Ủy ban Văn hóa và Xã hội thẩm tra dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh chủ trì Phiên họp

Hoàn thiện khung pháp lý về phòng, chống tác hại của thuốc lá

Tờ trình của Chính phủ nêu rõ, mục đích ban hành Luật nhằm hoàn thiện khung pháp lý về phòng, chống tác hại của thuốc lá, bảo đảm thể chế hóa đầy đủ chủ trương, đường lối của Đảng, thống nhất, đồng bộ với hệ thống pháp luật và phù hợp với bối cảnh thực tiễn; Bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khoẻ nhân dân; giảm tỷ lệ tử vong, giảm gánh nặng bệnh tật, góp phần giảm chi phí y tế, bảo vệ môi trường và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững. 

Quang cảnh Phiên họp

Các đại biểu tham dự Phiên họp

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá có phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng giữ nguyên như Luật hiện hành.

Bố cục dự thảo Luật gồm 03 Điều, cụ thể: Điều 1. Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá; Điều 2. Hiệu lực thi hành; Điều 3. Điều khoản chuyển tiếp.

Đáng chú ý, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung khái niệm “thuốc lá” nhằm bảo đảm tên Luật bao quát đầy đủ các sản phẩm thuốc lá được Luật điều chỉnh. Sửa đổi, bổ sung khái niệm “nguyên liệu thuốc lá” để bao quát các loại sản phẩm nguyên liệu thuốc lá. Đồng thời bổ sung các khái niệm: “thuốc lá điện tử”, “thuốc lá nung nóng”, “tiếp thị thuốc lá trực tiếp tới người tiêu dùng”, “trưng bày thuốc lá”.  

Bổ sung “một số hành vi bị nghiêm cấm” nhằm Luật hóa Nghị quyết số 173/2024/QH15 của Quốc hội về việc cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, các loại chất gây nghiện, gây tác hại cho sức khỏe con người.

Sửa đổi, bổ sung nội dung về bán thuốc lá quy định tại điểm b khoản 1 Điều 25 Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá nhằm tăng cường thực thi quy định cấm bán thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi.

Chính phủ trình Quốc hội khóa XVI cho ý kiến và thông qua vào Kỳ họp thứ hai (tháng 10/2026) theo trình tự, thủ tục thông thường. Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 01/07/2027.

Các đại biểu tham dự Phiên họp

Theo Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Văn hóa và Xã hội, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá cơ bản phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, đặc biệt thể chế hóa quan điểm “Chuyển mạnh từ tư duy tập trung khám bệnh, chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh...” và mục tiêu “tăng cường kiểm soát các yếu tố nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe như rượu, bia, thuốc lá” tại Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 09/9/2025 của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân. Tuy nhiên, Ủy ban đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, thể hiện rõ hơn việc thể chế hóa các chủ trương, đường lối có liên quan của Đảng khi sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan đến phân cấp, phân quyền và thủ tục hành chính.

Các đại biểu tham dự Phiên họp

Ủy ban cơ bản tán thành với phạm vi sửa đổi, bổ sung của dự thảo Luật tại 13/35 điều so với Luật hiện hành; do đó, việc giữ tên gọi “Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá” là phù hợp.

Ủy ban nhận thấy dự thảo Luật phù hợp với các quy định của Hiến pháp; Đồng thời đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát các nội dung liên quan của dự án Luật với các luật có liên quan và các dự án luật dự kiến trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 2 để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Dự thảo Luật không có quy định trái với các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên, trong đó có Công ước khung về kiểm soát thuốc lá; bảo đảm yêu cầu về quốc phòng, an ninh. Ủy ban cơ bản tán thành nội dung về nguồn tài chính, nguồn nhân lực và các điều kiện bảo đảm cho việc thi hành Luật.

Bên cạnh đó, Báo cáo đánh giá thủ tục hành chính, việc phân quyền, phân cấp, việc ứng dụng, thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, bảo đảm bình đẳng giới, chính sách dân tộc trong dự thảo Luật cơ bản bảo đảm yêu cầu theo quy định.

Các đại biểu tham dự Phiên họp

Đề nghị tăng diện tích in cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá lên tối thiểu 85%

Cho ý kiến góp ý, các đại biểu nhận thấy khái niệm “thuốc lá” tại dự thảo Luật vẫn còn hạn chế, chưa rõ ràng và mang tính liệt kê, định danh các loại sản phẩm cụ thể. Việc liệt kê tên gọi cụ thể sẽ không theo kịp sự phát triển của công nghệ nicotin. Để tránh tạo ra khoảng trống pháp lý, đại biểu đề nghị không định nghĩa bằng tên gọi hay cấu tạo mà phải định nghĩa theo bản chất và phương thức sử dụng. Đồng thời giao Chính phủ căn cứ tình hình thực tế quy định các sản phẩm khác là cần thiết.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Tạ Văn Hạ phát biểu

Về ghi nhãn, in cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá, các đại biểu nhận thấy qua hơn 13 năm thi hành Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá nhưng đến nay diện tích in cảnh báo sức khỏe chưa được điều chỉnh và vẫn giữ ở mức tối thiểu 50%. Do đó đề nghị Chính phủ bổ sung quy định tại dự thảo Luật theo hướng tăng diện tích in cảnh báo sức khỏe lên tối thiểu 85% và in trên cả mặt trước và mặt sau của bao thuốc lá. Đồng thời bổ sung quy định việc ghi nhãn, in cảnh báo sức khỏe phải gắn liền với bao bì thuốc lá, tránh trường hợp nhãn cảnh báo chỉ được dán trên bao bì như một số sản phẩm thuốc lá đang lưu hành.

Ủy viên là đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Văn hóa và Xã hội Đỗ Hoàng Việt phát biểu

Các đại biểu cũng nhận thấy dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung lần này điều chỉnh nhiều hành vi có tính chất xuyên biên giới như: xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh, tạm nhập tái xuất, cấm bán thuốc lá trên nền tảng thương mại điện tử và các phương thức giao dịch điện tử khác. Trong điều kiện thương mại điện tử và vận chuyển xuyên biên giới phát triển nhanh, một quốc gia rất khó kiểm soát hiệu quả nếu chỉ dựa vào lực lượng trong nước. Do đó, đại biểu đề nghị trong kế hoạch triển khai Luật cần làm rõ cơ chế và đầu mối hợp tác quốc tế thực chất trong các lĩnh vực: trao đổi cảnh báo về sản phẩm mới, chia sẻ thông tin về phương thức buôn bán bất hợp pháp, phối hợp giữa lực lượng hải quan và cơ quan thực thi, hợp tác kiểm soát quảng cáo, tiếp thị và bán hàng xuyên biên giới trên môi trường số, chia sẻ kinh nghiệm, bằng chứng khoa học và các biện pháp quản lý mới.

Qua nghiên cứu, đại biểu cho rằng dự thảo Nghị định hiện quy định khái quát hoạt động hợp tác quốc tế thực hiện theo quy định của pháp luật; đề nghị nghiên cứu cụ thể hóa hơn để hợp tác quốc tế thực sự trở thành một bộ phận của cơ chế thực thi.

Đại biểu Nguyễn Thị Thu Dung, đoàn ĐBQH tỉnh Hưng Yên

Về cấm trưng bày thuốc lá, đại biểu thống nhất với chủ trương giao Chính phủ quy định để bảo đảm tính linh hoạt trong bối cảnh công nghệ và sản phẩm thay đổi nhanh chóng, tuy nhiên đề nghị xác định rõ hơn nguyên tắc và giới hạn ngay trong Luật.

Đại biểu thống nhất cần bổ sung các biện pháp quản lý đối với xì gà, thuốc lá sợi và thuốc lào nhưng đề nghị rà soát chính xác chủ thể có nghĩa vụ công bố tiêu chuẩn áp dụng. 

Ngoài ra, các đại biểu cũng cho ý kiến đối với quy định về quyền và trách nhiệm của người đứng đầu địa điểm cấm hút thuốc lá, việc đa dạng hóa nội dung cảnh báo sức khỏe, địa điểm cấm hút thuốc lá hoàn toàn; việc cấm người chưa đủ 18 tuổi mua, bán, sử dụng thuốc lá; việc bán thuốc lá và nghĩa vụ, trách nhiệm của người bán... 

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan phát biểu tiếp thu ý kiến các đại biểu 

Phát biểu tại Phiên họp, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan khẳng định cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ nghiêm túc rà soát, tiếp thu tối đa ý kiến của các đại biểu để tiếp tục hoàn thiện dự thảo Luật.

Về khái niệm “thuốc lá”, Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho biết định nghĩa hiện được nêu tại dự thảo Luật mới chỉ mang tính tương đối. Trên cơ sở ý kiến của các đại biểu, cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục nghiên cứu, rà soát để hoàn thiện khái niệm này theo hướng đi vào bản chất của vấn đề, làm rõ những tác hại thực sự do thuốc lá gây ra, thay vì chỉ tập trung nhận diện dựa trên hình thức của sản phẩm.

Quang cảnh Phiên họp

Phát biểu kết luận, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh đánh giá cao báo cáo thẩm tra đã được chuẩn bị công phu, kỹ lưỡng, đi sâu phân tích từng vấn đề. Tuy nhiên, để tiếp tục hoàn thiện báo cáo, cần nghiên cứu bổ sung đầy đủ cơ sở lý luận và thực tiễn, qua đó bảo đảm nội dung thẩm tra sâu sắc, toàn diện và có tính thuyết phục cao.

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cũng đánh giá cao sự phù hợp của việc dự thảo Luật luật hóa Nghị quyết số 173/2024/QH15 của Quốc hội về việc cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các loại chất gây nghiện, gây tác hại cho sức khỏe con người. Tuy nhiên, đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, quy định rõ và thống nhất về các loại hình thuốc lá mới như thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, nhằm có cơ sở pháp lý xử lý triệt để, đồng thời thể hiện đầy đủ, nhất quán chủ trương của Trung ương về vấn đề này.

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh phát biểu kết luận

Về trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan quản lý nhà nước trong lĩnh vực y tế, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh nhấn mạnh cần thống nhất quan điểm xuyên suốt là bảo vệ sức khỏe Nhân dân. Theo đó, cần triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm hạn chế, từng bước giảm cả nhu cầu sử dụng và nguồn cung thuốc lá dưới mọi hình thức. Đây phải là quan điểm thống nhất, xuyên suốt trong quá trình xây dựng và tổ chức thực hiện chính sách, pháp luật về phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm tính khả thi, thuận lợi trong tổ chức thực hiện, nhất là tại cơ sở, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy định và văn bản hướng dẫn thi hành, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất, để khi Luật có hiệu lực có thể triển khai ngay và áp dụng thống nhất trong thực tiễn.

Các đại biểu tham dự Phiên họp

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh đề nghị sau Phiên họp, các cơ quan tiếp tục phối hợp chặt chẽ, nghiêm túc tiếp thu ý kiến của các đại biểu; đồng thời rà soát kỹ thuật lập pháp, tiếp tục hoàn thiện dự thảo Luật bảo đảm chất lượng, thống nhất và khả thi./.