Ủy ban thường vụ Quốc hội cho ý kiến về Dự án Luật Doanh nghiệp (sửa đổi)

Tiếp đến, UBTVQH cũng được nghe ông Nguyễn Văn Giàu – Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế trình bày Báo cáo thẩm tra sơ bộ về dự án luật trên.

Nhìn chung, các thành viên của UBTVQH phát biểu tại cuộc họp đều nhất trí việc sửa đổi Luật Doanh nghiệp năm 2005 tại thời điểm này là cần thiết. Tuy nhiên, mặc dù Dự án luật được cho là chuẩn bị khá công phu song, một số thành viên của UBTVQH vẫn cho rằng, Dự thảo luật cần phải được tiếp tục chỉnh sửa để hoàn thiện hơn. Các ý kiến thảo luận tại cuộc họp tập trung vào một số vấn đề lớn như sau:

Cần xác định rõ hơn và quán triệt mục tiêu của Dự án luật

Theo đó, mục tiêu của Dự án Luật Doanh nghiệp (sửa đổi) được Thứ trưởng Đặng Huy Đông cho là sẽ tạo được sức mạnh cho cộng đồng doanh nghiệp. Tuy nhiên, cụ thể hơn, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng cho rằng, mục tiêu chính của dự án đó là cần phải tạo các điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp tham gia vào thị trường và trong hoạt động sản xuất, kinh doanh. Chủ tịch cũng nêu ra vấn đề về đạo đức kinh doanh, vì hiện nay, các hành vi gian lận, hàng giả, lừa đảo trong sản xuất, kinh doanh là rất phức tạp và đặt ra câu hỏi: Liệu Dự án Luật Doanh nghiệp sửa đổi lần này có cải thiện hoặc hạn chế được tình trạng trên hay không? Ông cũng cho rằng, Dự án Luật cần làm rõ hơn mục đích về quyền kinh doanh cho người dân bởi Quyền tự do về kinh tế là rất quan trọng, phục vụ cho quá trình hội nhập quốc tế của đất nước.

Trả lời cho những băn khoăn của Chủ tịch Quốc hội, Thứ trưởng Đặng Huy Đông cho rằng, mục tiêu của Luật là tạo khuôn khổ pháp lý chung cho các doanh nghiệp. Còn việc kiểm soát các hành vi gian lận sẽ được giao cho cộng đồng doanh nghiệp tự kiểm soát nhau bằng cách kiểm chứng các thông tin được các cơ quan nhà nước công bố một cách công khai và minh bạch. Đồng thời, Dự thảo sẽ tăng cường các chế tài nhằm bảo đảm tính răn đe.

Về các ngành nghề kinh doanh bị cấm hoặc phải đăng kí

Băn khoăn về việc quy định như trong Dự thảo Luật về ngành nghề bị cấm kinh doanh là chưa rõ ràng, dễ ảnh hưởng đến quyền kinh doanh của người dân, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng cho rằng, Luật cần quy định một cách rõ ràng hơn về vấn đề này, có thể xác định rõ hơn đối với những ngành nghề bị cấm kinh doanh, hoặc xem xét danh sách những ngành nghề cần phải đăng kí kinh doanh ngay trong Luật để người dân biết và vận dụng. Lấy ví dụ tại Khoản 3, Điều 7 của Dự thảo Luật, Chủ tịch cho rằng, việc quy định: “Cấm hoạt động kinh doanh gây phương hại đến quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, truyền thống lịch sử, văn hoá, đạo đức, thuần phong mỹ tục Việt Nam và sức khoẻ của nhân dân, làm huỷ hoại tài nguyên, phá huỷ môi trường” là rất chung chung, ‘mù mờ’ và việc ‘cấm như này là không được’ – Chủ tịch nhấn mạnh.

Về vấn đề này, ông Đặng Huy Đông cho rằng, riêng đối với các ngành nghề kinh doanh có điều kiện, khó có thể lường hết những ngành nghề cần phải đăng kí do sự phát triển không ngừng của xã hội. Và Bộ Kế hoạch và Đầu tư sẽ tiến hành rà soát lại danh mục các ngành nghề cần điều kiện để hoàn thiện quy định này.

Cũng về vấn đề trên, Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu cho rằng, Dự án Luật Doanh nghiệp là luật chung, còn các luật khác trong từng lĩnh vực cụ thể sẽ quy định các điều kiện kinh doanh cụ thể. Tuy nhiên, Luật Doanh nghiệp cần quy định rõ nguyên tắc cấm và các nguyên tắc hạn chế quyền kinh doanh để các luật khác tuân theo. Và thống nhất, việc hạn chế quyền của công dân phải do luật định.

Về việc quy định về nguyên tắc quản trị đối với doanh nghiệp nhà nước sở hữu 100% vốn điều lệ

Về vấn đề Dự thảo Luật có nên dành một chương riêng về loại hình doanh nghiệp nhà nước hay không nhận được khá nhiều ý kiến thảo luận của các thành viên của UBTVQH, trong đó, có những loại ý kiến khác nhau.

Có ý kiến cho rằng, cần cân nhắc việc quy định thành một chương riêng về DNNN vì chúng ta đang tiến tới xây dựng hành lang pháp lý chung và bình đẳng giữa các loại hình doanh nghiệp. Việc quy định thành chương riêng, với những quy định riêng liệu có ảnh hưởng đến tính bình đẳng giữa DNNN với các loại hình doanh nghiệp khác hay không?

Quan điểm của Thường trực Ủy ban Kinh tế được thể hiện trong Báo cáo thẩm tra sơ bộ cho thấy Thường trực Ủy ban tán thành với quan điểm không nên có chương riêng quy định về doanh nghiệp nhà nước vì cho rằng, “Về nguyên tắc, Luật doanh nghiệp chỉ quy định về loại hình pháp lý của doanh nghiệp, không phân biệt tính chất sở hữu và thành phần kinh tế. Do vậy, việc bổ sung thêm một Chương về doanh nghiệp nhà nước có thể dẫn đến sai lệch kết cấu, bản chất và chức năng vốn có của Luật doanh nghiệp”. Và Ủy ban đề nghị, Chính phủ cần tiếp tục nghiên cứu, rà soát những nội dung có tính đặc thù liên quan đến thành lập và tổ chức quản lý doanh nghiệp nhà nước để chuyển hóa vào các phần tương ứng trong dự án Luật.

Còn quan điểm của Cơ quan soạn thảo luật cho rằng, DNNN có nhiều điểm đặc biệt vì đó là vốn của toàn dân. Chủ sở hữu cũng có những đặc thù nên việc quản trị cũng có những điểm khác biệt so với các loại hình doanh nghiệp khác.

Phát biểu về vấn đề này ông Nguyễn Đức Hiền – Trưởng Ban dân nguyện tán thành với việc bổ sung thêm chương về DNNN. Tuy nhiên, ông cho rằng cần xem xét thêm hiệu của của loại hình doanh nghiệp này trên thực tế.

Phó Chủ tịch Uông Chu Lưu đặt vấn đề, tại sao Dự án luật có chương riêng điều chỉnh về loại hình doanh nghiệp tư nhân mà DNNN lại không thể? Trong khi đó, DNNN có những đặc thù riêng về vấn đề chủ sở hữu nên trong một số vấn đề, doanh nghiệp phải xin ý kiến cơ quan chủ quản.

Cần có những quy định bảo vệ quyền lợi của người lao động

Quan tâm đến việc bảo vệ quyền lợi của người lao động, Phó Chủ tịch Quốc hội Tòng Thị Phóng cho rằng, Luật cần thiết phải có những quy định bảo vệ quyền lợi của người lao động hơn bằng cách ghi rõ tên của các tổ chức bảo vệ người lao động. Thêm vào đó, Luật cần quy định các hành vi cấm xúc phạm nhân phẩm, danh dự đối với người lao động. Phó Chủ tịch nhấn mạnh: giai cấp công nhân cần phải được bảo vệ và trách nhiệm của doanh nghiệp không chỉ là khai thác mà còn phải nuôi dưỡng sức lao động của Việt Nam.

Ngoài ra, các thành viên của UBTVQH cũng phát biểu về một số vấn đề có liên quan đến dự án luật như: cần có thêm thông tin rõ hơn về vai trò cũng như thực trạng hoạt động của các doanh nghiệp xã hội ở Việt Nam; về việc cần bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, mối quan hệ giữa Luật Doanh nghiệp (sửa đổi) với Luật Quản lý và sử dụng vốn nhà nước và một số luật khác.

Trên cơ sở các ý kiến thảo luận tại cuộc họp, UBTVQH đánh giá cao việc chuẩn bị dự án, tuy nhiên đề nghị các cơ quan có liên quan tiếp tục nghiên cứu và tiếp thu các ý kiến của Thường trực Ủy ban Kinh tế và Ủy ban Thường vụ cũng như của các cơ quan khác có liên quan để tiếp tục hoàn thiện dự án, trình Quốc hội cho ý kiến tại Kỳ họp thứ 7 của Quốc hội khóa XIII (dự kiến diễn ra từ 20/5/2014 đến 24/6/2014).