Tổ chức và hoạt động của chính quyền địa phương - nhìn từ kinh nghiệm Nhật Bản

Dự án Luật tổ chức chính quyền địa phương được xây dựng trên cơ sở kế thừa Luật tổ chức Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân năm 2003, nhằm cụ thể hóa các quy định của Hiến pháp và đưa Hiến pháp vào cuộc sống. Dự kiến, dự án Luật có phạm vi điều chỉnh rất rộng, từ việc xác định các đơn vị hành chính, việc thành lập, giải thể, nhập, chia, điều chỉnh các đơn vị hành chính đến việc xác định mô hình tổ chức cụ thể của từng cấp chính quyền địa phương phù hợp với đặc điểm nông thôn, đô thị, miền núi, hải đảo; nhiệm vụ, quyền hạn của từng cấp chính quyền và việc phân cấp giữa chính quyền trung ương với chính quyền địa phương, giữa chính quyền địa phương với nhau…

Xoay quanh 3 tham luận từ phía Nhật Bản gồm: “Phân chia quyền lực và nhiệm vụ giữa Nhà nước Trung ương và Chính quyền tự quản địa phương ở Nhật Bản”; “Chế độ tự quản địa phương tại Nhật Bản”; “Vai trò của Chính quyền địa phương và niềm tin công chúng ở Nhật Bản”, các đại biểu đã tập trung trao đổi, khai thác sâu về các nội dung liên quan đến việc phân định nhiệm vụ, quyền hạn giữa trung ương và địa phương trên những khía cạnh cụ thể. Đó là phân định nhiệm vụ, quyền hạn như thế nào để vừa bảo đảm quyền kiểm soát của Trung ương vừa bảo đảm quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm của địa phương. Xác định cụ thể công việc của chính quyền trung ương và chính quyền địa phương; công việc của từng cấp chính quyền địa phương và của từng bộ phận cấu thành chính quyền địa phương; phân định về thẩm quyền phải gắn liền với phân cấp về ngân sách và quản lý nhân sự; cách thức quy định về nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền địa phương trong dự án Luật…

Trên cơ sở ý kiến chia sẻ của các chuyên gia, giáo sư Nhật Bản, các đại biểu đã trao đổi, thảo luận cụ thể nhiều nội dung, đóng góp thiết thực cho việc xây dựng dự án Luật tổ chức chính quyền địa phương ở Việt Nam. Theo Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh của Quốc hội, dự án Luật này sẽ được Chính phủ trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến tại kỳ họp thứ 8 (tháng 10/2014) và thông qua tại kỳ họp thứ 9 (tháng 5/2015)./.