Sửa đổi Luật Thủ đô: Phân quyền phải phù hợp với khả năng cân đối ngân sách, năng lực thực thi

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Nhất, chiều 8/4, Quốc hội khóa XVI thảo luận ở Tổ về dự án Luật Thủ đô (sửa đổi); dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng; dự án Luật Tín ngưỡng, tôn giáo (sửa đổi). Tham dự tại Tổ 5 có Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên cùng các đại biểu thuộc Đoàn Đại biểu Quốc hội (ĐBQH) tỉnh Hưng Yên và Gia Lai. 

Rà soát kỹ các chính sách mới dưới góc độ nguồn lực tài chính, nhân lực

Đóng góp ý kiến vào dự án Luật Thủ đô (sửa đổi), đa số các ĐBQH tán thành sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật Thủ đô năm 2024 với những lý do và quan điểm xây dựng như đã nêu tại Tờ trình của Chính phủ. Việc sửa đổi nhằm xây dựng một thể chế đặc biệt, vượt trội và ổn định, đủ khả năng giải quyết hiệu quả các vấn đề của Thủ đô, qua đó tạo lợi thế cạnh tranh và thúc đẩy Hà Nội phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn mới.

Đề cập về tính khả thi của luật phải gắn với nguồn lực thực hiện trong dự án Luật Thủ đô (sửa đổi), đại biểu Nguyễn Thị Thanh Bình – Đoàn ĐBQH tỉnh Hưng Yên khẳng định, dự án Luật đặt ra nhiều cơ chế mới, thẩm quyền mới và kỳ vọng rất lớn về phát triển Thủ đô. Tuy nhiên, để Luật Thủ đô (sửa đổi) áp dụng vào cuộc sống thì ngoài việc trao quyền, phải tính kỹ đến nguồn lực thực hiện, nhất là năng lực cán bộ, nguồn nhân lực chất lượng cao, khả năng phối hợp giữa các cấp, các ngành và điều kiện tổ chức thực hiện trên thực tế.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên và Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Gia Lai Châu Ngọc Tuấn

Báo cáo thẩm tra cũng đã lưu ý việc phân quyền phải phù hợp với khả năng cân đối ngân sách, năng lực thực thi của chính quyền thành phố và phải gắn với cơ chế kiểm tra, giám sát, trách nhiệm giải trình chặt chẽ.

Theo đại biểu Nguyễn Thị Thanh Bình, nếu luật trao quyền rất rộng nhưng không đi kèm điều kiện thực hiện tương xứng thì nguy cơ là luật rất tiến bộ trên giấy, nhưng khi triển khai lại vướng, làm giảm hiệu quả chính sách và ảnh hưởng đến niềm tin của người dân, doanh nghiệp. Vì vậy, đại biểu đề nghị rà soát kỹ các chính sách mới dưới góc độ nguồn lực tài chính, nhân lực và tổ chức thực hiện; Tăng cường cơ chế giải trình, giám sát, đánh giá kết quả thực hiện trong quá trình áp dụng.

Đại biểu Nguyễn Thị Thanh Bình - Đoàn ĐBQH tỉnh Hưng Yên đóng góp ý kiến tại phiên thảo luận

Đối với các cơ chế mới có ảnh hưởng lớn đến người dân và doanh nghiệp, cần có lộ trình thực hiện và hướng dẫn rõ, tránh tình trạng luật có hiệu lực nhưng cơ sở thực hiện chưa sẵn sàng. Đồng tình cao với chủ trương sửa đổi Luật Thủ đô và rất ủng hộ tinh thần trao quyền mạnh hơn cho Hà Nội nhưng theo đại biểu Nguyễn Thị Thanh Bình, điểm chốt rất quan trọng của lần sửa luật này trao quyền mạnh cho Thủ đô là cần thiết, nhưng phải đi đôi với bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, tính dự báo pháp lý và chi phí tuân thủ hợp lý cho người dân, doanh nghiệp.

Đại biểu Nguyễn Thị Thanh Bình đề nghị tiếp tục hoàn thiện dự thảo theo hướng làm rõ hơn giới hạn, điều kiện, quy trình và cơ chế giám sát đối với các quy định đặc thù, để luật sau khi ban hành thực sự khả thi, minh bạch, thống nhất và tạo động lực phát triển bền vững cho Thủ đô.

Các ĐBQH tỉnh Hưng Yên tại phiên thảo luận

Đóng góp ý kiến vào dự án Luật Thủ đô (sửa đổi), đại biểu Phạm Ngọc Lâm – Đoàn ĐBQH tỉnh Gia Lai cơ bản nhất trí với sự cần thiết ban hành Luật để thể chế hóa các cơ chế, chính sách đặc thù đã được thí điểm trên địa bàn Thành phố; các chủ trương, quan điểm xây dựng Luật gắn với phân cấp, phân quyền, phân bổ nguồn lực cho Thành phố nhằm cụ thể hóa chủ trương “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”.

Đề cập về cơ chế thúc đẩy liên kết, phát triển vùng, vùng Thủ đô tại Điều 29 dự án Luật Thủ đô (sửa đổi), đại biểu Phạm Ngọc Lâm nhấn mạnh, về quy định các nguyên tắc ưu tiên bố trí ngân sách Trung ương (NSTW) và ngân sách địa phương để thực hiện các dự án liên kết vùng, khoản 2 Điều 29 quy định NSTW ưu tiên bố trí vốn cho các dự án liên kết, phát triển vùng Thủ đô; ưu tiên bố trí từ nguồn tăng thu NSTW để bảo đảm các dự án liên kết, phát triển vùng, dự án liên kết, phát triển vùng Thủ đô trước các chương trình, nhiệm vụ, dự án khác.

Đại biểu Phạm Ngọc Lâm - Đoàn ĐBQH tỉnh Gia Lai nêu quan điểm tại phiên họp

Trong khi Kết luận số 18-KL/TW quy định NSTW bố trí theo quy định của Luật Đầu tư công, trong đó tập trung ưu tiên bố trí cho các chương trình mục tiêu quốc gia, các dự án quan trọng quốc gia đã được Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư, các nhiệm vụ quốc phòng, an ninh, các chương trình, dự án theo Chương trình hành động của Trung ương thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, các dự án liên vùng của các địa phương. Với quy định trên, đại biểu Phạm Ngọc Lâm đề nghị xem xét, rà soát để thực hiện đúng Kết luận số 18-KL/TW.

Đối với quy định nguồn tài chính của Quỹ Phát triển vùng Thủ đô từ NSTW, ngân sách của các địa phương trong Vùng, dự thảo quy định “quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách do Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội thành lập trên cơ sở thống nhất với các địa phương trong vùng Thủ đô” nhưng nguồn hình thành quỹ vẫn quy định có “từ ngân sách Trung ương”, đại biểu đề nghị bỏ quy định NSTW tại điểm b khoản 4. Bởi vì dự thảo Luật đã phân cấp, trao quyền rất mạnh về thu ngân sách Nhà nước (NSNN) cho Thành phố; các địa phương trong Vùng Thủ đô đều có nguồn thu NSNN lớn.

Các ĐBQH tỉnh Gia Lai tham dự phiên họp

Ngoài ra, theo đại biểu Phạm Ngọc Lâm, cần nghiên cứu làm rõ các quy định về chia sẻ chi phí môi trường, khắc phục ô nhiễm môi trường, vận hành đối với các công trình hạ tầng chung theo mức độ hưởng lợi và cường độ sử dụng. Đây là những vấn đề mới, chưa được quy định trong quy định pháp luật.

Cần quy định cụ thể, định lượng rõ ràng về tiêu chuẩn các danh hiệu thi đua

Trong khuôn khổ phiên họp, các ĐBQH còn đóng góp ý kiến vào dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng. Đại biểu Đoàn Thị Thanh Mai – Đoàn ĐBQH tỉnh Hưng Yên cơ bản nhất trí với sự cần thiết ban hành Luật để thể chế hoá đầy đủ các quan điểm, chủ trương, đường lối của Đảng về vấn đề sắp xếp, tinh gọn bộ máy, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đồng thời khắc phục vướng mắc về tiêu chuẩn “tổ chức đảng, đoàn thể trong sạch, vững mạnh”. Tuy nhiên, đại biểu Đoàn Thị Thanh Mai đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát và cụ thể hóa đầy đủ các chủ trương, đường lối của Đảng liên quan đến công tác thi đua, khen thưởng trong tình hình mới, đặc biệt là các chủ trương, đường lối được nêu tại Chỉ thị số 41-CT/TW, Nghị quyết 57-NQ/TW, Nghị quyết số 68-NQ/TW...

Đại biểu Đoàn Thị Thanh Mai - Đoàn ĐBQH tỉnh Hưng Yên phát biểu ý kiến tại phiên thảo luận

Đại biểu Đoàn Thị Thanh Mai nhất trí việc dự thảo Luật bổ sung quy định về đặc khu, điều chỉnh thẩm quyền khen thưởng theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và tăng cường phân cấp, phân quyền. Tuy nhiên, đại biểu đề nghị Chính phủ có hướng dẫn để bảo đảm thống nhất khi triển khai thực hiện. Bên cạnh đó, cần quy định cụ thể, định lượng rõ ràng về tiêu chuẩn các danh hiệu thi đua (như Chiến sĩ thi đua, Bằng khen) để bảo đảm công khai, minh bạch, tránh nể nang, cào bằng. Đồng thời, đề nghị làm rõ tiêu chuẩn danh hiệu, tạo động lực đổi mới sáng tạo và bảo đảm công bằng trong khen thưởng.

Về khen thưởng đột xuất, đại biểu Đoàn Thị Thanh Mai đề nghị cần quy định rõ hơn về tiêu chí cho thành tích đột xuất để việc khen thưởng được kịp thời và có tính lan tỏa.