Sửa đổi Luật Quy hoạch thực sự đồng bộ, hiệu quả và đáp ứng yêu cầu phát triển

Góp ý tại hội trường, đại biểu Nguyễn Trúc Sơn, đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long nhấn mạnh, sửa đổi Luật Quy hoạch lần này phải quy định ở cấp độ hệ điều hành quốc gia ba nhóm chuẩn dữ liệu bao gồm: Thứ nhất là chuẩn không gian: một hệ quy chiếu quốc gia, một bản đồ nền thống nhất; Thứ hai là chuẩn thuộc tính: định nghĩa thống nhất về các loại đất, các chỉ tiêu về môi trường, kết cấu hạ tầng và năng lực sản xuất; Thứ ba là chuẩn kết nối: bắt buộc mọi bộ ngành, địa phương phải chia sẻ dữ liệu quy hoạch qua API quốc gia; đồng thời phải có trách nhiệm pháp lý rõ với người đứng đầu nếu không cập nhật dữ liệu hoặc cố tình không chia sẻ dữ liệu.

Đại biểu Nguyễn Trúc Sơn, đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long phát biểu

Cùng với đó đại biểu Nguyễn Trúc Sơn tán thành với việc bỏ bớt các tầng quy hoạch như: quy hoạch sử dụng đất cấp xã, một số quy hoạch nông thôn để giảm thủ tục. “Tôi đồng ý với tinh thần này, nhưng xin nhấn mạnh: Với định hướng lên đô thị, chỉ nên lập quy hoạch đô thị, không lập thêm quy hoạch xã, tránh trùng lặp. Cần có điều kiện cho địa phương điều chỉnh cục bộ, nhưng phải đi kèm với công cụ dữ liệu và hậu kiểm mạnh, không buông lỏng. Tích hợp quy hoạch sử dụng đất và quy hoạch đô thị nông thôn phải đi kèm với bộ tiêu chí chung, nếu không sẽ tạo ra những khoảng trống pháp lý, mà khoảng trống pháp lý luôn là những mảnh đất màu mỡ cho khiếu kiện đất đai và thất thoát nguồn lực”, đại biểu đề nghị.

Đề xuất mở rộng cơ chế quyết định đầu tư khác với quy hoạch cho lĩnh vực y tế, giáo dục

Góp ý Điều 48 dự thảo Luật liên quan đến đánh giá sự phù hợp của dự án với quy hoạch trong quá trình chấp thuận hoặc phê duyệt chủ trương đầu tư, đại biểu Nguyễn Thị Mai Thoa, đoàn ĐBQH thành phố Hải Phòng tập trung làm rõ quy định tại khoản 4 về các trường hợp được quyết định chủ trương đầu tư, quyết định đầu tư khác với các quy hoạch có liên quan.

Đại biểu Nguyễn Thị Mai Thoa, đoàn ĐBQH thành phố Hải Phòng phát biểu

Theo đó khoản 4 Điều 48 dự thảo Luật quy định: Đối với dự án đầu tư công đặc biệt, dự án đầu tư công khẩn cấp theo quy định của pháp luật về đầu tư công, cơ quan có thẩm quyền quyết định đầu tư dự án được phép quyết định đầu tư khác với các quy hoạch có liên quan bảo đảm phù hợp với yêu cầu phát triển của đất nước. “Tức là chỉ đối với các dự án đầu tư công và các trường hợp đặc biệt, khẩn cấp thì được quyết định khác với quy hoạch. Tôi đề nghị bổ sung thêm: “đối với các dự án đầu tư thuộc lĩnh vực y tế, giáo dục” không phân biệt đầu tư công và đầu tư tư cũng được quyết định đầu tư khác với các quy hoạch có liên quan và phù hợp với yêu cầu phát triển của đất nước”, đại biểu Nguyễn Thị Mai Thoa đề nghị.

Các đại biểu tham dự tại Hội trường

Làm rõ hơn cho đề nghị này, đại biểu Nguyễn Thị Mai Thoa dẫn ra 4 lý do, cụ thể:

1. Thể chế hóa chủ trương của Đảng trong Nghị quyết số 71, 72 của Bộ Chính trị về phát triển giáo dục và y tế, 02 nghị quyết này đã ghi rõ: Ưu tiên dành quỹ đất sạch, cho phép chuyển đổi linh hoạt mục đích sử dụng đất sang đất giáo dục, y tế; tập trung giải phóng mặt bằng, giao đất sạch cho các dự án giáo dục, đào tạo, y tế. Chủ trương này cần được thể chế hóa bằng các quy định cụ thể của Luật Quy hoạch liên quan đến quyết định chủ trương đầu tư, quyết định đầu tư do một trong những yêu cầu để chuyển mục đích sử dụng đất là phải phù hợp với quy hoạch.

2. Để tháo gỡ những vướng mắc, khó khăn về thủ tục hành chính khi đầu tư các dự án trong lĩnh vực y tế và giáo dục liên quan đến điều chỉnh quy hoạch mất rất nhiều thời gian hiện nay. Có những dự án phải mất 3-4 năm.

3. Thúc đẩy mạnh mẽ sự tham gia của khu vực kinh tế tư nhân, huy động các nguồn lực xã hội vào công tác chăm sóc sức khỏe Nhân dân và giáo dục đào tạo, chia sẻ gánh nặng về nguồn lực đầu tư với ngân sách nhà nước để thực hiện tốt các mục tiêu đề ra trong lĩnh vực này; nhất là các mục tiêu đã được khẳng định trong các Nghị quyết của Bộ Chính trị mới ban hành, được cụ thể hóa trong các chỉ tiêu về huy động nguồn lực trong 2 Chương trình mục tiêu quốc gia về giáo dục và y tế sẽ được Quốc hội thảo luận và quyết định về chủ trương đầu tư.

 4. Hiện nay các quy hoạch mạng lưới cơ sở giáo dục, y tế theo quy định sẽ được tổng hợp vào Quy hoạch tỉnh, quy hoạch chuyên ngành trong lĩnh vực này là quy hoạch đối với các cơ sở giáo dục y tế công lập; Do vậy, việc quyết định các dự án đầu tư tư nhân nếu yêu cầu căn cứ vào quy hoạch đất đai và quy hoạch ngành thì không thực sự phù hợp.

Các đại biểu tham dự tại Hội trường

Từ các lý do trên, đại biểu Nguyễn Thị Mai Thoa nhấn mạnh cần thể chế hóa việc cho phép quyết định đầu tư các dự án thuộc lĩnh vực y tế, giáo dục khác với quy hoạch tỉnh và quy hoạch chuyên ngành khi đáp ứng tiêu chí phù hợp với yêu cầu phát triển của đất nước. Sau khi dự án được quyết định đầu tư, vẫn cần thực hiện yêu cầu là: quy hoạch có liên quan phải được kịp thời rà soát, điều chỉnh theo trình tự, thủ tục rút gọn theo quy định.

Hoàn thiện quy định đánh giá thực hiện quy hoạch

Đại biểu Nguyễn Thị Sửu, đoàn ĐBQH thành phố Huế phát biểu

Bày tỏ đồng tình với tinh thần Điều 49 dự thảo Luật quy định việc đánh giá thực hiện quy hoạch định kỳ 5 năm và đánh giá đột xuất, đại biểu Nguyễn Thị Sửu, đoàn ĐBQH thành phố Huế cũng nhấn mạnh ba điểm cần bổ sung hoàn thiện quy định  Điều 49 này, bao gồm:

Thứ nhất, về thời điểm đánh giá lần đầu, đại biểu cho rằng dự thảo Luật chưa quy định rõ mốc thời gian tiến hành đánh giá lần đầu. Nếu chờ đến năm thứ 5 mới đánh giá sẽ quá muộn để phát hiện bất cập. Do đó, đại biểu đề xuất bổ sung quy định đánh giá lần đầu được thực hiện vào năm thứ hai của kỳ quy hoạch. Điều này sẽ giúp rà soát sớm, kịp thời điều chỉnh.

Thứ hai, về tiêu chí đánh giá, đại biểu cho rằng hiện nay, nội dung đánh giá tại khoản b, Điều 49 mới dừng ở mức định tính. Do đó kiến nghị bổ sung các tiêu chí định lượng như: tỷ lệ hoàn thành công trình, mức độ đạt chỉ tiêu phát triển, tỷ lệ sử dụng đất theo quy hoạch, mức độ đáp ứng nhu cầu dân sinh. Theo đại biểu, việc có các tiêu chí cụ thể sẽ nâng cao tính minh bạch và khả năng so sánh giữa các kỳ quy hoạch.

Thứ ba, về trách nhiệm công bố kết quả, đại biểu Nguyễn Thị Sửu nhận thấy, Khoản 5 Điều 49 đã quy định cơ quan đánh giá phải đăng báo cáo lên hệ thống quốc gia về quy hoạch. Tuy nhiên, cần bổ sung nghĩa vụ công bố công khai cho cộng đồng dân cư tại địa phương để người dân có thể giám sát, phản hồi. Đây là yếu tố quan trọng để bảo đảm tính dân chủ và sự đồng thuận xã hội.

Các đại biểu tham dự tại Hội trường

Làm rõ việc tiếp tục bổ sung khái niệm “quy hoạch chi tiết ngành”

Nhấn mạnh xây dựng dự án Luật Quy hoạch (sửa đổi) là cần thiết nhằm tạo khung pháp lý thống nhất, đồng bộ, khắc phục những tồn tại của Luật Quy hoạch hiện hành, đại biểu, Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm, đoàn ĐBQH thành phố Hà Nội cho rằng, dự thảo Luật Quy hoạch (sửa đổi) đã kế thừa tinh thần của Luật Quy hoạch năm 2017, bổ sung nhiều điểm mới mang tính đột phá, sửa đổi, hoàn thiện quy định về hệ thống quy hoạch, tăng cường phân cấp, phân quyền, hướng tới một hệ thống quy hoạch đồng bộ, minh bạch, hiệu quả, vững bền.

Đại biểu, Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm, đoàn ĐBQH thành phố Hà Nội phát biểu

Qua nghiên cứu, đại biểu, Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm cho rằng việc tiếp tục bổ sung khái niệm “quy hoạch chi tiết ngành” tại khoản 9 Điều 3 dự thảo Luật nếu không cân nhắc kỹ, dễ dẫn đến chồng chéo, xung đột. “Quy hoạch chi tiết ngành tại dự thảo Luật được xếp sau quy hoạch tỉnh về thứ bậc, nhưng trong quy định về mối quan hệ, quy hoạch tỉnh lại phải tuân theo cả quy hoạch chi tiết ngành. Do đó, cơ quan soạn thảo cần có lý giải thấu đáo để xác định có nên bổ sung quy định chi tiết ngành hay chỉ cần để quy hoạch ngành”, đại biểu đề nghị.

Các Đại biểu tham dự tại Hội trường

Nhấn mạnh điều chỉnh quy hoạch là vấn đề nhân dân và các nhà đầu tư quan tâm, đại biểu, Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm cho biết thời gian qua, công tác quy hoạch đã được chú trọng nâng cao chất lượng. Trong bối cảnh hiện nay có nhiều đột phá trong phát triển, công tác điều chỉnh quy hoạch cần được quan tâm để đảm bảo thực hiện các mục tiêu đề ra. Dự thảo luật đã quy định tại Chương 5 về đánh giá, điều chỉnh quy hoạch, bao gồm 6 Điều với các quy định cụ thể, có nhiều ưu điểm rõ ràng hơn so với Luật năm 2017. Tuy nhiên, theo đại biểu còn một số vấn đề cần nghiên cứu, cân nhắc điều chỉnh, cụ thể:.

Thứ nhất, nên phân loại điều chỉnh quy định một số ngành, lĩnh vực đã có đề cập trong Luật Xây dựng tại Điều 37 với quy định về điều chỉnh tổng thể và điều chỉnh cục bộ. Đây là giải pháp linh hoạt trong quản lý, thực hiện theo quy hoạch. Do đó, đề nghị xem xét, cân nhắc để bổ sung nguyên tắc điều chỉnh quy hoạch này tại Điều 51 của dự thảo Luật.

Thứ hai, để đảm bảo tuân thủ quy hoạch, tránh lợi ích cục bộ, rất cần quản lý chặt chẽ về thủ tục điều chỉnh quy hoạch, nhất là thẩm quyền phê duyệt điều chỉnh của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh. Thành phần Hội đồng thẩm định theo khoản 1 Điều 32 dự thảo Luật sẽ được Chính phủ quy định chi tiết, nhưng trong Luật cần xác định khung cấu trúc cơ bản của Hội đồng. Trong đó, không chỉ là đại diện các cơ quan quản lý, tư vấn, phản biện độc lập đối với trường hợp cần thiết, mà nên có các chuyên gia chuyên ngành có năng lực và đại diện các tổ chức xã hội nghề nghiệp.

Các Đại biểu tham dự tại Hội trường

Hoàn thiện khái niệm và cơ chế xử lý mâu thuẫn trong hệ thống quy hoạch

Giải trình tại hội trường, Bộ trưởng Bộ Tài Chính Nguyễn Văn Thắng cho biết, phạm vi điều chỉnh của Luật nhằm phản ánh đúng tính chất, mối quan hệ giữa các quy hoạch và có đủ căn cứ xử lý mâu thuẫn giữa các loại quy hoạch, do đó Dự thảo Luật đã chỉnh lý khái niệm "quy hoạch có tính chất kỹ thuật chuyên ngành" sang khái niệm "quy hoạch chi tiết ngành" và bổ sung vào phạm vi điều chỉnh của Luật.

Toàn cảnh Hội trường

Luật Quy hoạch là luật khung, chỉ điều chỉnh những quy định mang tính nguyên tắc về mối quan hệ, xử lý mâu thuẫn giữa các quy hoạch và yêu cầu nội dung của quy hoạch. Các Luật chuyên ngành sẽ quy định cụ thể về lập, thẩm định, phê duyệt, điều chỉnh và nội dung quy hoạch chi tiết ngành, quy hoạch đô thị và nông thôn.

Về mối quan hệ và xử lý mâu thuẫn giữa các quy hoạch, Bộ trưởng Bộ Tài Chính Nguyễn Văn Thắng cho biết, tiếp thu ý kiến của các đại biểu Quốc hội, dự thảo Luật đã quy định các nguyên tắc để bảo đảm cơ chế xử lý khi có mâu thuẫn giữa các quy hoạch ngành với nhau, giữa quy hoạch cấp quốc gia, quy hoạch vùng với quy hoạch tỉnh, và giữa quy hoạch chi tiết ngành với các quy hoạch khác trong hệ thống. Việc điều chỉnh quy hoạch trong trường hợp có mâu thuẫn giữa các quy hoạch được thực hiện theo trình tự thủ tục rút gọn. “Thực tế cho thấy, khó khăn lớn nhất chủ yếu vẫn là các quy hoạch ngành, các quy hoạch cùng cấp có mâu thuẫn và chồng lấn với nhau. Vấn đề này chính là vấn đề chúng ta đặt ra để cố gắng xử lý triệt để và nhanh nhất có thể khi có sự trùng lấn hoặc mâu thuẫn”, Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh.

Bộ trưởng Bộ Tài Chính Nguyễn Văn Thắng giải trình tại Hội trường

Về danh mục quy hoạch ngành và quy hoạch chi tiết ngành, Bộ trưởng Bộ Tài Chính Nguyễn Văn Thắng cho biết, theo thứ bậc, quy hoạch ngành là quy hoạch cấp quốc gia, được xếp trên quy hoạch tỉnh. Nội dung quy hoạch ngành và quy hoạch chi tiết ngành đã được lấy ý kiến kỹ lưỡng của các Bộ, ngành liên quan nhiều lần. Đến nay, số lượng quy hoạch ngành, quy hoạch chi tiết ngành đã được rà soát, thu gọn tối đa để khắc phục sự chồng lấn về nội dung giữa các quy hoạch. Đồng thời, bãi bỏ các quy hoạch không cần thiết, không còn phù hợp.

Bộ trưởng Bộ Tài Chính Nguyễn Văn Thắng giải trình tại Hội trường

Làm rõ về quy hoạch chi tiết ngành tại Dự thảo Luật, Bộ trưởng Bộ Tài Chính Nguyễn Văn Thắng cho biết, Luật Quy hoạch năm 2017 có quy định về khái niệm và danh mục quy hoạch có tính chất kỹ thuật chuyên ngành, nhưng lại không nằm trong phạm vi điều chỉnh. Điều này dẫn đến nhiều cách hiểu khác nhau về vai trò, vị trí của loại quy hoạch này, và đặc biệt là không có căn cứ pháp lý để xử lý mâu thuẫn giữa các quy hoạch trong hệ thống quốc gia và quy hoạch có tính chất kỹ thuật chuyên ngành. Chính vì vậy, trong Dự thảo Luật lần này đã chỉnh khái niệm "quy hoạch có tính chất kỹ thuật chuyên ngành" thành "quy hoạch chi tiết ngành" và sửa đổi danh mục theo hướng giảm bớt số lượng quy hoạch. Chỉ lập quy hoạch chi tiết ngành đối với một số ngành về phát triển kết cấu hạ tầng tổng sử dụng tài nguyên để làm cơ sở cho quá trình triển khai các dự án. “Việc bổ sung quy hoạch chi tiết ngành vào Dự thảo Luật sẽ giúp tháo gỡ khó khăn, vướng mắc liên quan đến xử lý mâu thuẫn giữa các quy hoạch, đặc biệt là việc đánh giá sự phù hợp của dự án với quy hoạch trong bước chấp thuận chủ trương đầu tư hoặc quyết định đầu tư”, Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh.