Sửa 04 Luật trong lĩnh vực khoa học, công nghệ và viễn thông: Bảo đảm minh bạch, đẩy mạnh phân cấp và cắt giảm thủ tục hành chính

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên điều hành phiên họp

Trình bày Báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tần số vô tuyến điện, Luật Viễn thông, Luật Giao dịch điện tử và Luật Chuyển giao công nghệ, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết, dự án Luật lần này tập trung thể chế hóa các chủ trương đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt gồm: cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; hoàn thiện cơ sở pháp lý cho phát triển hạ tầng viễn thông phục vụ phát triển kinh tế gắn với quốc phòng, an ninh.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân trình bày Báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh lý dự thảo Luật

Đối với các nội dung quan trọng đã được tiếp thu, Bộ trưởng Vũ Hải Quân nêu rõ, về hiệu lực thi hành và điều khoản chuyển tiếp, tiếp thu ý kiến của nhiều đại biểu Quốc hội về việc sớm đưa chính sách có lợi cho người dân, doanh nghiệp vào cuộc sống, Chính phủ đã chỉnh lý Điều 5 dự thảo Luật theo hướng quy định 02 nội dung có hiệu lực sớm hơn, cụ thể là hiệu lực từ ngày 01/10/2026.

Nội dung thứ nhất là kéo dài thời hạn cấp phép lần đầu từ 3 năm lên 5 năm đối với băng tần để phát triển kinh tế kết hợp với nhiệm vụ quốc phòng và an ninh.

Nội dung thứ hai, về phân cấp, phân quyền ban hành chương trình để phát triển thị trường khoa học - công nghệ quốc gia và thẩm quyền ban hành chương trình, đề án, chính sách về nhập khẩu công nghệ, phát triển thị trường khoa học và công nghệ thúc đẩy hoạt động chuyển giao, ứng dụng đổi mới công nghệ từ Thủ tướng Chính phủ cho Bộ Khoa học và Công nghệ.

Các đại biểu tham dự phiên họp

Về điều khoản chuyển tiếp, Chính phủ cũng đã tiếp thu, bổ sung Điều 6 về điều khoản chuyển tiếp đối với đề án sử dụng băng tần để phát triển kinh tế, kết hợp với nhiệm vụ quốc phòng, an ninh trong quá trình triển khai đảm bảo không phát sinh khoảng trống pháp lý trong quá trình thực hiện.

Về cắt giảm điều kiện kinh doanh, thủ tục hành chính, Chính phủ đã rà soát toàn bộ 54 điều kiện được đề xuất bãi bỏ, đơn giản hóa sửa đổi và 02 thủ tục hành chính đề xuất bãi bỏ. Đánh giá đầy đủ mục tiêu quản lý các rủi ro cần kiểm soát, đồng thời xác định cụ thể công cụ quản lý thay thế, cơ quan chịu trách nhiệm hậu kiểm, phương thức kiểm tra, cơ sở dữ liệu phục vụ quản lý và cơ chế xử lý vi phạm tương ứng.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ nhấn mạnh, qua rà soát cho thấy, việc cắt giảm không tạo ra khoảng trống về quản lý nhà nước hay làm giảm hiệu lực công tác quản lý. Chính phủ đã hoàn thiện làm rõ nội dung này trong Báo cáo giải trình tiếp thu ý kiến của các đại biểu Quốc hội.

Về đảm bảo tính minh bạch, chặt chẽ trong cấp phép sử dụng băng tần phục vụ mục đích quốc phòng, an ninh kết hợp phát triển kinh tế, đây là chính sách đặc thù nên được thiết kế với cơ chế kiểm soát chặt chẽ. Việc cấp phép chỉ được thực hiện trên cơ sở đề án được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Trong đó, xác định rõ nhiệm vụ quốc phòng, an ninh, mục tiêu yêu cầu và phương án triển khai. Đồng thời, việc cấp phép được thực hiện theo từng giai đoạn. Sau giai đoạn cấp phép ban đầu, cơ quan có thẩm quyền sẽ tổ chức đánh giá kết quả thực hiện đề án. Chỉ khi đáp ứng các mục tiêu yêu cầu đã được phê duyệt mới xem xét cho phép tiếp tục sử dụng băng tần ở giai đoạn tiếp theo.

“Cơ chế này đảm bảo việc sử dụng băng tần đúng mục tiêu, công khai, minh bạch, hiệu quả và gắn chặt yêu cầu quốc phòng, an ninh”, Bộ trưởng Vũ Hải Quân nhấn mạnh.

 Các đại biểu tham dự phiên họp

Về chia sẻ hạ tầng viễn thông phục vụ nhiệm vụ quốc phòng an ninh, Chính phủ thống nhất quan điểm về việc chia sẻ hạ tầng phải đảm bảo hài hòa lợi ích của Nhà nước, doanh nghiệp và yêu cầu quốc phòng, an ninh, không làm ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh bình thường của doanh nghiệp. Các quy định chi tiết sẽ được tiếp tục hoàn thiện trong văn bản hướng dẫn thi hành để đảm bảo tính khả thi và minh bạch.

Về phân quyền trong quản lý nhà nước, tiếp thu các ý kiến của đại biểu Quốc hội đối với nội dung phân quyền trong dự thảo Luật này, Chính phủ đã rà soát kỹ lưỡng và xây dựng quy định sửa đổi, bổ sung Luật Chuyển giao công nghệ để kịp thời thể chế hóa quy định phân quyền một số nhiệm vụ từ Thủ tướng Chính phủ cho Bộ Khoa học và Công nghệ theo đúng chủ trương của Đảng.

Đồng thời, đảm bảo việc thực hiện trách nhiệm quyền hạn của Bộ, cơ quan ngang Bộ, Ủy ban nhân dân và cơ quan liên quan trong xây dựng ban hành chương trình để phát triển thị trường khoa học và công nghệ quốc gia, cũng như xây dựng ban hành chương trình đề án chính sách về nhập khẩu công nghệ, phát triển thị trường khoa học và công nghệ, thúc đẩy hoạt động chuyển giao, ứng dụng, đổi mới công nghệ theo quy định của pháp luật. Tính đồng bộ thống nhất của hệ thống pháp luật được Chính phủ đặc biệt chú trọng trong rà soát xây dựng các quy định pháp luật này.

Đoàn chủ tọa tại phiên họp

Trình bày Báo cáo ý kiến về việc tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Luật, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Trần Văn Khải cho biết, các ý kiến của các ĐBQH đã được tiếp thu đầy đủ. Cơ quan chủ trì thẩm tra đề nghị tiếp tục làm rõ 03 nội dung.

Một là, về tiêu chí đánh giá hiệu quả sử dụng băng tần khi cấp lại giấy phép (khoản 5 Điều 1 dự thảo Luật): hiệu quả sử dụng băng tần đã được kiểm soát qua cam kết triển khai mạng tại Điều 18a và chế tài thu hồi giấy phép. Tuy nhiên, Thường trực Ủy ban đề nghị Chính phủ quy định rõ trình tự, thời điểm thu hồi và phương án tái phân bổ công khai, minh bạch băng tần sau thu hồi; rà soát quy hoạch hạ tầng viễn thông thụ động.

Hai là, về chia sẻ hạ tầng dùng chung của doanh nghiệp nhà nước phục vụ quốc phòng, an ninh (khoản 3 Điều 2 dự thảo Luật), do liên quan trực tiếp đến quyền tài sản của doanh nghiệp, đề nghị Chính phủ quy định đầy đủ trong Nghị định về phạm vi, trình tự, nội dung tối thiểu của thỏa thuận chia sẻ, cơ chế bù đắp chi phí, quyền và nghĩa vụ của các bên, cách xử lý khi không đạt thỏa thuận và căn cứ từ chối chia sẻ, tránh vận dụng tùy nghi.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Trần Văn Khải trình bày Báo cáo ý kiến về việc tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo Luật

Ba là, về cơ chế kiểm soát khi phân cấp thẩm quyền phê duyệt Chương trình quốc gia (Điều 4 dự thảo Luật), đề nghị Chính phủ làm rõ trong văn bản hướng dẫn cơ chế kiểm soát đi kèm khi phân cấp; cơ chế phối hợp, chia sẻ nguồn lực với địa phương có cơ chế đặc thù; bảo đảm chính sách đến được doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp đổi mới sáng tạo ở miền núi, biên giới.

Góp ý tại phiên họp, đề cập đến quy định về chứng chỉ vô tuyến điện viên (Điều 32 Luật Tần số vô tuyến điện), Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho rằng, thay vì để 04 Bộ (Bộ Xây dựng, Bộ Quốc phòng, Bộ Công an và Bộ Khoa học và Công nghệ) cùng tham gia quy định về việc cấp chứng chỉ, đề nghị giao Chính phủ ban hành quy định chung để áp dụng thống nhất.

“Việc này không chỉ phù hợp với yêu cầu đổi mới tư duy xây dựng pháp luật mà còn thực hiện nghiêm Kết luận số 09 của Bộ Chính trị về việc hạn chế ban hành quá nhiều văn bản hướng dẫn chi tiết không cần thiết”, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu nhấn mạnh.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho ý kiến

Giải trình ý kiến của các đại biểu tại phiên họp, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân nêu rõ, về cấp chứng chỉ vô tuyến điện viên, tiếp thu ý kiến về việc có quá nhiều đầu mối cấp chứng chỉ, Bộ sẽ nghiên cứu, trao đổi kỹ lưỡng để xây dựng quy định chung, thống nhất quản lý nhằm tạo thuận lợi trong thực thi.

Các đại biểu tại phiên họp

Phát biểu kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên ghi nhận và đánh giá cao sự chủ động, tinh thần trách nhiệm của Chính phủ cùng cơ quan soạn thảo, cơ quan thẩm tra trong việc nghiên cứu, tiếp thu nghiêm túc ý kiến của ĐBQH tại Tổ và Hội trường. UBTVQH cơ bản đồng tình với các nội dung chỉnh lý và yêu cầu Chính phủ tiếp tục chỉ đạo các Bộ ngành phối hợp chặt chẽ với Bộ Tư pháp để hoàn thiện từng điều khoản, đảm bảo tính nhất quán giữa Báo cáo giải trình và dự thảo Luật thực tế.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên phát biểu kết luận phiên họp

Đối với các nội dung cụ thể, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên nhấn mạnh, cần rà soát bổ sung quy định hoặc giải trình làm rõ trình tự thời điểm thu hồi và phương án xử lý tái phân bổ băng tần sau thu hồi, bảo đảm kịp thời, công khai, minh bạch và hiệu quả sử dụng tài nguyên tần số, không để thất thoát lãng phí.

Đồng thời, tiếp tục rà soát, hoàn thiện quy hoạch hạ tầng viễn thông thụ động, bảo đảm đồng bộ, tiết kiệm nguồn lực, tránh đầu tư trùng lặp và tạo thuận lợi cho sử dụng chung cơ sở hạ tầng viễn thông.

Các đại biểu tham dự phiên họp

Ngoài ra, UBTVQH đề nghị, cần quy định đầy đủ trong Nghị định hướng dẫn thi hành về phạm vi, đối tượng, trình tự thực hiện, nội dung tối thiểu của thỏa thuận chia sẻ cơ sở hạ tầng viễn thông phục vụ quốc phòng an ninh, cơ chế hạch toán, bù đắp chi phí, quyền và nghĩa vụ của các bên, trách nhiệm khắc phục khi hạ tầng bị ảnh hưởng và cách xử lý khi không đạt được thỏa thuận.

Làm rõ trong văn bản hướng dẫn về cơ chế kiểm soát khi phân cấp thẩm quyền phê duyệt Chương trình quốc gia về giải quyết các vấn đề liên vùng, liên ngành; cơ chế phối hợp, chia sẻ nguồn lực giữa Bộ Khoa học và Công nghệ với các địa phương có cơ chế đặc thù; cơ chế bảo đảm chính sách đến được các doanh nghiệp nhỏ và vừa, các doanh nghiệp đổi mới sáng tạo tại khu vực miền núi, biên giới.

Quang cảnh Phiên họp thứ 5 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, chiều 17/8.