Số lượng các vụ án có chiều hướng gia tăng
- 05/01/2014
Chiều 2-1, tại Hà Nội, Ban soạn thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) đã tổ chức phiên họp thứ 3 để cho ý kiến về Dự thảo Báo cáo tổng kết thực tiễn thi hành BLHS năm 1999. Thông tin đưa ra trong Dự thảo cho thấy số lượng các vụ án có chiều hướng gia tăng.
Theo số liệu thống kê do Cục Thống kê tội phạm và Công nghệ thông tin, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao và Vụ Thống kê - Tổng hợp, Tòa án nhân dân tối cao cung cấp thì trong khoảng thời gian từ năm 2000 đến năm 2012, trong phạm vi toàn quốc đã khởi tố điều tra 970.940 vụ với 1.488.643 bị can. Trong đó, số vụ mới là 788.976 vụ với 1.188.865 bị can. Viện Kiểm sát nhân dân đã truy tố 697.253 vụ với 1.131.515 bị cáo và Tòa án đã xét xử 673.832 vụ với 1.090.102 bị cáo (chưa tính số vụ án về các tội xâm phạm an ninh quốc gia).
(Toàn cảnh phiên họp ban soạn thảo Dự án BLHS 1999 (sửa đổi) - Ảnh: Đỗ An)
Nhìn chung, số lượng các vụ án có chiều hướng gia tăng theo từng năm (năm 2000 có khoảng gần 58.000 vụ nhưng đến năm 2012 có gần 94.000 vụ). Tình hình diễn biến các nhóm tội phạm được quy định tại Phần các tội phạm của BLHS đều thay đổi theo hàng năm. Đáng chú ý, có bốn nhóm tội luôn chiếm tỷ trọng lớn trong các vụ án được khởi tố, điều tra. Đó là: các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của con người (chương 12 BLHS); các tội xâm phạm sở hữu (chương 14 BLHS); các tội phạm về ma túy (chương 18 BLHS); các tội xâm phạm an toàn công cộng, trật tự công cộng (chương 19 BLHS).
Về loại tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của con người, nhóm tội này diễn biến ngày càng phức tạp. Các tội giết người, hiếp dâm có dấu hiệu gia tăng. Các băng nhóm tội phạm có tổ chức, các đường dây hoạt động theo kiểu xã hội đen mặc dù chỉ là nhóm nhỏ nhưng hoạt động liều lĩnh. Các tội xâm hại phụ nữ, trẻ em có chiều hướng gia tăng, tập trung vào nhóm tội xâm hại tình dục; tiếp sau đó là tội cố ý gây thương tích; tội mua bán, bắt trộm, đánh tráo trẻ em. Tình trạng bạo lực đối với phụ nữ trong gia đình vẫn tồn tại cả ở thành thị và nông thôn, trong tất cả các nhóm xã hội.
Đặc biệt, số vụ án về các tội xâm phạm sở hữu được khởi tố, điều tra hàng năm luôn đứng đầu trong số bốn nhóm tội phạm nêu trên. Tình hình các tội xâm phạm sở hữu hàng năm có xu hướng tăng, nhất là cướp, cướp giật, trộm cắp... Đối tượng thực hiện loại tội phạm này rất đa dạng. Ngoài đối tượng tại chỗ, không có nghề nghiệp hoặc nghề nghiệp không ổn định thì thời gian gần đây còn xuất hiện nhiều đối tượng từ các địa phương khác liên kết gây án và đặc biệt tội phạm xảy ra trong học sinh, sinh viên, đối tượng phạm tội là người dân tộc thiểu số. Trong vài năm gần đây đã xảy ra hàng loạt các vụ lừa đảo hoặc lợi dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản, các vụ vỡ nợ với số tiền lên tới hàng trăm tỷ đồng, liên quan đến nhiều thành phần, gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng đến tình hình an ninh, kinh tế và trật tự an toàn xã hội trên địa bàn nhiều tỉnh, thành trong thời gian dài.
Về loại tội phạm ma túy, hoạt động mua bán ma túy hiện đang diễn biến khá phức tạp và vẫn có dấu hiệu gia tăng, với những thủ đoạn tinh vi hơn, hành vi phạm tội manh động, liều lĩnh hơn mặc dù công tác đấu tranh phòng, chống loại tội phạm này đã và đang thực hiện rất kiên quyết và triệt để.
Về loại tội phạm xâm phạm trật tự công cộng, trật tự quản lý hành chính, trong thời gian qua nổi lên tình trạng chống người thi hành công vụ, sử dụng "vũ khí nóng" để phạm tội; tội phạm đánh bạc có chiều hướng gia tăng ở một số địa phương.
Về loại tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm của con người, nhóm tội này diễn biến ngày càng phức tạp. Các tội giết người, hiếp dâm có dấu hiệu gia tăng. Các băng nhóm tội phạm có tổ chức, các đường dây hoạt động theo kiểu xã hội đen mặc dù chỉ là nhóm nhỏ nhưng hoạt động liều lĩnh. Các tội xâm hại phụ nữ, trẻ em có chiều hướng gia tăng, tập trung vào nhóm tội xâm hại tình dục; tiếp sau đó là tội cố ý gây thương tích; tội mua bán, bắt trộm, đánh tráo trẻ em. Tình trạng bạo lực đối với phụ nữ trong gia đình vẫn tồn tại cả ở thành thị và nông thôn, trong tất cả các nhóm xã hội.
Đặc biệt, số vụ án về các tội xâm phạm sở hữu được khởi tố, điều tra hàng năm luôn đứng đầu trong số bốn nhóm tội phạm nêu trên. Tình hình các tội xâm phạm sở hữu hàng năm có xu hướng tăng, nhất là cướp, cướp giật, trộm cắp... Đối tượng thực hiện loại tội phạm này rất đa dạng. Ngoài đối tượng tại chỗ, không có nghề nghiệp hoặc nghề nghiệp không ổn định thì thời gian gần đây còn xuất hiện nhiều đối tượng từ các địa phương khác liên kết gây án và đặc biệt tội phạm xảy ra trong học sinh, sinh viên, đối tượng phạm tội là người dân tộc thiểu số. Trong vài năm gần đây đã xảy ra hàng loạt các vụ lừa đảo hoặc lợi dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản, các vụ vỡ nợ với số tiền lên tới hàng trăm tỷ đồng, liên quan đến nhiều thành phần, gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng đến tình hình an ninh, kinh tế và trật tự an toàn xã hội trên địa bàn nhiều tỉnh, thành trong thời gian dài.
Về loại tội phạm ma túy, hoạt động mua bán ma túy hiện đang diễn biến khá phức tạp và vẫn có dấu hiệu gia tăng, với những thủ đoạn tinh vi hơn, hành vi phạm tội manh động, liều lĩnh hơn mặc dù công tác đấu tranh phòng, chống loại tội phạm này đã và đang thực hiện rất kiên quyết và triệt để.
Về loại tội phạm xâm phạm trật tự công cộng, trật tự quản lý hành chính, trong thời gian qua nổi lên tình trạng chống người thi hành công vụ, sử dụng "vũ khí nóng" để phạm tội; tội phạm đánh bạc có chiều hướng gia tăng ở một số địa phương.