Quy hoạch xây dựng: Tân quan, tân chính sách
- 25/09/2013
Vấn đề xây dựng hiện đang "rối như cạnh hẹ”. Dự án Luật Xây dựng sửa đổi sẽ được trình Quốc hội khóa XIII xem xét, cho ý kiến tại kỳ họp thứ 6 diễn ra vào tháng 10 tới, hi vọng sẽ gỡ được những "nút thắt” đang tồn tại. Nhưng, tiếc là dự thảo vẫn chưa làm rõ trách nhiệm người ký phê duyệt, cấp phép dự án.
Thay đổi quy hoạch khi có... lãnh đạo mới
"Xây dựng cơ bản có tính đặc thù, không phải xây xong vài năm phá đi xây lại. Cho xây 10 tầng mà xây 20 tầng rồi cắt cụt đi cũng lãng phí. "Tân quan, tân chính sách”. Cứ lên chức là thay đổi quy hoạch, lãng phí rất lớn” – vấn đề ấy được Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội Phùng Quốc Hiển nêu lên bởi, cũng theo ông, việc điều chỉnh quy hoạch quá dễ dàng. Thất thoát, lãng phí từ khâu thiết kế, thi công là rất lớn. Cũng từ thực tế việc thay đổi quy hoạch diễn ra "như đi chợ”, gây lãng phí, Chủ tịch Hội đồng Dân tộc của Quốc hội Ksor Phước cho rằng, luật cần có cơ chế để người dân giám sát đối với các dự án, nhất là khâu đấu thầu dự án, phải tạo cho họ cơ chế để phát hiện, để xử lý được sai phạm, hạn chế tổn thất cho Nhà nước.
Thực tế đã vậy thì cũng đã đến lúc việc quy định chặt chẽ hơn về cấp giấy phép xây dựng là cần thiết. Song, theo Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, công nghệ và môi trường của Quốc hội Phan Xuân Dũng: Cần quy định nguyên tắc riêng về điều kiện, hồ sơ xin cấp giấy phép xây dựng theo giai đoạn, theo công trình, làm rõ quy định cấp giấy phép với từng loại công trình.
Trước các băn khoăn thắc mắc ấy, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trịnh Đình Dũng (cơ quan chủ trì soạn thảo Luật Xây dựng sửa đổi) cho biết, cùng với các quy định nhằm tăng cường kiểm soát, quản lý chất lượng xây dựng ở tất cả các khâu của quá trình đầu tư xây dựng, dự thảo luật đã dành một chương quy định về giấy phép xây dựng. Tất cả các công trình đều phải xin cấp giấy phép xây dựng trước khi khởi công, kể cả các công trình thuộc dự án đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt mà theo quy định hiện hành là đối tượng được miễn giấy phép xây dựng.
Thiếu bóng dáng trách nhiệm người ký phê duyệt
Để rõ ràng hơn trong việc quy trách nhiệm về sau, Chủ tịch Hội đồng Dân tộc Ksor Phước đề nghị: Cần quy định "hậu trách nhiệm” của người phê duyệt các công trình cầu, thủy điện, nhà cao tầng, chợ… gây ra thảm họa. "Công trình thủy điện, cầu, chợ, nhà cao tầng nếu gây thảm họa, cháy, thì cần phải truy cứu trách nhiệm người phê duyệt, cấp phép cho dự án đó”-ông Phước nói. Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, công nghệ và môi trường thì cho rằng, cần bổ sung quy định về nguyên tắc công khai, minh bạch, có thời hạn trong hoạt động thẩm định nội dung dự án đầu tư xây dựng như thiết kế cơ sở, thiết kế bản vẽ thi công, dự toán xây dựng công trình của các cơ quan chuyên môn về xây dựng.
Phát biểu với Ban soạn thảo, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng chỉ rõ: "Xây dựng bệnh viện mà ông giám đốc bệnh viện làm chủ dự án trong khi ông ấy phải lo mổ xẻ, chữa bệnh thì có đảm bảo không? Bắt Bộ Y tế phải chịu trách nhiệm về công trình xây dựng thì khó quá”. Theo Chủ tịch Quốc hội, đó là chưa kể lĩnh vực cấp phép xây dựng cũng còn rất tùy tiện. "Nếu cứ cấp phép kiểu ấy thì Bộ trưởng Xây dựng khó mà quản lý được đô thị”. Còn, muốn quản lý được, thì theo Chủ tịch Quốc hội, không có cách nào khác là phải chấn chỉnh, làm rõ trách nhiệm của người cấp phép. "Một "ông” bán thịt chó ngoài chợ cũng được cấp phép khai thác mỏ, rồi "ông” này bán lại giấy phép, gây sập mỏ chết người. Những việc thế này thì "ông” cấp phép phải biết chứ?” - Chủ tịch Quốc hội nói.
Cần có công cụ đủ mạnh để quản lý các dự án
Theo Thường trực Ủy ban Khoa học, công nghệ và môi trường của Quốc hội, dự thảo Luật có nhiều điều, khoản giao cho Chính phủ quy định nhưng chưa thực sự phù hợp. Chính vì lẽ đó, vị Chủ nhiệm Ủy ban này đề nghị: "Cần tiếp tục nghiên cứu, rà soát, sửa đổi lại các quy định này cho rõ ràng, minh bạch hơn tạo thuận lợi khi thực hiện luật, đồng thời bổ sung vào dự thảo luật những quy định trong các văn bản dưới luật mà đã được thực hiện ổn định trong thực tế để có thể áp dụng ngay”. Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng nhìn nhận: "Quản lý quy hoạch hay quản lý dự án đầu tư xây dựng và bảo hành chất lượng công trình là trách nhiệm của luật, chứ không phải của nghị định”.
Đặt vấn đề, có nên giao cho tất cả các bộ quản lý dự án xây dựng cơ bản thuộc ngành mình, dự án đều thuộc loại hàng trăm tỷ đồng hay không? Phó Chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu nhấn mạnh: Phải có công cụ để quản lý được các dự án đầu tư từ ngân sách hiệu quả hơn. Nếu để các bộ quản lý các dự án đầu tư lớn, họ sẽ phải đi thuê các ban quản lý dự án, vì rất khó tự mình quản nổi. Nên để cho các bộ ngành có chuyên môn quản lý các dự án, chủ đầu tư nhận chìa khóa trao tay có thể tránh thất thoát. Phó Chủ tịch Quốc hội cũng nêu băn khoăn: "Vấn đề thông đồng, móc ngoặc giữa các khâu tư vấn, thiết kế, thi công có xử lý được không? Đây là câu hỏi mà người dân và chủ đầu tư mong đợi”.
| Phải giải trình về xây dựng đối với thiết kế cơ sở Để bảo đảm nguyên tắc bình đẳng; kiểm soát chặt chẽ hơn đối với công tác thẩm định, phê duyệt, tăng cường tính chuyên nghiệp và minh bạch trong quản lý dự án đầu tư xây dựng, Ủy ban Khoa học, công nghệ và môi trường đề nghị: Luật cần quy định theo hướng giao trách nhiệm cho người quyết định đầu tư trong tổ chức thẩm định thiết kế cơ sở, có nghĩa vụ bắt buộc giải trình, tiếp thu ý kiến của cơ quan quản lý nhà nước về xây dựng đối với thiết kế cơ sở. Đồng thời, quy định chặt chẽ điều kiện năng lực của các chủ thể tham gia dự án; quy định cụ thể thẩm quyền đối với các cơ quan quản lý nhà nước về xây dựng cùng với chế tài đủ mạnh để kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm các chủ thể này nếu không đáp ứng đúng và đầy đủ các yêu cầu về điều kiện năng lực. |