Phiên họp toàn thể lần thứ Ba của Ủy ban Văn hóa và Xã hội: Thẩm tra dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh chủ trì Phiên họp

Dự Phiên họp toàn thể lần thứ Ba của Ủy ban Văn hóa và Xã hội có các Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội, các Ủy viên là đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách và kiêm nhiệm tại Ủy ban Văn hóa và Xã hội; đại diện Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp; đại diện Bộ Nội vụ và các cơ quan liên quan.

Định hướng nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong nước thông qua quá trình làm việc ở nước ngoài

Thứ trưởng Bộ Nội vụ Vũ Chiến Thắng trình bày tóm tắt Tờ trình của Chính phủ về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng

Trình bày tóm tắt Tờ trình của Chính phủ về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, Thứ trưởng Bộ Nội vụ Vũ Chiến Thắng cho biết, việc xây dựng Luật sửa đổi, bổ sung nhằm khắc phục những vấn đề phát sinh từ thực tiễn, tập trung vào 03 nhóm vấn đề chính:

Một là, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư, kinh doanh và thúc đẩy chuyển đổi số;

Hai là, xử lý một số vấn đề cấp thiết, vướng mắc, bất cập phát sinh từ thực tiễn; cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu tăng trưởng hai con số;

Ba là, đẩy mạnh phân quyền đối với chính quyền địa phương và giải quyết các vấn đề liên quan đến sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước, tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp. 

Các đại biểu tại Phiên họp

Dự thảo Luật được xây dựng trên cơ sở quan điểm bám sát và thể chế hóa đầy đủ chủ trương, đường lối của Đảng; Kết luận của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về nâng cao chất lượng nguồn nhân lực Việt Nam. Theo đó, lĩnh vực này là “kênh tạo việc làm, nâng thu nhập, rèn luyện kỹ năng, tiếp cận công nghệ, quản trị hiện đại, ngoại ngữ, kỷ luật lao động, tác phong công nghiệp”, nâng cao hiệu quả kết nối lực lượng lao động về nước với thị trường lao động trong nước. Bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, tính thống nhất của hệ thống pháp luật; tuân thủ quy trình theo Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2025. Kịp thời tháo gỡ các vướng mắc, bất cập; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính và ứng dụng chuyển đổi số, tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước theo mô hình chính quyền địa phương 02 cấp.

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng dự kiến sửa đổi về nội dung đối với 25/74 Điều (trong đó 05 điều sửa đổi tương đối toàn diện) của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.

Các đại biểu tại Phiên họp

Thông tin về một số nội dung chính, Thứ trưởng Bộ Nội vụ Vũ Chiến Thắng cho biết, dự thảo Luật bãi bỏ thủ tục hành chính "đăng ký chuẩn bị nguồn lao động" (tại Điều 18 Luật số 69/2020/QH14). Chuẩn bị nguồn lao động về bản chất là hoạt động của doanh nghiệp chủ động sơ tuyển, tư vấn cho người lao động về công việc và thị trường phù hợp ở nước ngoài, đồng thời đào tạo nâng cao tay nghề, trình độ ngoại ngữ theo yêu cầu của thị trường lao động quốc tế. Hoạt động này nhằm chứng minh năng lực và chất lượng nguồn nhân lực Việt Nam với đối tác nước ngoài, từ đó tạo cơ sở ký kết hợp đồng, mở rộng thị phần cung ứng lao động – nhất là ở những ngành nghề đòi hỏi cao về tay nghề như sản xuất chế tạo, cơ khí chính xác, thuyền viên hàng hải, tiếp viên hàng không.

Theo quy định mới, doanh nghiệp không phải đăng ký và chờ chấp thuận của cơ quan quản lý nhà nước, mà được chủ động chuẩn bị nguồn lao động và chỉ thông báo cho Ủy ban nhân dân cấp xã nơi tổ chức sơ tuyển, tư vấn. Ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm giám sát, kiểm tra hoạt động chuẩn bị nguồn lao động của doanh nghiệp, xử lý theo thẩm quyền nếu phát hiện doanh nghiệp thực hiện không đúng nội dung đã thông báo hoặc phối hợp cơ quan có thẩm quyền xử lý các hành vi vi phạm pháp luật khác. 

Quy định này hướng tới mục tiêu đào tạo nguồn lao động chất lượng có đủ: kỹ năng nghề, trình độ ngoại ngữ, văn hóa và hiểu biết pháp luật, kịp thời đáp ứng nhu cầu nguồn nhân lực quốc tế; định hướng người lao động tham gia các ngành nghề kỹ thuật cao, từ đó nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong nước thông qua quá trình làm việc ở nước ngoài. Đồng thời tăng cường vai trò giám sát của chính quyền địa phương; loại bỏ các tổ chức, cá nhân trung gian không được cấp Giấy phép nhưng vẫn hoạt động tuyển chọn, thu tiền của người lao động. 

Thứ trưởng Bộ Nội vụ Vũ Chiến Thắng trình bày tóm tắt Tờ trình của Chính phủ về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng

Dự thảo Luật cũng đơn giản hóa điều kiện và giao Chính phủ quy định đối với các Điều 31, 34, 39 Luật số 69/2020/QH14. Đây là quy định về đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài đối với 03 nhóm chủ thể là: doanh nghiệp Việt Nam trúng thầu, nhận thầu công trình, dự án ở nước ngoài; tổ chức, cá nhân Việt Nam đầu tư ra nước ngoài; doanh nghiệp đưa người lao động đi đào tạo, nâng cao trình độ kỹ năng nghề ở nước ngoài. 

Bản chất của 03 hình thức đưa lao động đi làm việc ở nước ngoài này không mang tính chất dịch vụ, không vì mục tiêu lợi nhuận và doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân đưa đi không được thu tiền dịch vụ của người lao động. Vì vậy, dự thảo Luật thiết kế phương thức quản lý đơn giản hơn so với doanh nghiệp dịch vụ, vừa bảo đảm nguyên tắc quản lý tương xứng với mức độ rủi ro, vừa tạo thuận lợi cho doanh nghiệp trúng thầu, nhận thầu; doanh nghiệp đầu tư ra nước ngoài hoặc người lao động được gửi đi đào tạo, nâng cao tay nghề ở nước ngoài, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong nước. 

Các đại biểu tại Phiên họp

Bên cạnh đó, dự thảo Luật bổ sung quy định về điều kiện cấp Giấy phép, nhằm hạn chế doanh nghiệp hoặc người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp đã bị thu hồi Giấy phép do vi phạm pháp luật về một số hành vi nghiêm trọng (như giả mạo hồ sơ giấy tờ, vi phạm hành vi nghiêm cấm hoặc không thực  hiện đầy đủ nghĩa vụ đối với người lao động) nhưng vẫn lợi dụng sự thông thoáng của chính sách để tiếp tục đề nghị cấp Giấy phép cho doanh nghiệp đã bị thu hồi Giấy phép hoặc thành lập doanh nghiệp khác để tiếp tục hoạt động. Việc này ảnh hưởng đến môi trường đầu tư, kinh doanh và tạo sự cạnh tranh bất bình đẳng giữa doanh nghiệp tuân thủ nghiêm túc quy định của pháp luật và doanh nghiệp đã vi phạm.

Về phân quyền, trên cơ sở kế thừa có chọn lọc quy định của Nghị định số 128/2025/NĐ-CP về phân quyền, phân cấp trong quản lý nhà nước lĩnh vực nội vụ, dự thảo Luật đã thực hiện phân quyền đối với địa phương thêm 05 nhiệm vụ mới. Cụ thể là bổ sung 04 nhiệm vụ do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh nơi doanh nghiệp đặt trụ sở và có chi nhánh; bổ sung 01 nhiệm vụ do Ủy ban nhân dân cấp xã nơi doanh nghiệp tổ chức chuẩn bị nguồn lao động thực hiện.

Các đại biểu tại Phiên họp

Tán thành bổ sung chính sách ưu tiên đưa người lao động có trình độ chuyên môn kỹ thuật cao đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng

Trình bày tóm tắt dự thảo Báo cáo thẩm tra Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Tạ Văn Hạ cho biết, Ủy ban nhất trí việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng với các lý do nêu tại Tờ trình của Chính phủ. Hồ sơ dự án Luật được chuẩn bị đầy đủ theo quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Dự án Luật cơ bản phù hợp với chủ trương của Đảng, Hiến pháp, bảo đảm tính tương thích với điều ước quốc tế và thống nhất với pháp luật có liên quan.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Tạ Văn Hạ trình bày tóm tắt dự thảo Báo cáo thẩm tra Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng

Ủy ban tán thành việc phân cấp, phân quyền quản lý nhà nước về người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài và việc cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính theo tinh thần Nghị quyết số 66.16/2026/NQ-CP.

Nhận định dự thảo Luật không phát sinh vấn đề về bình đẳng giới và chính sách dân tộc, tuy nhiên, Ủy ban đề nghị cần tiếp tục quan tâm các cơ chế hỗ trợ đối với lao động nữ và người lao động là đồng bào dân tộc thiểu số do đây là các nhóm còn gặp nhiều khó khăn khi đi làm việc ở nước ngoài.

Đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo bổ sung quy định cụ thể về ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW; đồng thời đánh giá tác động ngân sách và việc kết nối, liên thông cơ sở dữ liệu để bảo đảm hiệu quả, khả thi trong tổ chức thực hiện.

Các đại biểu tại Phiên họp

Theo Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Tạ Văn Hạ, Ủy ban tán thành bổ sung chính sách ưu tiên đưa người lao động đã qua đào tạo, có trình độ chuyên môn kỹ thuật cao đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng; đồng thời áp dụng cơ chế, chính sách đặc thù đối với một số ngành, nghề, lĩnh vực ưu tiên để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, thu hút và sử dụng hiệu quả người lao động sau khi về nước, góp phần giảm dần tỷ trọng lao động phổ thông, phù hợp với chiến lược phát triển nguồn nhân lực quốc gia và nhu cầu thị trường lao động trong nước.

Về chuẩn bị nguồn lao động, Ủy ban tán thành việc sửa đổi, bổ sung quy định về ký kết bằng văn bản giữa doanh nghiệp dịch vụ với người lao động về việc tham gia chuẩn bị nguồn lao động. Quy định này sẽ góp phần hoàn thiện cơ sở pháp lý điều chỉnh quan hệ giữa các bên và bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp dịch vụ trong trường hợp phát sinh rủi ro do người lao động tự ý chấm dứt việc tham gia chương trình hoặc không đáp ứng điều kiện để tiếp tục được phía nước ngoài tiếp nhận.

Về trách nhiệm quản lý nhà nước về người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, Ủy ban đề nghị quy định theo hướng giao Chính phủ quy định chi tiết nội dung, trách nhiệm và cơ chế phối hợp do yêu cầu quản lý có thể thay đổi theo từng thời kỳ, bảo đảm tính linh hoạt trong tổ chức thực hiện.

Đề nghị có cơ chế, chính sách ưu đãi cho các công ty khai thác được thị trường lao động chất lượng cao

Tại Phiên họp, các đại biểu cơ bản tán thành với sự cần thiết sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng; đánh giá dự thảo Luật đã cơ bản giải quyết được các vấn đề vướng mắc, bất cập trong thực tiễn, cắt giảm thủ tục hành chính, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, giảm gánh nặng cho người lao động.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Triệu Thế Hùng phát biểu

Góp ý đối với dự thảo Luật, các đại biểu nhấn mạnh cần có cơ chế chính sách ưu đãi rõ ràng, “định lượng” được đối với các công ty khai thác được thị trường lao động chất lượng cao, kỹ thuật cao. Bên cạnh đó cần đặc biệt chú trọng, có cơ chế hỗ trợ đối với người lao động đi làm việc trong các ngành công nghệ mũi nhọn như bán dẫn, nano, điện hạt nhân. Việc đưa lao động sang các thị trường chất lượng cao, ở các lĩnh vực công nghệ cao không chỉ là xuất khẩu lao động mà còn là hình thức đào tạo nguồn nhân lực để phục vụ phát triển kinh tế đất nước khi họ trở về. 

Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH thành phố Hải Phòng Nguyễn Thị Việt Nga phát biểu

Có ý kiến đề nghị cơ quan quản lý cần đẩy mạnh công tác dự báo nhu cầu thị trường để ngành giáo dục và các cơ sở dạy nghề chủ động phương án đào tạo nguồn lao động, tránh tình trạng chỉ tập trung vào lao động phổ thông vì không có sự chuẩn bị trước về kỹ năng; khẳng định đây là giải pháp then chốt cho vấn đề thiếu nhân lực chất lượng cao.

Ủy viên là ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Văn hóa và Xã hội Vũ Văn Tiến

Các đại biểu cũng bày tỏ đồng tình với việc dự thảo Luật bãi bỏ thủ tục hành chính "đăng ký chuẩn bị nguồn lao động", đánh giá đây là thay đổi quan trọng vì liên quan trực tiếp đến hàng trăm nghìn người lao động ngay từ giai đoạn đầu. Theo các đại biểu, thay đổi này sẽ góp phần bãi bỏ cơ chế "xin - cho", cho phép doanh nghiệp chủ động chuẩn bị nguồn lao động dựa trên nhu cầu thị trường và chỉ cần thông báo cho Ủy ban nhân dân cấp xã. 

Ủy viên là ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Trần Thị Kim Nhung

Phát biểu kết luận Phiên họp, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh lưu ý, cần quán triệt quan điểm chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, ưu tiên đưa người lao động đã được đào tạo, đặc biệt là chuyên gia đi lao động ở nước ngoài, với tinh thần bảo đảm thu nhập cao nhất, điều kiện tốt nhất cho người Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài, đồng thời khi về nước có thể hòa nhập tốt với môi trường làm việc tại Việt Nam.

Nhấn mạnh quan điểm xuyên suốt, tinh thần chủ đạo là phải tạo điều kiện tốt nhất cho người lao động đi làm việc ở nước ngoài, Chủ nhiệm Ủy ban đề nghị phải tạo thành một hệ thống khép kín từ khâu lựa chọn thị trường, tiêu chí tuyển chọn, đào tạo, đến quản lý, hỗ trợ tại nước ngoài và cuối cùng là bố trí, giới thiệu việc làm khi người lao động trở về. Đồng thời, các quy định phải hướng tới cắt giảm, loại bỏ chi phí trung gian không đáng có, không cần thiết, giúp giảm gánh nặng chi phí cho người lao động. 

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh phát biểu kết luận

Đối với doanh nghiệp đưa người Việt Nam đi lao động ở nước ngoài theo hợp đồng, một mặt cắt giảm thủ tục hành chính, tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát triển lành mạnh, hoạt động bài bản; mặt khác cần siết chặt quản lý, đề cao trách nhiệm của doanh nghiệp, thể hiện qua các quy định như điều kiện thành lập doanh nghiệp được siết chặt hơn, có cơ chế “hậu kiểm”, giám sát chặt chẽ hơn.

Về lâu dài, chính sách cần hướng tới việc đưa người lao động đã qua đào tạo đi làm việc ở nước ngoài, nâng tầm giá trị lao động Việt Nam. 

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh đánh giá cơ quan chủ trì soạn thảo đã nỗ lực chuẩn bị hồ sơ dự án Luật đảm bảo chất lượng, đủ điều kiện trình Quốc hội cho ý kiến; đề nghị tiếp tục nghiên cứu, tiếp thu các nội dung góp ý cụ thể, chi tiết được các đại biểu nêu lên tại Phiên họp. 

Phiên họp toàn thể lần thứ Ba của Ủy ban Văn hóa và Xã hội diễn ra trong hai ngày 30 – 31/7. Trong phiên làm việc sáng 31/7, Ủy ban sẽ tiến hành thẩm tra dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản và dự án Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi).