Mở rộng đối tượng được thuê, mua nhà ở xã hội

Người bị thu hồi đất cũng được thuê, mua
Cụ thể, 9 đối tượng được mua, thuê, thuê NƠXH bao gồm: Người có công với cách mạng theo quy định của Pháp lệnh ưu đãi người có công với cách mạng; Cán bộ, công chức, viên chức theo quy định của pháp luật về cán bộ, công chức, viên chức; Sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên nghiệp, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân viên làm việc trong lực lượng vũ trang nhân dân và những người làm công tác cơ yếu hưởng lương từ ngân sách Nhà nước; Học sinh, sinh viên các trường đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp, trung cấp nghề (không phân biệt công lập hoặc dân lập); Người lao động đang làm việc tại các doanh nghiệp trong và ngoài khu công nghiệp tập trung; Người thu nhập thấp, hộ nghèo tại khu vực đô thị; Các đối tượng đã trả lại nhà ở công vụ quy định; Các hộ gia đình, cá nhân thuộc diện phải giải tỏa, phá dỡ nhà ở theo quyết định thu hồi đất của Nhà nước để phục vụ mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng; Các đối tượng khác có khó khăn về nhà ở theo quy định của Chính phủ.

Như vậy, trong lần sửa đổi này, đối tượng có nhà ở thuộc diện GPMB cũng thuộc diện được mua, thuê mua NƠXH. Đây là thay đổi mang tính tích cực, không chỉ tạo cơ hội cho những người có khó khăn về nhà ở cải thiện điều kiện chỗ ở mà còn góp phần hỗ trợ cho công tác GPMB. Từ trước đến nay, nhà tái định cư luôn là vấn đề hóc búa với các địa phương có tốc độ đô thị hóa nhanh. Vấn đề khó không chỉ là thiếu quỹ nhà tái định cư mà còn ở việc có không ít trường hợp sau khi nhận tiền đền bù, hỗ trợ mà vẫn không đủ khả năng để chi trả cho việc mua nhà tái định cư (cho dù giá nhà tái định cư luôn thấp hơn nhiều so với giá nhà ở thương mại). Việc đưa các hộ dân phải giải tỏa, phá dỡ nhà ở theo quyết định thu hồi đất của Nhà nước sẽ tạo thêm "kênh" tiếp cận nhà ở cho các hộ thực sự khó khăn thông qua hình thức thuê, thuê mua nhà ở.
Có thể cưỡng chế thu hồi nếu sai phạm
Theo dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi), đối tượng được mua, thuê, thuê mua NƠXH phải đáp ứng điều kiện, chưa có nhà ở thuộc sở hữu của mình và chưa được mua, thuê hoặc thuê mua NƠXH; chưa được Nhà nước hỗ trợ nhà ở, đất ở dưới mọi hình thức hoặc có nhà ở thuộc sở hữu của mình nhưng diện tích nhà ở bình quân đầu người theo quy định... Các đối tượng này phải có đăng ký thường trú hoặc đăng ký tạm trú từ một năm trở lên tại tỉnh, TP trực thuộc T.Ư nơi có NƠXH. Trường hợp thuê mua NƠXH thì ngoài các điều kiện trên, người thuê mua còn phải có khả năng thanh toán lần đầu bằng 20% giá trị của nhà ở thuê mua.
Theo dự thảo, trường hợp mua, thuê mua nhà ở thì bên mua, thuê mua chỉ được phép bán, cho thuê nhà ở đó sau khi đã trả hết tiền cho chủ đầu tư và đã được cấp Giấy chứng nhận đối với nhà ở. Mọi trường hợp bán, cho thuê, cho thuê mua NƠXH không đúng  quy định thì hợp đồng không được Nhà nước thừa nhận. Người mua, thuê, thuê mua nhà ở sai quy định hoặc chuyển nhượng cho người khác trong thời hạn thuê mua hoặc không sử dụng nhà ở thuê mua trong thời hạn theo quy định của Chính phủ thì phải trả lại nhà ở cho chủ đầu tư; trường hợp không trả lại nhà ở thì Nhà nước thực hiện cưỡng chế thu hồi lại nhà ở để bán, cho thuê, cho thuê mua theo đúng quy định.