Luật Doanh nghiệp sửa đổi: Mong giúp doanh nghiệp nâng hạng

Tại hội thảo Tham vấn hoàn thiện Dự thảo Luật DN (sửa đổi) do Viện Nghiên cứu quản lí kinh tế Trung ương (CIEM) tổ chức 24/7, Viện trưởng CIEM, ông Nguyễn Đình Cung, cho rằng ở Dự thảo Luật DN sửa đổi lần này sẽ có một số đột phá về thể chế, như: giảm được rủi ro về thương mại và pháp lý cho hoạt động kinh doanh của DN, giảm chi phí giao dịch cho DN, tạo cho DN tận dụng cơ hội và tiềm năng kinh doanh sẵn có…

Cần đạt ba mục tiêu
Được biết, Dự thảo Luật DN sửa đổi năm nay sẽ đơn giản hóa thủ tục, có nghĩa là sẽ rút đi 5 thủ tục về đăng ký thành lập DN và giảm đáng kể hồ sơ. Đặc biệt là không ghi ngành nghề kinh doanh trong Giấy chứng nhận kinh doanh.
Như vậy, xét về bản chất, đó là sự thay đổi chuyển từ DN được quyền tự do kinh doanh những gì đã đăng ký sang DN được quyền tự do kinh doanh tất cả những gì pháp luật không cấm, đúng như Điều 33 của Hiến pháp năm 2013 đã quy định. Đây được xem là nội dung thay đổi đầu tiên và quan trọng nhất của Luật DN sửa đổi lần này.
Thứ 2, là về mặt quản trị DN, phải tạo cho DN có một quyền tự do, linh hoạt hơn trong việc thiết lập các cơ cấu quản trị. Đồng thời thay đổi quy định để việc ra quyết định cho DN ít tốn kém, cũng như bảo vệ tốt hơn các nhà đầu tư (NĐT), đặc biệt là NĐT thiểu số. Ông Cung nhận định, “đây là điểm mà các DN đang rất kém khi đánh giá về môi trường kinh doanh. Nếu thay đổi các DN có thể tăng được 40 bậc trong xếp hạng của WB”.
Nội dung sửa đổi thứ ba, là việc minh bạch và công khai hóa thông tin trong công ty. Nghĩa là DN có sở hữu của Nhà nước sẽ được minh bạch, cụ thể, rõ ràng hơn, như tiêu chuẩn của một công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán. Đối với công ty TNHH mà ở đó Nhà nước chiếm cổ phần trên 51%, thì sẽ bảo đảm quyền tự chủ kinh doanh của DN nhà nước và đồng thời đáp ứng những người thực hiện quyền sở hữu một cách tốt hơn.

Cuối cùng, là làm cho việc tổ chức lại và rút khỏi thị trường của DN đơn giản, dễ dàng và ít tốn kém về chi phí. Với mục đích tạo cho những người kinh doanh không may mắn hoặc bị thất bại sẽ rút khỏi thị trường một cách có trật tự, minh bạch và chất lượng.

Trọng tâm phát triển bền vững
Tuy nhiên, với Dự thảo Luật lần này, ông Nguyễn Hữu Tài, Chủ tịch Hiệp hội Chè Việt Nam (VITAS), cho rằng Dự thảo sửa đổi lần này cần tập trung giải quyết những vấn đề liên quan đến thủ tục thành lập và hoạt động kinh doanh của DN. Còn về vấn đề quy định danh mục ngành nghề cấm kinh doanh, suy cho cùng chính là quy định mặt hàng cấm sử dụng, cấm sản xuất, cái này đã quy định trong Luật Hình sự.
Hay ông Vũ Văn Ngọc, Giảng viên khoa Luật, Đại học Kinh tế quốc dân, nhận định: “Ở Dự thảo Luật (sửa đổi) lần này vẫn cảm nhận hình như nó nhằm giải quyết những vấn đề của hơn 20 năm trước. Đó là khi chuyển sang kinh tế thị trường, khuyến khích thành lập DN. Chứ không phải duy trì DN phát triển bền vững.
“Nếu cứ như thế này, thì sẽ dẫn đến tình trạng không ít người mong là NĐT chứ không phải là nhà DN. Vì vậy, Dự thảo nên giải quyết vấn đề để DN có thể tồn tại và phát triển hàng trăm năm, chứ không chỉ vài chục năm”, ông Ngọc nói.
Bên cạnh đó, theo CIEM, hiện nay có khá nhiều luật chuyên ngành, mà hiểu theo đúng nghĩa là luật về ngành cụ thể, do các bộ trực tiếp soạn thảo (không phải luật chuyên ngành của một ngành luật). Những luật này chứa một hoặc một số điều, quy định liên quan đến Luật DN, như điều chỉnh việc thành lập, quản trị, tổ chức lại hoặc giải thể của DN. Thực tế này khiến Luật DN đã bị “gặm nhấm”, ảnh hưởng đến việc thực thi một cách hiệu quả của luật.
Do vậy, CIEM đề nghị trong quá trình xây dựng Dự thảo Luật DN (sửa đổi) cũng như trong quá trình áp dụng luật, những luật chuyên ngành có nội dung về việc thành lập, quản trị, tổ chức lại, giải thể DN khác với Luật DN thì vẫn áp dụng Luật DN, trừ Luật Các tổ chức tín dụng, Luật Chứng khoán và Luật Kinh doanh bảo hiểm. Vì vậy, Viện đề nghị cần thiết phải rà soát các luật về ngành, để bãi bỏ hoặc sửa đổi các quy định trái với Luật DN.
Ông Cung cũng nhận định rằng những điểm chưa làm được của Dự thảo không nằm trong Luật, mà nó nằm ở việc thực thi luật (giúp tất cả thay đổi trên có phát huy được hết hiệu lực của nó). Và, dù thế nào thì cũng không thể bỏ qua vai trò của việc kết nối giữa Luật DN sửa đổi, Luật Đầu tư sửa đổi, Luật Quản lý, sử dụng vốn nhà nước đầu tư vào DN. Phải chú ý điều này trong các cuộc tham vấn, thì 3 Luật này mới được kết nối đồng bộ, không chồng chéo và thống nhất với nhau.