Bảo hiểm y tế toàn dân vẫn khó khả thi. Ảnh: Hoàng Long
Khó đạt mục tiêu: Do y đức, hay thiếu chế tài?
| Chiều ngày 26-11, Quốc hội đã thông qua Luật Thực hành tiết kiệm, chống lãng phí (sửa đổi) với 86,75 % phiếu tán thành. Trước đó, trong buổi sáng Quốc hội biểu quyết thông qua Luật Đấu thầu (sửa đổi) với 88, 35% phiếu tán thành. |
Vấn đề được nhiều ĐB quan tâm và cho rằng Luật vẫn chưa đáp ứng được mục tiêu đề ra hướng tới BHYT toàn dân chính là việc "BHYT bắt buộc, nhưng lại quên chế tài kèm theo" - theo cách nói của ĐB Nguyễn Thị Bích Nhiệm (Yên Bái). "BHYT là bắt buộc có khả thi không? Vì vậy, cần phải có lộ trình thực hiện, đặc biệt cần nâng cao chất lượng khám chữa bệnh, giảm thủ tục hành chính, thì người dân mới tham gia"-ĐB Nhiệm nói. Quan điểm của ĐB Nhiệm đã nhận được sự đồng tình của nhiều ĐB. Nói như lời ĐB Nguyễn Thị Phúc (Bình Thuận) thì: "BHYT bắt buộc là chưa phù hợp, chưa khả thi. Bởi BHYT chủ yếu là do vận động, trong khi Luật lại chưa quy định về trách nhiệm của người đóng, và chế tài đối với người không đóng. Chính vì vậy, cần nghiên cứu kỹ".
Trên thực tế, việc bắt buộc người dân mua BHYT xem ra khó khả thi, bởi hầu hết những đối tượng mua BHYT đều được "bao cấp". Vấn đề này đã được ĐB Phương Thị Thanh (Bắc Kạn) mổ xẻ: Hiện chúng ta mới chỉ đạt 67% dân số tham gia BHYT, chủ yếu là do đối tượng được Nhà nước bao cấp, doanh nghiệp hỗ trợ mua BHYT. Số còn lại chiếm hơn 30% chủ yếu tập trung ở nông thôn. "Mức sống của người dân ở vùng nông thôn là ở mức trung bình. Cho nên, nếu không có chế tài, thì khó khả thi" - ĐB Thanh nói. Trong khi đó, ĐB Tôn Thị Ngọc Hạnh (Đắc Nông) bày tỏ băn khoăn khi mà BHYT còn nhiều bất cập, đặc biệt là vấn đề y đức, chuyên môn tại bệnh viện công tại tuyến cơ sở làm giảm sút lòng tin của người dân, chưa kể gây phiền hà trong thủ tục hành chính. Theo ĐB Hạnh, những vấn nạn này, nếu không được giải quyết, thì việc bắt buộc thực hiện BHYT hướng tới toàn dân là khó khăn. Còn ĐB Trần Quốc Tuấn (Trà Vinh) cho rằng "bắt buộc là thiếu khả thi", và nói: "Có bắt được người dân hay không khi cơ sở khám chữa bệnh rất yếu kém? thiếu bác sĩ tại tuyến cơ sở khiến họ phải đi khám vượt cấp. Có bắt buộc được người dân hay không khi không kèm theo chế tài?".
ĐBQH ấn nút thông qua Luật Thực hành tiết kiệm
Ảnh: Hoàng Long
Cần để lại một phần quỹ kết dư cho địa phương
Qua thảo luận, nhiều ĐB bày tỏ băn khoăn về phần kết dư trong quỹ BHYT. Đó chính là sự bất cập vốn đã diễn ra trong thời gian gần đây, nhưng chưa được giải quyết thỏa đáng, dẫn tới tình trạng "nơi thiếu cơ sở vật chất thì không có tiền".
ĐB Nguyễn Thị Phúc (Bình Thuận) cho rằng: "Quỹ BHYT chưa quy định thứ tự ưu tiên, chưa khuyến khích được các tỉnh trong BHYT". Theo ĐB Phúc, cần quy định về mức nộp kết dư về Trung ương, còn lại cho địa phương được dùng một phần kết dư để nâng cao cơ sở vật chất, tăng cường khám chữa bệnh tại địa phương. Vấn đề thực tế hiện nay cho thấy đã mang tính cấp thiết, nhưng chính sự "chung chung, không quy định rõ" đã tạo nên một sự chênh lệch lớn giữa "thiếu và cần".
ĐBQH Nguyễn Thị Bích Nhiệm (Yên Bái). Ảnh: Quốc Anh
Sau khi dẫn chứng về việc, một số tỉnh có bội chi lớn, nhưng, lại rơi vào các tỉnh nghèo, khó khăn như: Điện Biên, Sơn La, Hà Giang, Yên Bái, còn các nơi "có điều kiện" như Hà Nội, hay TP. Hồ Chí Minh, thì lại có tỷ lệ bội chi thấp, ĐB Nguyễn Thị Bích Nhiệm (Yên Bái) nói: "Chính vì vậy, cần phải quy định thống nhất sao cho phù hợp, tránh tình trạng kết dư tỉnh nghèo chảy về tỉnh có điều kiện". Tiếp lời, ĐB Nguyễn Minh Phương (Cần Thơ) phân tích thêm: "Các tỉnh có phần quỹ kết dư chủ yếu tập trung ở vùng Tây Nguyên và dân tộc miền núi. Vì vậy, cần quỹ kết dư để xây dựng cơ sở, vật chất khám chữa bệnh cho người dân ở vùng Tây Nguyên, và dân tộc miền núi".
Cũng chính vì lẽ đó, ĐB Phương Thị Thanh (Bắc Kạn) cũng cho rằng: "Việc phân cấp cho các tỉnh sử dụng quỹ là tốt hơn. Bởi thực tế nhiều nơi có kết dư quỹ là rất lớn, nhưng số kết dư địa phương chưa được hưởng do Trung ương chưa phân bổ". Từ đó, ĐB Thanh kiến nghị: "Cần được sử dụng một phần kết dư để phát triển khám chữa bệnh tại địa phương. Do vậy, Luật cần quy định tỷ lệ phần trăm cụ thể để địa phương phát triển BHYT và nâng cao chất lượng khám chữa bệnh".
ĐBQH Phương Thị Thanh (Bắc Kạn). Ảnh: Quốc Anh
Đồng tình với quan điểm cần cho địa phương một phần kết dư để nâng cao chất lượng khám chữa bệnh tại tuyến cơ sở, ĐB Hoàng Việt Phương (Tuyên Quang) nói: "Cần phải quy định chi cho con người là bao nhiêu phần trăm? hỗ trợ cho cơ sở khám chữa bệnh là bao nhiêu phần trăm? trong khi đầu tư của Nhà nước còn đang hạn chế". Còn ĐB Chu Đức Quang (Lạng Sơn) nhìn nhận: "Không nên để số dự phòng quá lớn, mà việc để lại một phần kết dư cho địa phương sẽ khuyến khích các địa phương có trách nhiệm, và sử dụng quỹ BHYT một cách có hiệu quả, công khai, minh bạch". Theo ĐB Đặng Thị Kim Chi (Phú Yên): "Việc để lại một phần quỹ kết dư cho địa phương sẽ khắc phục được tình trạng tỉnh nghèo bù cho tỉnh giàu, đang gây bức xúc hiện nay".
