Hướng tới xây dựng Luật Dân số vì sự phát triển bền vững của đất nước và hội nhập quốc tế
- 25/09/2013
Tham dự hội nghị có gần 600 đại biểu đại diện lãnh đạo của nhiều cơ quan, ban, ngành, đoàn thể ở Trung ương; lãnh đạo UBND, Sở Y tế, Chi cục Dân số - Kế hoạch hóa gia đình của 63 tỉnh, thành phố trong cả nước. Trưởng đại diện Quĩ Dân số Liên hợp quốc tại Việt Nam Arthur Erken cùng đại diện một số Tổ chức quốc tế đến dự và chia sẻ ý kiến.
Pháp lệnh Dân số được Ủy ban Thường vụ Quốc hội khóa XI thông qua ngày 9/1/2003, có hiệu lực từ ngày 1/5/2003.
Gần 20 báo cáo tham luận, trong đó, có 6 báo cáo từ các bộ, ngành, đoàn thể Trung ương, 11 báo cáo của các địa phương, ý kiến của đại biểu dự họp đã tập trung đánh giá tình hình triển khai, kết quả thực hiện Pháp lệnh Dân số trong 10 năm qua ở đơn vị, bộ, ngành, địa phương; kiến nghị nâng cao chất lượng dân số; xây dựng Luật Dân số trình Quốc hội.
Phát biểu chỉ đạo hội nghị, Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân phân tích và nêu rõ vai trò, ý nghĩa vô cùng quan trọng của công tác dân số trong phát triển bền vững nền kinh tế - xã hội của đất nước. Nhìn lại 10 năm thực hiện Pháp lệnh Dân số, Phó Thủ tướng nhấn mạnh những kết quả quan trọng đã đạt được, đó là: Tỷ lệ tăng dân số ngày một giảm, sau 3 năm thực hiện Pháp lệnh, Việt Nam đã đạt mức sinh thay thế và từ đó đến nay luôn ở dưới mức sinh thay thế. Bên cạnh đó, sau 4 năm thực hiện Pháp lệnh Dân số (2003-2006), Việt Nam bước vào thời kỳ cơ cấu dân số vàng. Tuổi thọ bình quân của người Việt Nam tăng gần 4 tuổi trong 10 năm qua; tuổi thọ của nhóm dân ở độ tuổi 60+ rất cao và ngày càng tăng. Tỷ lệ chết của trẻ em dưới 1 tuổi giảm; tỷ số tử vong của bà mẹ cũng giảm rất nhanh trong 10 năm thực hiện Pháp lệnh Dân số.
Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân cũng đã nêu một số hạn chế cơ bản trong thực hiện Pháp lệnh Dân số; đó là: còn có sự khác biệt giữa các vùng, miền, tỉnh, thành phố về mức sinh thay thế; sự mất cân bằng giới tính; tỷ suất chết trẻ em dưới 1 tuổi, dưới 5 tuổi, tỷ số tử vong bà mẹ giảm nhưng còn khác biệt giữa các vùng và còn cao so với các nước trong khu vực…
Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân nhấn mạnh: Trên cơ sở 10 năm thực hiện Pháp lệnh Dân số với những bài học thành công, chưa thành công và kinh nghiệm thế giới... sẽ giúp chúng ta xây dựng Luật Dân số đảm bảo tính khoa học, phù hợp với thực tiễn Việt Nam, vừa giữ được giá trị truyền thống vừa thực hiện cam kết quốc tế. Chính sách dân số của Nhà nước phải thể hiện được sự quan tâm của Đảng, Chính phủ, nhân dân ta về sự phát triển bền vững của dân số Việt Nam .
Hội nghị đã nghe Báo cáo tóm tắt “Rà soát, phân tích, đánh giá văn bản Pháp lệnh Dân số và khuyến nghị cho dự án Luật Dân số”, nêu những điểm mạnh và điểm yếu của Pháp lệnh Dân số; rút ra những bài học từ việc xây dựng Pháp lệnh Dân số; đề xuất các khuyến nghị cho việc xây dựng Luật Dân số.
Theo Báo cáo của Trường Đại học Kinh tế quốc dân Hà Nội, n hững điểm mạnh của văn bản Pháp lệnh Dân số là l ần đầu tiên đặt vấn đề điều chỉnh một cách toàn diện và hệ thống các hành vi dân số, công tác dân số bằng luật pháp. Gợi mở cho việc xây dựng hệ thống văn bản pháp luật điều chỉnh hành vi dân số từ Trung ương đến các địa phương; nhạy bén điều chỉnh những hành vi dân số. Qui định quyền và nghĩa vụ của Nhà nước, đoàn thể, xã hội, công dân đối với công tác dân số.
Đồng thời, những hạn chế của Pháp lệnh Dân số cũng được chỉ ra; đó là: tính khả thi thấp do phạm vi điều chỉnh rộng và đôi chỗ chưa nhất quán; sử dụng những thuật ngữ định hướng nhưng khó định lượng, không giải thích dẫn đến khó thực hiện. Một số khoản mục của Pháp lệnh Dân số và Nghị định hướng dẫn thiếu thống nhất. Pháp lệnh Dân số chưa điều chỉnh những vấn đề mới nảy sinh và có khả năng phổ biến trong tương lai…
Phát biểu tại hội nghị, Trưởng đại diện Quĩ Dân số Liên hợp quốc tại Việt Nam Arthur Erken khẳng định những kết quả mà Việt Nam đạt được trong 10 năm thực hiện Pháp lệnh Dân số; cam kết tiếp tục hợp tác với Việt Nam trong các chương trình công tác dân số. Về xây dựng Luật Dân số, ông Arthur Erken chia sẻ một số kinh nghiệm trên thế giới, kinh nghiệm ở một số nước trong châu lục đang phải đối mặt với sự già hóa dân số, cơ cấu dân số, chất lượng dân số... Những người làm công tác quản lý, nghiên cứu, tổ chức thực hiện các chương trình công tác dân số cần có tầm nhìn đến 50 năm sau với những dự báo về phát triển kinh tế xã hội, dân số để xây dựng Luật Dân số vì sự phát triển bền vững của đất nước và hội nhập quốc tế./.