Hoàn thiện quy định về ký kết và thực hiện thỏa thuận quốc tế, đáp ứng yêu cầu hội nhập của đất nước trong tình hình mới

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định điều hành phiên họp

Hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, nâng cao hiệu quả công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế

Trình bày Tờ trình trước Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung nhấn mạnh, sau hơn 5 năm thực hiện, Luật Thỏa thuận quốc tế (TTQT) năm 2020 đã đóng góp tích cực vào công tác đối ngoại, hội nhập quốc tế của các cơ quan, tổ chức trong hệ thống chính trị; góp phần nâng cao vị thế của Việt Nam, huy động nguồn lực phục vụ phát triển của đất nước. Tuy nhiên, thực tiễn triển khai cho thấy một số quy định của Luật chưa theo kịp yêu cầu trong bối cảnh của tình hình hiện nay.

Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung trình bày Tờ trình về dự án Luật Thỏa thuận quốc tế (sửa đổi)

Việc xây dựng Luật TTQT (sửa đổi) nhằm thể chế hóa các quan điểm chỉ đạo của Đảng tại Văn kiện Đại hội lần thứ XIV, các nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị, đặc biệt là Nghị quyết số 59-NQ/TW ngày 24/01/2025 của Bộ Chính trị khóa XIII về hội nhập quốc tế trong tình hình mới, Nghị quyết số 06-NQ/TW về triển khai đường lối đối ngoại Đại hội XIV của Đảng, cũng như Chỉ thị số 56-CT/TW ngày 24/12/2025 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác ký kết, thực hiện các cam kết quốc tế, qua đó đẩy mạnh đối ngoại và hội nhập quốc tế trong kỷ nguyên mới.

Đồng thời, dự án Luật cũng khắc phục các hạn chế, bất cập theo hướng mở rộng chủ thể ký kết, tăng cường phân cấp, phân quyền, đơn giản hóa trình tự, thủ tục, ứng dụng khoa học công nghệ, nâng cao hiệu quả thực thi Luật Thỏa thuận quốc tế.

Các đại biểu tham dự phiên họp

Về nội dung cơ bản của dự thảo Luật, Luật TTQT (sửa đổi) gồm 6 chương, 47 điều.

Dự thảo Luật hoàn thiện quy định về đối tượng áp dụng và phạm vi điều chỉnh của Luật, theo đó, bổ sung các chủ thể ký kết TTQT bao gồm: các ban quản lý khu kinh tế, khu công nghiệp; đơn vị sự nghiệp công lập thuộc Ủy ban nhân dân các cấp tỉnh; đơn vị sự nghiệp công lập thuộc bộ, cơ quan ngang bộ; Ủy ban nhân dân cấp xã ngoài khu vực biên giới. Dự thảo Luật cũng hoàn thiện các quy định về định nghĩa TTQT nhằm phân biệt rõ hơn giữa thỏa thuận quốc tế và điều ước quốc tế.

Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung trình bày Tờ trình về dự án Luật Thỏa thuận quốc tế (sửa đổi)

Bên cạnh đó, dự thảo Luật cũng đơn giản hóa trình tự, thủ tục đề xuất, lấy ý kiến, quyết định ký kết, sửa đổi, bổ sung, gia hạn và chấm dứt hiệu lực TTQT; quy định về trình tự, thủ tục rút gọn đối với các trường hợp có yêu cầu đối ngoại và cấp bách; quy định về vấn đề phân cấp, phân quyền mạnh mẽ nhằm đẩy nhanh thủ tục ký kết trên cơ sở có kiểm soát, quản lý thống nhất hoạt động đối ngoại; bổ sung quy định về ký kết thỏa thuận quốc tế bằng phương thức điện tử.

Đồng thời, dự thảo Luật tăng cường trách nhiệm quản lý Nhà nước; quy định về quản lý, khai thác cơ sở dữ liệu TTQT; tăng cường trách nhiệm của các cơ quan liên quan trong tổ chức thực hiện TTQT sau khi ký, lưu trữ, theo dõi, đôn đốc, báo cáo tình hình và kết quả thực thi.

Các đại biểu tham dự phiên họp

Dự thảo cũng hoàn thiện cơ chế bảo đảm nguồn lực ký kết và thực hiện; quy định trách nhiệm của cơ quan quản lý Nhà nước và cơ quan chủ quản trong tăng cường đào tạo, bồi dưỡng năng lực chuyên môn, nghiệp vụ ký kết và thực hiện thỏa thuận quốc tế.

Về điều kiện bảo đảm cho việc thi hành Luật, theo Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung, các văn bản quy định chi tiết luật dự kiến bao gồm:

- Nghị định quy định chi tiết hướng dẫn thi hành Luật.

- Thông tư của Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quy định việc ký kết và thực hiện thỏa thuận quốc tế của các cơ quan, đơn vị trong Quân đội nhân dân.

- Thông tư của Bộ trưởng Bộ Công an quy định việc ký kết và thực hiện thỏa thuận quốc tế của các cơ quan, đơn vị trong Công an nhân dân.

Công tác triển khai thi hành Luật sẽ chú trọng vào xây dựng, ban hành văn bản quy định chi tiết đúng thời hạn, tuyên truyền, phổ biến, hướng dẫn thi hành Luật cũng như việc đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao kiến thức, kỹ năng về ký kết và thực hiện thỏa thuận quốc tế.

Các đại biểu tham dự phiên họp

Tiếp tục rà soát, hoàn thiện quy định về thẩm quyền và trình tự, thủ tục ký kết thỏa thuận quốc tế

Trình bày Báo cáo tóm tắt thẩm tra dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại (QPANĐN), Thượng tướng Lê Tấn Tới cho biết, Ủy ban QPANĐN nhất trí về sự cần thiết ban hành Luật TTQT (sửa đổi) nhằm tiếp tục thể chế hóa Nghị quyết Đại hội XIV về đối ngoại và hội nhập quốc tế, Quy định của Bộ Chính trị về quản lý thống nhất các hoạt động đối ngoại; đáp ứng yêu cầu sắp xếp tổ chức bộ máy, phù hợp với chính quyền địa phương hai cấp; hoàn thiện cơ chế phân cấp, phân quyền gắn với kiểm tra, giám sát; khắc phục những khó khăn, vướng mắc trong ký kết và thực hiện thỏa thuận quốc tế thời gian qua.

Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại, Thượng tướng Lê Tấn Tới trình bày Báo cáo tóm tắt thẩm tra dự án Luật

Dự thảo Luật phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng, Hiến pháp năm 2013 và cơ bản bảo đảm tính thống nhất trong hệ thống pháp luật; tương thích với các điều ước quốc tế có liên quan mà Việt Nam là thành viên và bảo đảm yêu cầu về quốc phòng, an ninh.

Tuy nhiên, do dự thảo Luật điều chỉnh hoạt động đối ngoại của nhiều cơ quan, tổ chức và liên quan trực tiếp đến thẩm quyền của cơ quan, tổ chức, cá nhân, liên quan về dữ liệu, ký điện tử, ngân sách, lưu trữ và bảo vệ bí mật nhà nước; đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát, đối chiếu với Luật chuyên ngành hiện hành và các dự án luật, nghị quyết dự kiến trình Quốc hội cho ý kiến và thông qua tại Kỳ họp thứ Hai.

Các đại biểu tham dự phiên họp

Ủy ban QPANĐN đánh giá hồ sơ dự án Luật được Chính phủ chuẩn bị đầy đủ; trình tự, thủ tục xây dựng tuân thủ quy định của pháp luật; Chính phủ đã tiếp thu 06 nhóm ý kiến tại Kết luận số 232/KL-UBTVQH16 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và tiếp thu, giải trình đối với các ý kiến tại Báo cáo thẩm tra sơ bộ của Thường trực Ủy ban QPANĐN.

Về khái niệm TTQT, Ủy ban QPANĐN tán thành định nghĩa về TTQT tại khoản 1 Điều 2 dự thảo Luật, đã tiếp thu ý kiến góp ý, sử dụng tiêu chí “không làm phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt quyền, nghĩa vụ của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam theo pháp luật quốc tế” để phân biệt TTQT với điều ước quốc tế. Tuy nhiên, đề nghị nghiên cứu, bổ sung tiêu chí nhận diện TTQT dựa trên bản chất, mục đích và nội dung của thỏa thuận, không chỉ dựa vào tên gọi hoặc trình tự, thủ tục ký kết. Đồng thời, đề nghị làm rõ văn bản hợp tác có nội dung hỗn hợp hoặc dự thảo văn bản TTQT trong quá trình đàm phán phát sinh nội dung có tính chất điều ước quốc tế có thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật hay không.

Các đại biểu tham dự phiên họp

Về bên ký kết Việt Nam và thẩm quyền ký kết của các chủ thể mới, Ủy ban QPANĐN đề nghị bổ sung quy định hoặc giao Chính phủ quy định chi tiết về tiêu chí, điều kiện về chức năng, nhu cầu hợp tác, năng lực tổ chức thực hiện và khả năng bảo đảm nguồn lực để người có thẩm quyền quyết định việc ký kết TTQT nhân danh đơn vị sự nghiệp công lập, cơ quan chuyên môn, Ban Quản lý thuộc UBND tỉnh, Ủy ban nhân dân cấp xã.

Về giám sát hoạt động ký kết và thực hiện thỏa thuận quốc tế, đề nghị nghiên cứu bổ sung quy định về thẩm quyền giám sát việc thực hiện TTQT của Đoàn đại biểu Quốc hội, Đại biểu Quốc hội và của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh; rà soát với Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân, Nghị quyết số 13/2026/UBTVQH16 ngày 28/7/2026 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định chi tiết Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân về phối hợp giám sát việc thực hiện điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế để bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.

Các đại biểu tham dự phiên họp

Về chấm dứt hiệu lực, rút khỏi, tạm đình chỉ thực hiện thỏa thuận quốc tế, Ủy ban QPANĐN đề nghị nghiên cứu sửa đổi khoản 1 Điều 29 theo hướng phân định về tính chất, mức độ vi phạm, khả năng khắc phục hậu quả để cho phép cân nhắc biện pháp tạm đình chỉ hoặc sửa đổi TTQT trong trường hợp phù hợp. Rà soát để bảo đảm tính thống nhất giữa khoản 1 Điều 29 và Điều 35 của dự thảo Luật.
Về thẩm quyền quyết định ký kết thỏa thuận quốc tế theo trình tự, thủ tục rút gọn, đề nghị nghiên cứu, quy định rõ phạm vi, tiêu chí của “thay đổi mang tính kỹ thuật”, bảo đảm không làm thay đổi nội dung, cam kết, quyền và nghĩa vụ của các bên, bảo đảm áp dụng thống nhất trong thực tiễn.

Về trình tự, thủ tục rút gọn, Ủy ban yêu cầu về cắt giảm thực chất về thành phần hồ sơ, thời hạn và quy trình, thủ tục tại dự thảo Luật mới được đáp ứng một phần yêu cầu rút gọn. Đề nghị tiếp tục rà soát, chỉnh lý quy định tại khoản 1 Điều 33 theo hướng xác định rõ thành phần Hồ sơ lấy ý kiến đề xuất ký kết TTQT theo trình tự, thủ tục rút gọn; đồng thời có cơ chế kiểm soát sau khi áp dụng thủ tục rút gọn.

Các đại biểu tham dự phiên họp

Để tiếp tục hoàn thiện dự thảo Luật trước khi trình Quốc hội xem xét, thông qua, Ủy ban QPANĐN đề nghị các đại biểu Quốc hội tập trung thảo luận, cho ý kiến về các vấn đề trọng tâm: phạm vi, đối tượng điều chỉnh của dự án Luật; khái niệm, tên gọi, nội dung của TTQT; về bên ký kết Việt Nam; thẩm quyền ký kết, năng lực và nguồn lực thực hiện TTQT của các chủ thể mới; về giám sát hoạt động ký kết và thực hiện TTQT; về trình tự, thủ tục ký kết, sửa đổi, bổ sung, gia hạn, chấm dứt hiệu lực, rút khỏi, tạm đình chỉ thực hiện TTQT.