Hoàn thiện dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc để Quốc hội xem xét vào tháng 8/2026

Quang cảnh Hội thảo

Tham dự Hội thảo có Ủy viên là ĐBQH chuyên trách tại Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Lê Thanh Hoàn; ông Vũ Anh Tú - Phó Vụ trưởng Vụ Quy hoạch - Kiến trúc (Bộ Xây dựng) và đại diện các Bộ, ngành hữu quan cùng các chuyên gia, kiến trúc sư.

Cụ thể hóa các quy định về thẩm quyền quản lý và hành nghề kiến trúc phù hợp tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp

Phát biểu tại Hội thảo, ông Vũ Anh Tú - Phó Vụ trưởng Vụ Quy hoạch - Kiến trúc (Bộ Xây dựng) nhấn mạnh, Luật Kiến trúc số 40/2019/QH14 được Quốc hội khóa XIV thông qua tại Kỳ họp thứ 7, ngày 13/6/2019, có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/7/2020 có nhiều nội dung mới mang tính đột phá quan trọng, góp phần thực hiện mục tiêu, yêu cầu về hoàn thiện thể chế, chính sách, pháp luật, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước; đẩy mạnh phân quyền, phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính, cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh.

Các đại biểu tham dự Hội thảo

Tuy nhiên, trong quá trình thực tiễn triển khai, Luật Kiến trúc đã cho thấy một số nội dung còn tồn tại, bất cập nên việc xây dựng và ban hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc là cần thiết để hoàn thiện thể chế, chính sách, pháp luật, bảo đảm thống nhất, đồng bộ, giải quyết các vấn đề phát sinh trong thực tiễn, quá trình thực hiện chính quyền địa phương 02 cấp, đồng thời bảo đảm các yêu cầu về phân quyền, phân cấp, đơn giản hóa quy trình, thủ tục, phát triển văn hóa Việt Nam, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.

Nội dung cơ bản của dự thảo Luật nhằm cụ thể hóa, luật hóa các quy định về thẩm quyền quản lý kiến trúc và hành nghề kiến trúc phù hợp tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp, yêu cầu phân cấp, phân quyền, đơn giản hóa quy trình, thủ tục hành chính. Bên cạnh đó, dự thảo hoàn thiện công cụ quản lý kiến trúc, đặc biệt là quy chế quản lý kiến trúc, thi tuyển phương án kiến trúc (Điều 14, Điều 15, Điều 17), đáp ứng yêu cầu đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Ông Vũ Anh Tú - Phó Vụ trưởng Vụ Quy hoạch - Kiến trúc (Bộ Xây dựng)

Về quy chế quản lý kiến trúc, sửa đổi, bổ sung quy định phù hợp tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp, thống nhất với quy định pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn, tiếp tục đơn giản hóa thủ tục ban hành. Đối với thi tuyển kiến trúc, bổ sung quy định công trình xây dựng khẩn cấp, cấp bách, công trình thuộc dự án đầu tư công đặc biệt, công trình thuộc dự án đầu tư công theo thủ tục đầu tư đặc biệt không bắt buộc phải thi tuyển kiến trúc; trường hợp cần thiết phải thi tuyển kiến trúc thì người có thẩm quyền quyết định trên cơ sở bảo đảm tiến độ thực hiện của dự án… để phù hợp với thực tiễn và trình tự, thủ tục quy định tại pháp luật về đầu tư, pháp luật về xây dựng. Ngoài ra, dự thảo luật nhấn mạnh việc đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý kiến trúc và hành nghề kiến trúc (Điều 12, Điều 24, các điều, khoản liên quan), thể chế hóa chủ trương, định hướng lãnh đạo của Đảng về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Một số nội dung trọng tâm cần sửa đổi để phù hợp với thực tiễn

Trong khuôn khổ Hội thảo, các đại biểu đã tập trung đóng góp ý kiến vào việc đánh giá khách quan những bất cập, điểm nghẽn lớn nhất trong thực tiễn 5 năm thi hành Luật Kiến trúc 2019 cũng như đưa ra phương án giải quyết.  Sự phù hợp của nội dung dự án Luật với đường lối, chủ trương của Đảng, cụ thể là việc thể chế hóa Nghị quyết 06-NQ/TW về quy hoạch, kiến trúc đô thị, Nghị quyết 18-NQ/TW về tinh gọn bộ máy và yêu cầu phân cấp, phân quyền tối đa, cũng như Nghị quyết 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Các đại biểu và khách mời tham dự Hội thảo

Một số đại biểu cho ý kiến về việc rà soát, đối chiếu kỹ lưỡng dự thảo Luật với Luật Tổ chức chính quyền địa phương, Luật Xây dựng, Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn, cũng như pháp luật về đầu tư kinh doanh để đảm bảo không tạo ra sự chồng chéo, xung đột pháp lý.

Một số ý kiến đề cập về tính khả thi của việc phân cấp trực tiếp thẩm quyền ban hành Quy chế quản lý kiến trúc cho Ủy ban nhân dân cấp xã (trong bối cảnh không còn cấp huyện) khi nguồn lực, nhân lực của cấp xã còn hạn chế. Tính khả thi và hệ lụy của cơ chế “hậu kiểm” khi bãi bỏ quy định thi sát hạch cấp chứng chỉ hành nghề kiến trúc.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Công tác đại biểu Trần Văn Lâm phát biểu tại Hội thảo

Ngoài ra, các đại biểu cũng góp ý chi tiết về quy chế quản lý kiến trúc, các quy định ứng dụng mô hình thông tin công trình (BIM), cơ chế thi tuyển phương án kiến trúc, quản lý kiến trúc xanh, kiến trúc bền vững, và vai trò của các tổ chức xã hội - nghề nghiệp trong việc thiết lập tiêu chuẩn năng lực, phát triển nghề nghiệp liên tục (CPD).

PGS.TS Lưu Đức Hải - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Đô thị và Phát triển hạ tầng (Tổng hội Xây dựng) khẳng định, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc ra đời là cần thiết nhằm đồng bộ hóa hệ thống pháp luật sau khi các Luật Đất đai, Luật Xây dựng, Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn mới được ban hành.

PGS.TS Lưu Đức Hải - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Đô thị và Phát triển hạ tầng (Tổng hội Xây dựng) đóng góp ý kiến

Tuy nhiên, để đạo luật này thực sự phát huy hiệu quả, Ban soạn thảo cần rà soát cô đọng hơn nữa các điều khoản sửa đổi, làm rõ ranh giới pháp lý giữa công cụ "Quy hoạch" và "Kiến trúc" để không tạo ra rào cản hành chính mới cho người dân và doanh nghiệp. Đảm bảo cấu trúc luật sửa đổi phân định rõ ràng giữa quy phạm pháp luật công (trao quyền cụ thể, chặt chẽ cho cơ quan nhà nước) và quy phạm pháp luật tư (tạo khung thông thoáng cho hoạt động sáng tạo, hành nghề tự do) đúng theo tinh thần đổi mới tư duy lập pháp trong kỷ nguyên mới.

Bằng việc đưa các nội dung trên vào văn bản góp ý sẽ giúp Dự thảo Luật Kiến trúc sửa đổi không chỉ giải quyết được các vướng mắc về thủ tục hành chính (phân cấp, phân quyền theo tinh thần cải cách tổ chức bộ máy), mà quan trọng hơn, nó tạo ra một bộ lọc văn hóa vững chắc, cụ thể hóa mục tiêu chấn hưng văn hóa nội sinh của Bộ Chính trị tại Nghị quyết 80-NQ/TW vào thực tiễn ngành kiến trúc - xây dựng Việt Nam.

Ủy viên là ĐBQH chuyên trách tại Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Lê Thanh Hoàn nêu quan điểm

Đóng góp ý kiến về chứng chỉ hành nghề kiến trúc, Ủy viên là ĐBQH chuyên trách tại Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Lê Thanh Hoàn cho rằng, Ban soạn thảo dự án Luật cần làm rõ hơn về nội dung này để sao cho phù hợp với luật pháp, hành nghề kiến trúc đảm bảo đáp ứng được yêu cầu thực tiễn.

Về quản lý công trình kiến trúc, Ủy viên là ĐBQH chuyên trách tại Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Lê Thanh Hoàn đề nghị quản lý sao cho phù hợp với điều kiện thực tế ở từng địa phương.

Các đại biểu và khách mời tham dự Hội thảo

GS.TS Nguyễn Hữu Dũng - Chủ tịch Hội Môi trường xây dựng Việt Nam

Thay mặt cơ quan soạn thảo dự án dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc, ông Vũ Anh Tú - Phó Vụ trưởng Vụ Quy hoạch - Kiến trúc (Bộ Xây dựng) đánh giá cao những ý kiến, đề xuất của các đại biểu đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc;  đồng thời làm rõ hơn những ý kiến của các đại biểu đối với cơ chế quản lý hành nghề mới; nhiệm vụ của địa phương trong công tác quản lý kiến trúc; nâng cao chất lượng không gian, cảnh quan đô thị và nông thôn; quản lý công trình kiến trúc có giá trị; kiến trúc đối với các công trình giao thông và hạ tầng quy mô lớn.

Ông Vũ Anh Tú khẳng định, những ý kiến đóng góp của các đại biểu sẽ được Bộ Xây dựng tiếp thu tối đa trong quá trình hoàn thiện dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc để báo cáo Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường xem xét trước khi trình Quốc hội xem xét, thông qua ngay tại Kỳ họp không thường lệ vào tháng 8 tới.

 Ủy viên là ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Lê Trung Thành phát biểu kết luận Hội thảo

Thay mặt cơ quan chủ trì thẩm tra, Ủy viên là ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Lê Trung Thành đánh giá cao những ý kiến đóng góp đa chiều, khách quan và mang tính xây dựng cao của các đại biểu đối với việc hoàn thiện dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc.

Đa số các đại biểu nhất trí cao với sự cần thiết phải khẩn trương ban hành Luật nhằm tháo gỡ điểm nghẽn thể chế. Các quy định trong dự thảo cơ bản đã bám sát và thể chế hóa được định hướng của Đảng về phân cấp, phân quyền, tinh gọn bộ máy và phát triển văn hóa, chuyển đổi số… Do dự án Luật sẽ được trình Quốc hội xem xét, thông qua ngay tại Kỳ họp không thường lệ vào tháng 8 tới, Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường sẽ chỉ đạo các đơn vị chuyên môn tổng hợp đầy đủ, nghiên cứu kỹ lưỡng để khẩn trương hoàn thiện Báo cáo thẩm tra, đáp ứng yêu cầu tiến độ và chất lượng để trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Quốc hội.