Góp ý hoàn thiện dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc

Ủy viên là ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Lê Trung Thành, ông Đậu Anh Tuấn - Phó Tổng Thư ký, Trưởng ban Pháp chế của VCCI cùng bà Trần Thu Hằng – Vụ trưởng Vụ Quy hoạch - Kiến trúc, Bộ Xây dựng đồng chủ trì Hội thảo.

Tham dự Hội thảo có: các thành viên của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường; đại diện Thường trực một số Ủy ban của Quốc hội; đại diện một số Bộ ngành, Hiệp hội, trường đại học, viện nghiên cứu có liên quan cùng các chuyên gia, nhà khoa học.

Toàn cảnh Hội thảo “Góp ý hoàn thiện dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc”

Phát biểu tại Hội thảo, Ủy viên là ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Lê Trung Thành cho biết, sau hơn 5 năm triển khai thực hiện, thực tiễn thi hành Luật cũng cho thấy một số quy định đã bộc lộ những hạn chế, bất cập. Dự án Luật lần này không sửa đổi toàn diện Luật Kiến trúc mà tập trung xử lý những vướng mắc đã được nhận diện rõ trong thực tiễn, bảo đảm đồng bộ với hệ thống pháp luật hiện hành và đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Ủy viên là ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Lê Trung Thành phát biểu tại Hội thảo

Để phục vụ công tác thẩm tra của Quốc hội, Ủy viên là ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Lê Trung Thành đề nghị các đại biểu trao đổi, thảo luận tập trung về: sự cần thiết ban hành Luật; sự phù hợp của nội dung dự án Luật với đường lối, chủ trương của Đảng; tính hợp hiến, hợp pháp và bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất với hệ thống pháp luật; tính khả thi của dự thảo Luật.

Trong đó, đề nghị tập trung vào các nội dung cụ thể như tính khả thi của việc nhận diện, cụ thể hóa các yếu tố bản sắc trong thực tiễn quản lý; các quy định về quy chế quản lý kiến trúc; các tiêu chí nhận diện, phân loại, bảo tồn và phát huy giá trị công trình kiến trúc; cơ chế thi tuyển phương án kiến trúc; các quy định về hành nghề kiến trúc và phát triển nghề nghiệp liên tục…

Các đại biểu tham dự Hội thảo

Phó Tổng Thư ký, Trưởng ban Pháp chế của VCCI Đậu Anh Tuấn phát biểu tại Hội thảo

Theo bà Trần Thu Hằng, Vụ trưởng Vụ Quy hoạch - Kiến trúc, Bộ Xây dựng, dự thảo Luật lần này tập trung vào 04 mục tiêu cốt lõi: phân cấp và phân định rõ thẩm quyền theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp; đơn giản hóa tối đa các thủ tục hành chính nhằm cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh; bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất tối đa với hệ thống pháp luật liên quan; và giải quyết triệt để các bất cập phát sinh.

Nhấn mạnh tầm nhìn phát triển lâu dài của ngành, đại diện Bộ Xây dựng khẳng định kiến trúc là "tấm gương" phản chiếu trung thực trình độ phát triển kinh tế, xã hội và văn hóa của mỗi vùng miền. Do đó, các quy định mới được thiết kế theo hướng vừa bảo đảm vai trò quản lý nhà nước, vừa kiến tạo không gian sáng tạo đột phá để thúc đẩy phát triển kinh tế và đảm bảo các yêu cầu phát triển bền vững cho cả khu vực đô thị và nông thôn.

Vụ trưởng Vụ Quy hoạch - Kiến trúc, Bộ Xây dựng Trần Thu Hằng phát biểu

Tập trung tháo gỡ vướng mắc về chứng chỉ hành nghề và thi tuyển phương án kiến trúc

Thảo luận về các nội dung của dự thảo Luật, ông Đặng Kim Khôi - Phó Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam cho ý kiến về quy định Chứng chỉ hành nghề (CCHN) kiến trúc sư. Theo ông Đặng Kim Khôi, cần xác định đúng đối tượng cần CCHN. CCHN chỉ thực sự cần thiết cho các kiến trúc sư chủ trì thiết kế hoặc người đứng đầu văn phòng kiến trúc.

Từ đó, Phó Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam đưa ra các đề xuất cải cách quy trình cấp CCHN: đẩy mạnh phân cấp, giao quyền cho các tổ chức xã hội - nghề nghiệp thực hiện sát hạch; chuyển đổi toàn bộ quy trình từ đăng ký, thi sát hạch đến tích lũy điểm phát triển nghề nghiệp liên tục (CPD) sang hình thức trực tuyến công khai, minh bạch; duy trì CCHN chuẩn mực để phục vụ cho các thỏa thuận công nhận lẫn nhau trong ASEAN, tạo điều kiện cho kiến trúc sư Việt Nam hành nghề quốc tế…

Ông Đặng Kim Khôi - Phó Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam cho ý kiến

Về quy định thi tuyển phương án kiến trúc, ông Đặng Kim Khôi khẳng định, thi tuyển kiến trúc là công cụ bắt buộc để tìm ra phương án tối ưu về thẩm mỹ, văn hóa, công năng và kinh tế nhờ tính cạnh tranh cao. Do đó, việc thi tuyển phương án kiến trúc là cần thiết. Luật sửa đổi cần quy định rõ ràng, chặt chẽ để triệt tiêu các kẽ hở né tránh thi tuyển. Cần quy định chi tiết các trường hợp "đặc biệt" được miễn thi tuyển (như liên quan đến an ninh quốc phòng, quy mô và tính chất đặc biệt nghiêm trọng) để áp dụng đồng nhất.

Các đại biểu tham dự Hội thảo

Đề cập về việc bỏ điều kiện sát hạch chứng chỉ hành nghề, ông Đặng Kim Khôi nêu quan điểm, vấn đề này có thể tiềm ẩn rủi ro rất lớn về chất lượng chuyên môn và cản trở hội nhập quốc tế. Sát hạch là khâu bắt buộc để đánh giá năng lực thực tiễn. Từ đó, Phó Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam đề nghị cần nghiên cứu có giải pháp thay thế, thay vì bỏ hoàn toàn.

Tiếp tục thảo luận sâu hơn về việc bãi bỏ quy định "Sát hạch" cấp chứng chỉ hành nghề, ông Đỗ Nguyễn Hồng Linh - Viện Khoa học công nghệ Xây dựng (AIST) kiến nghị, khi bỏ sát hạch, "bộ lọc" năng lực sẽ dồn toàn bộ vào điều kiện "Phát triển nghề nghiệp liên tục" (CPD) và xác thực kinh nghiệm. Do đó, cơ chế hậu kiểm và tính pháp lý của Hệ thống dữ liệu quốc gia phải cực kỳ nghiêm ngặt, minh bạch để tránh trục lợi, khai khống hồ sơ kinh nghiệm.

Ông Đỗ Nguyễn Hồng Linh - Viện Khoa học công nghệ Xây dựng (AIST) kiến nghị

Đồng tình với ý kiến về quy định Chứng chỉ hành nghề kiến trúc sư, bà Nguyễn Thị Duyên, Chủ tịch Hiệp hội Tư vấn xây dựng Việt Nam cho rằng, cần phân định rõ đối tượng cần chứng chỉ hành nghề, chỉ có 02 nhóm thực sự bắt buộc phải có CCHN là chủ trì thiết kế kiến trúc công trình và chủ trì thiết kế kiến trúc trong quy hoạch. Bởi những nhân sự tham gia thiết kế thông thường khác không bắt buộc phải có chứng chỉ này.

Mặt khác, theo bà Nguyễn Thị Duyên quy định bắt buộc phải có "3 năm kinh nghiệm sau tốt nghiệp đại học" để cấp chứng chỉ là chưa phù hợp. Cần thống nhất với Luật Xây dựng về yêu cầu "có kinh nghiệm tham gia lĩnh vực chuyên môn tối thiểu 3 năm" để tính cả thời gian thực tập, làm việc thực tế. Đồng thời, cần quy định cụ thể các thỏa thuận quốc tế về thừa nhận chứng chỉ lẫn nhau là ở cấp quốc gia để đảm bảo cơ sở pháp lý vững chắc khi thực hiện.

Bà Nguyễn Thị Duyên, Chủ tịch Hiệp hội Tư vấn xây dựng Việt Nam nêu kiến nghị

Đóng góp ý kiến vào các vấn đề trọng tâm của dự thảo Luật, PGS.TS.KTS Vũ Hồng Cương – Phó Chủ tịch Hội Nội thất Việt Nam nêu nhận định, cần định vị lại hồ sơ thiết kế nội thất trong Luật Kiến trúc. Theo PGS.TS Vũ Hồng Cương, quy định không coi hồ sơ thiết kế nội thất thuộc thành phần hồ sơ thiết kế kiến trúc bản vẽ thi công là bất hợp lý. Nội thất đang bị xem là yếu tố phụ, lắp đặt thụ động và thiếu tính khoa học. Do đó, cần lồng ghép quy định vào Luật Kiến trúc và các văn bản hướng dẫn để công nhận hồ sơ thiết kế nội thất là một bộ phận bắt buộc của hồ sơ thiết kế kiến trúc.

Ngoài ra, cần khắc phục bất cập về quy định đơn giá định mức và chi phí thiết kế (thiết kế phí). Sửa đổi Luật Kiến trúc cần bổ sung các nguyên tắc cốt lõi về thiết kế phí để làm căn cứ pháp lý vững chắc cho việc ban hành các nghị định, thông tư hướng dẫn. Bởi dự thảo Luật hiện chưa có quy định về thiết kế phí nội thất, đơn giá định mức.

PGS.TS Vũ Hồng Cương – Phó Chủ tịch Hội Nội thất Việt Nam nêu nhận định

Cũng trong khuôn khổ Hội thảo, sau khi nghe các ý kiến góp ý của các đại biểu, Vụ trưởng Vụ Quy hoạch - Kiến trúc, Bộ Xây dựng Trần Thu Hằng đã trao đổi, làm rõ một số kiến nghị liên quan đến các nội dung về: Quy định chứng chỉ hành nghề kiến trúc sư; Quy định thi tuyển phương án kiến trúc; Ứng dụng công nghệ AI và BIM trong quản lý…Các kiến nghị vướng mắc còn lại đơn vị sẽ tiếp tục nghiên cứu, xem xét theo thẩm quyền.

Vụ trưởng Vụ Quy hoạch - Kiến trúc, Bộ Xây dựng Trần Thu Hằng phát biểu

Phát biểu kết luận Hội thảo, Ủy viên là ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Lê Trung Thành cho biết, các ý kiến tại hội thảo cơ bản thống nhất rằng các quy định trong dự thảo Luật đã bám sát và thể chế hóa được định hướng của Đảng về phân cấp, phân quyền, tinh gọn bộ máy và phát triển văn hóa, chuyển đổi số. Về tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật: cần tiếp tục rà soát, đảm bảo các thuật ngữ, khái niệm và quy trình thủ tục trong dự thảo để phù hợp, đồng bộ với pháp luật về quy hoạch, xây dựng, di sản, văn hoá, sở hữu trí tuệ và pháp luật về đầu tư kinh doanh.

Ủy viên là ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Lê Trung Thành phát biểu kết luận Hội thảo

Ủy viên là ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Lê Trung Thành cho biết, các ý kiến tại Hội thảo đã cung cấp nhiều gợi mở quan trọng liên quan đến kiến trúc xanh, phát triển bền vững, chuyển đổi số, ứng dụng BIM, trí tuệ nhân tạo (AI), thích ứng với biến đổi khí hậu, bảo tồn di sản kiến trúc và nâng cao chất lượng không gian sống cho người dân.

Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường sẽ ghi nhận, tổng hợp các ý kiến đóng góp và sẽ phối hợp chặt chẽ với cơ quan soạn thảo để nghiên cứu, tiếp thu, hoàn thiện hồ sơ dự án Luật, bảo đảm chất lượng, tiến độ trình Quốc hội xem xét, quyết định.

Quang cảnh Hội thảo.