1- Hiện nay tình trạng xâm hại, lấn chiếm đất di tích văn hóa là rất phổ biến, để khắc tình trạng này xảy ra. Đề nghị Luật DSVH cần có thêm một số điều khoản quy định về mối quan hệ giữa Luật đất đai với Luật di sản văn hóa trong thủ tục công nhận di tích để không phải tranh chấp về sau và vai trò Luật đất đai trong giải quyết việc cá nhân, tổ chức lấn chiếm đất di tích, di sản văn hóa có cơ sở hơn. Tại Điều 28 của Luật DSVH cần bổ sung thêm một khoản quy định trong thủ tục công nhận di tích phải có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, giấy chứng nhận sở hữu công trình kiến trúc……. 2- Đối với các di tích, di sản văn hóa thuộc quyền sở hữu của các tôn giáo (Công giaó, Tin Lành, Phật giáo….)cần có những quy định riêng trong thủ tục công nhận, xếp hạng, cấp phêp tu sửa…cũng như thẩm quyền xử lý vi phạm như thế nào cho có hiệu quả để Luật Di sản văn hóa trở thành Luật chung cho các loại hình sở hữu. 3- Một di sản văn hóa hay một di tích lịch sử văn hóa có nhiều giá trị và nhiều cấp quản lý và sở hữu. Vì vậy, cần có văn bản quy phạm pháp luật quy định cụ thể về cấp quản lý mang tính liên ngành phối hợp; không thể quản lý di sản bởi một ngành Văn hóa – Thể thao – Du lịch, các ngành liên quan như Kế hoạch đầu tư, tài chính, xây dựng mỗi ngành có Luật áp dụng riêng, khi muốn trùng tu, sửa chữa… gặp nhiều khó khăn…

Thống nhất với Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật DSVH. Tuy nhiên tại Điều 34 chưa quy định về thẩm quyền cho phép tu bổ đối với các di tích là cơ sở tôn giáo, vì giữa pháp lệnh tôn giáo với Luật DSVH có những điều chưa cụ thể. Như Điều 29 của Pháp lệnh tôn giáo cho phép cơ sở tu sửa không làm thay đổi cấu trúc di tích còn Điều 55 của Luật DSVH quy định Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về DSVH tất nhiên trong đó có cả di tích là cơ sở tôn giáo…Do Luật DSVH quy định chặt cho nên hầu hết các di tích là cơ sở tôn giáo không thông qua ngành Văn hóa. Để bảo tồn tính nguyên gốc trong tu sửa di tích là cơ sở tôn giáo, đề nghị Luật nên nghiên cứu quy định cụ thể các di tích là cơ sở tôn giáo, khi tu sửa phái được ngành Văn hóa thẩm định và cấp phép.

Thống nhất với Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật DSVH đã phân cấp rõ quyền hạn quyết định xác định khu vực bảo vệ I và II, Luật còn quy định rõ trách nhiệm bảo vệ, tu bổ di tích và xây dựng cho tùng khu vực bảo vệ đã khắc phục tình trạng khi quy hoạch khu bảo vệ đụng nhiều vấn đề cần xử lý nhất là nhà ở của dân. Tuy nhiên Luật cần làm rõ thêm cự ly giữa khu vực bảo vệ I với khu vực bảo vệ II để trong quá trình xác định được cụ thể dễ dàng hơn, tránh xác định theo cảm tính…

- Thống nhất bổ sung khoản 14, Điều 4 giải thích về khái niệm "Kiểm kê di sản văn hóa”, đây là một hoạt động khoa học chuyên ngành, liên quan đến quy định về hoạt động bảo tồn di sản văn hóa. Đề nghị giải thích cho rõ như thế nào là kiểm kê di sản và sau khi kiểm kê giá trị được dánh giá như thế nào? - Thống nhất bổ sung khoản 15, Điều 4 giải thích về khái niệm "Yếu tố gốc cấu thành di tích". Tuy nhiên cũng cần làm rõ thêm các yếu tố nào để cấu thành di tích.. - Tại Điều 4 đề nghị Ban soạn thảo Luật nghiên cứu bổ sung Điều, khoản để giải thích làm rõ nội hàm khái niệm: “Nhà nước thống nhất quản lý di sản văn hóa thuộc hữu toàn dân….” ở Điều 5. Theo đó, nhà nước còn uỷ quyền cho đơn vị, cá nhân trực tiếp quản lý, thay mặt nhà nước quản lý di sản và chịu trách nhiệm với nhà nước về sự quản lý của mình. Tránh tình trạng “Cha chung không ai khóc”, nhà nước quản lý tất cả, nhưng thực tế không quản lý được gì. Và “ “Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về di sản văn hóa” ở khoản 1, Điều 55. Bởi, thực tế đã diễn ra, điển hình như tại An Giang xảy ra trường hợp, để bảo vệ di tích văn hóa Ban Tế tự Chuà Ông Bắc (của cộng đồng người Hoa) đã khởi kiện đòi đất của Chùa, bị hộ dân xâm hại (cất nhà). Do di tích Bắc Đế miếu (Chùa Ông Bắc) được xếp hạng là di tích văn hóa lịch sử cấp quốc gia, cho nên TAND tỉnh cũng như TAND tối cao (Tòa án dân sự) căn cứ tại khoản 1, Điều 55 và khoản 4, Điều 55 của Luật DSVH quy định UBND các cấp trong phạm vi nhiệm vụ và của mình thực hiện việc quản lý Nhà nước về DSVH ở địa phương theo phân cấp của Chính phủ, còn Ban Tế tự Chùa Ông Bắc không phải là cơ quan Nhà nước về quản lý DSVH nên không có quyền khởi kiện, không phải là nguyên đơn, do đó, TAND trả lại đơn kiện cho Ban Tế tự….Như vậy, để bảo vệ di tích văn hóa, UBND tỉnh phải phát đơn kiện “ Chính quyền đi kiện công dân”. Theo như TAND tối cao đã phán quyết như cho Ban Tế tự Chùa Ông Bắc tạo thành tiền lệ, thì sẽ tiếp tục xảy ra 2 trường hợp như sau: + Thứ nhất: tại Khoản 1, Điều 5 quy định “Nhà nước thống nhất quản lý di sản văn hóa thuộc hữu toàn dân; công nhận và bảo vệ các hình thức sở hữu tập thể, sở hữu chung của cộng đồng, sở hữu tư nhân và các hình thức sở hữu khác về di sản văn hóa theo quy định của pháp luật”, những cá nhân, tập thể, tổ chức có di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia ..sẽ không dám kê khai, đăng ký làm thủ tục xếp hạng vì nó được xếp hạng thì đã chuyển thành sở hữu toàn dân, khi xảy ra tranh chấp, bảo vệ di sản…không còn thẩm quyền của mình….mà thuộc thẩm quyền của chính quyền địa phương, đồng thời, tại khoản 1, Điều 33 của Luật DSVH thì sẽ không còn hiệu lực (bỏ điểm này) “Tổ chức, cá nhân là chủ sở hữu hoặc được giao quản lý, sử dụng di tích có trách nhiệm bảo vệ di tích đó; trong trường hợp phát hiện di tích bị lấn chiếm, hủy hoại hặc có nguy cơ bị hủy hoại phải kịp thời có biện pháp ngăn chặn và thông báo cho cơ quan chủ quản cấp trên trực tiếp, Ủy ban nhân dân địa phương hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền về văn hóa - thông tin nơi gần nhất”vì không ai đăng ký nên tại Điều 53 của Luật DSVH cũng không có hiệu lực: “ Nhà nước khuyến khích chủ sở hữu tổ chức trưng bày, giới thiệu rộng rãi sưu tập, di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia thuộc sở hữu của mình……….” + Thứ hai, muốn bảo vệ di tích văn hóa được tồn tại, UBND tỉnh, thành phố có thêm đội ngũ cán bộ chuyên đi “hầu tòa” vì hiện nay tình trạng các di sản, di tích bị xâm hại rất nhiều. còn di sản cấp quốc gia đặc biệt, di sản thế giới thì ai phát đơn kiện nếu bị xâm hại “Luật quy định Chính phủ là nguyên đơn”?