Dự thảo Luật Hải quan (sửa đổi) tiếp tục được thảo luận tại phiên họp thứ 24 của UBTVQH
- 17/01/2014
Tại phiên họp chiều ngày 14-1, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã tập trung cho ý kiến đó về 5 vấn đề lớn của dự thảo Luật Hải quan (sửa đổi): Địa bàn hoạt động Hải quan; Hệ thống tổ chức hải quan; Trách nhiệm của cơ quan hải quan trong địa bàn hoạt động hải quan; Quyền phòng chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới; Thẩm quyền của cơ quan hải quan, công chức hải quan về phòng chống buôn lậu hàng hóa qua biên giới.
Về địa bàn hoạt động Hải quan, một số ý kiến đề nghị quy định về địa bàn Hải quan cần tính tới chủ quyền của Việt Nam tại các vùng biển, các nước trên thế giới. Việc kiểm tra, giám sát, kiểm soát của cơ quan hải quan trong địa bàn hoạt động hải quan, bao gồm cả các vùng biển thuộc quyền chủ quyền của Việt Nam, phải phù hợp với pháp luật Việt Nam, điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên. Đối với vùng biển thuộc quyền chủ quyền của Việt Nam như vùng tiếp giáp lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế, Nhà nước thực hiện quyền chủ quyền về thăm dò, khai thác, quản lý và bảo tồn tài nguyên và các hoạt động khác vì mục đích kinh tế. Nếu tại các địa điểm này xuất hiện các yêu cầu về kiểm tra hải quan thì cơ quan hải quan thực hiện thẩm quyền của mình theo quy định của pháp luật. Đây cũng là thực tiễn đang diễn ra tại một số địa điểm trên vùng biển thuộc quyền chủ quyền của Việt Nam như địa điểm khai thác dầu khí, một số địa điểm khác trên biển có tiến hành việc xuất khẩu dầu thô... 
Một số ý kiến cho rằng, với chức năng nhiệm vụ quản lý và thu thuế thì địa bàn hoạt động Hải quan không nhất thiết chỉ gói trọn tại cửa khẩu, địa bàn Hải quan cần mở rộng hơn, ở những địa phương không có cửa khẩu nhưng có lưu lượng hàng hóa xuất nhập khẩu lớn thì vẫn cần có cơ quan Hải quan, mặc dù không cần thành lập Cục Hải quan.
(Ảnh minh họa. Nguồn: internet)
Về hệ thống tổ chức hải quan, có ý kiến đề nghị Ban soạn thảo nên nghiên cứu quy định hệ thống Tổ chức của Hải quan căn cứ vào quản lý hay tính chất kinh tế. Ý kiến này đề nghị nên thành lập Cục, không nên phân cấp chi cục, để bộ máy gọn nhẹ. Trên thực tiễn thời gian qua hàng buôn lậu qua biên giới kém chất lượng, kém vệ sinh… vấn đề này liên quan tới 6 bộ ngành quản lý, đây là vấn đề phức tạp, ảnh hưởng đến an ninh kinh tế… cần nhìn tổng thể bức tranh này để đưa ra quyền cho cơ quan chủ trì.
Một số ý kiến đề nghị Ban soạn thảo Luật Hải quan (sửa đổi) cần cân nhắc việc tách và sáp nhập các Cục Hải quan tại hệ thống tổ chức Hải quan. Theo quy định của Luật hiện hành, cục hải quan được tổ chức theo mô hình tỉnh, liên tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương. Đến nay, đã có 34 cục hải quan tỉnh, liên tỉnh được thành lập, hoạt động. Tuy nhiên, thực tế cho thấy ở các địa bàn khác nhau, điều kiện phát triển kinh tế - xã hội, khối lượng công việc khác nhau. Các ý kiến thảo luận đều nhận định việc quy định cơ quan hải quan gắn với địa giới hành chính như Luật hiện hành là chưa phù hợp và đề xuất tổ chức Hải quan không phụ thuộc vào hành chính lãnh thổ để đảm bảo tính khách quan.
Về trách nhiệm của cơ quan hải quan trong địa bàn hoạt động hải quan, qua thảo luận, các ý kiến cơ bản tán thành việc xác định rõ trách nhiệm giám sát của cơ quan hải quan đối với tất cả các hàng hóa trước khi thông quan, đồng thời để cơ quan hải quan có thể thực hiện được công việc này thì cần quy định rõ trường hợp pháp luật cho phép đưa hàng hóa về địa điểm khác để tiến hành việc kiểm tra chuyên ngành, hoặc chủ hàng có yêu cầu đưa hàng hóa về bảo quản thì địa điểm lưu giữ hàng hóa phải đáp ứng được điều kiện giám sát hải quan (điều kiện về kho bãi, thiết bị giám sát...); xác định rõ trách nhiệm của người khai hải quan trong việc bảo quản, lưu giữ hàng hóa cho đến khi được thông quan; bổ sung quy định cơ quan kiểm tra chuyên ngành có trách nhiệm thông báo kết quả kiểm tra cho cơ quan hải quan trong thời hạn 03 ngày làm việc, kể từ ngày có kết quả kiểm tra để làm rõ trách nhiệm của các cơ quan chuyên ngành trong việc phối hợp với cơ quan hải quan quản lý hàng hóa, làm cơ sở cho việc xây dựng cơ chế một cửa một quốc gia.
Về quyền phòng chống buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới, có ý kiến cho rằng, Hải quan là tai mắt của biên giới, bất kể là hàng hóa nào qua biên giới cơ quan Hải quan đều phải biết và phải chịu trách nhiệm về việc hàng hóa xuất nhập khẩu. Do đó, Luật phải quy định chặt chẽ nhiệm vụ này, đồng thời, cơ quan Hải quan cũng phải được giao quyền và phương tiện đầy đủ để thực hiện nhiệm vụ…
Về thẩm quyền của cơ quan hải quan, công chức hải quan về phòng chống buôn lậu hàng hóa qua biên giới, có ý kiến cho rằng ban soạn Luật cần lưu ý để thể hiện được nội dung phát huy sức mạnh tổng hợp, thế trận toàn dân trong công tác phòng, chống buôn lậu, trên cơ sở đó xác định rõ trách nhiệm chủ trì của hải quan trong thực thi nhiệm vụ này. Ý kiến này đề nghị xác định rõ trách nhiệm của các địa phương và cơ chế phối hợp trong thực hiện chức trách này. Đồng tình việc giao thêm thẩm quyền cho cơ quan Hải quan trong công tác phòng chống buôn lậu, có ý kiến đề nghị cần xem xét lại các quy định hiện hành về việc giao lại cho cơ quan Hải quan được tạm giữ phương tiện, tạm giữ người.