Dự thảo Luật Hải quan sửa đổi dưới góc nhìn của doanh nghiệp

Theo ý kiến của các doanh nghiệp thì dự thảo Luật Hải quan sửa đổi cần điều chỉnh nhiều quy định cho sát với thực tế, quy trách nhiệm cụ thể của cơ quan hải quan để tránh gây thiệt thòi cho doanh nghiệp. Ông Đặng Vũ Thành, Ủy viên ban chấp hành Hiệp hội doanh nghiệp dịch vụ Logistics Việt Nam-Tổng giám đốc công ty Sotrans cho rằng: có ít nhất 23 vấn đề cần phải bổ sung, sửa đổi cho phù hợp với hoạt động xuất nhập khẩu của doanh nghiệp cũng như tiến trình thực hiện cải cách, hiện đại hóa thủ tục hải quan. Còn đối với việc kiểm tra thực tế hàng hóa, điểm 2b điều 23 của dự thảo quy định kiểm tra thực tế hàng hóa phải hoàn thành chậm nhất là 8 giờ làm việc kể từ thời điểm người khai hải quan xuất trình đầy đủ hàng hóa cho cơ quan hải quan. Điều này chưa sát với thực tế của hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa và gây bất lợi đối với việc giải phóng hàng của doanh nghiệp. Dự luật cần tách ra cụ thể từng loại hình hàng hóa, như hàng nhập, hàng xuất, hàng kiểm tra chuyên ngành và hàng có số lượng lớn. Có thể từ 2 giờ làm việc hoặc kéo dài đến 2 ngày làm việc. Ông Đặng Vũ Thành nói: "Liên quan đến thời gian kiểm tra thực tế hàng hóa, chúng tôi cho rằng trong trường hợp lô hàng có số lượng lớn, nhiều chủng loại, hoặc việc kiểm tra phức tạp cần phải quy định rõ hơn tổng thời gian kiểm tra thực tế hàng hóa không được quá hai ngày làm việc. Bởi vì có trường hợp có thể thời gian kiểm tra chỉ có hai ngày thôi những mà thời gian ra quyết định kiểm tra đó lại cộng đến 3 ngày, như vậy tổng thời gian kiểm tra lại mất đến 5 ngày, do đó sẽ gây khó khăn cho doanh nghiệp".

Đồng quan điểm trên, ông Huỳnh Thúc Ấn-trường phòng pháp lý và hải quan thuộc công ty TNHH chuyển phát nhanh DHL-VNPT cho rằng với đặc thù hoạt động vận chuyển, xuất nhập khẩu hàng hóa của doanh nghiệp, việc ấn định thời gian cho từng loại hàng thông quan phải phù hợp với thực tế tình hình. Ông Ấn cũng cho rằng cần bổ sung vào dự thảo “Hàng hóa trong định mức miễn thuế gửi qua dịch vụ chuyển phát nhanh không cần phải xin các giấy phép chuyên ngành”. Đây không chỉ là góp phần giảm bớt thủ tục, giảm bớt phiền hà mà còn phù hợp với xu thế phát triển hiện nay mà các nước tiên tiến trên thế giới đang áp dụng. Ông Huỳnh Thúc Ấn đề nghị: "Cần bổ sung vào dự thảo hàng hóa trong định mức miễn thuế gửi qua dịch vụ chuyển phát nhanh, không cần phải xin cấp giấy phép chuyên ngành vì thực tế hiện nay có rất nhiều hàng hóa mẫu nhỏ lẻ bị vướng về thủ tục giấy phép chuyên ngành. Hàng hóa gửi qua dịch vụ chuyển phát nhanh và đã quá thời hạn làm thủ tục hải quan theo luật định thì không có đề cập vấn đề này".

Theo nhiều doanh nghiệp, việc quy định biểu thuế, hạn mức tính thuế trong dự thảo Luật hải quan sửa đổi lần này cũng còn một vài điều chưa phù hợp. Biểu thuế quy định chưa được chi tiết, cụ thể, vẫn còn dùng “loại khác” khiến doanh nghiệp và cơ quan hải quan sẽ có cách hiểu khác nhau và thậm chí tại các chi cục hải quan cửa khẩu cũng áp dụng khác nhau, nghĩa là cùng một mặt hàng nhưng hải quan ở hai nơi lại áp mã thuế suất khác nhau. Một số mặt hàng đầu vào phục vụ cho sản xuất nhưng lại nằm trong danh mục hàng tiêu dùng do đó những mặt hàng này khi nhập khẩu lại bắt buộc nộp thuế ngay trước khi thông quan mà không được hưởng ân hạn 30 ngày. Ông Nguyễn Viết Thành - phó phòng vật tư Xí nghiệp cơ khí ô tô An Lạc nêu: ví dụ như xí nghiệp ông nhập tấm trải sàn xe buýt có mã hàng là 391890, đây là 1 trong những nguyên liệu đầu vào phục vụ sản xuất xe buýt nhưng lại được áp mã là hàng tiêu dùng phục vụ, thậm chí ở hai chi cục hải quan cửa khẩu cũng có cách áp mã khác nhau, điều này gây khó cho hoạt động của xí nghiệp. Ông Thành kiến nghị rằng, dự luật cần điều chỉnh theo cách đơn giản thủ tục hoàn thuế, thủ tục nhập khẩu hàng nguyên liệu đầu vào, thậm chí cho phép doanh nghiệp được chọn lựa hình thức nộp thuế bằng cách chuyển khoản hoặc tiền mặt: "Đối với những mặt hàng nguyên liệu sản xuất thì được thời hạn 30 ngày, theo tôi nên bổ sung thêm là sau khi có cam kết của chủ doanh nghiệp là sẽ thực hiện quyết định của hải quan về nộp thuế thì cũng có thể cho giải phóng hàng chứ không phải chờ phải nộp thuế ngay vì hàng là nguyên liệu sản xuất được ân hạn nộp thuế đến 30 ngày".

Theo Tổng cục hải quan, sau hơn 10 năm thực hiện Luật hải quan được Quốc hội thông qua và có hiệu lực vào ngày 1/1/2002, bên cạnh những kết quả đã đạt được thì cũng bộc lộ những hạn chế bất cập cần phải sửa đổi cho phù hợp như: đòi hỏi sự tăng cường hợp tác hải quan và hội nhập hải quan quốc tế, tạo điều kiện pháp lý cao trong việc hiện đại hóa hải quan mà trước hết là phải phổ biến thủ tục hải quan điện tử, quy định thủ tục hải quan đối với từng loại hàng hóa xuất nhập khẩu cụ thể, cần quy định trách nhiệm rõ ràng của cơ quan hải quan, các cơ quan quản lý nhà nước có liên quan trong việc kiểm tra chuyên ngành tại các cửa khẩu, trách nhiệm của cơ quan liên quan trong phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại, vận chuyển hàng hóa trái phép qua biên giới…Theo ông Vũ Ngọc Anh, Phó tổng cục trưởng Tổng cục Hải quan, việc tiếp thu những ý kiến đóng góp và kiến nghị của doanh nghiệp cho dự thảo luật hải quan lần này sẽ góp phần tháo gỡ nhiều vướng mắc tồn tại khi áp dụng Luật hải quan trong thời gian qua: "Dự thảo này cũng đã thu thập được rất nhiều ý kiến rộng rãi của cộng đồng doanh nghiệp. Làm thế nào để chúng ta có 1 dự thảo đáp ứng cả những yêu cầu về phát triển kinh tế và tạo thuận lợi cho đầu tư hoạt động xuất nhập khẩu của doanh nghiệp cũng như có thể đảm bảo được hiệu lực hiệu quả của quản lý nhà nước trong lĩnh vực xuất nhập khẩu, bảo vệ an ninh kinh tế và nâng cao sự cạnh tranh của nền kinh tế Việt Nam".