Đề xuất giao Công an cấp tỉnh giám định pháp y thương tích: Tối ưu hóa nguồn lực, tăng hiệu quả công tác tố tụng

Đoàn Chủ tọa tại Phiên họp

Giao nhiệm vụ giám định pháp y thương tích cho Công an cấp tỉnh: Tối ưu hóa nguồn lực và tăng hiệu quả công tác tố tụng

Cho ý kiến về việc bổ sung nhiệm vụ cho Phòng KTHS Công an cấp tỉnh được thực hiện giám định pháp y thương tích, một số đại biểu đồng tình với quy định tại khoản 4, Điều 17 của dự thảo Luật, cho phép tổ chức giám định tư pháp công lập thuộc Công an cấp tỉnh, cụ thể là Phòng KTHS cấp tỉnh, được thực hiện giám định tử thi và giám định pháp y thương tích. Đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng) cho rằng, việc bổ sung nhiệm vụ này là phù hợp và cần thiết, giúp tránh lãng phí nguồn lực làm công tác giám định tư pháp đã có sẵn ở các cơ sở Công an cấp tỉnh.

Đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng) phát biểu

Đồng tình với quan điểm này, đại biểu Nguyễn Tiến Nam (Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Trị) nhấn mạnh sự nhất trí với nội dung giao Phòng KTHS Công an cấp tỉnh được thực hiện giám định pháp y thương tích. Đại biểu cung cấp thông tin làm rõ thêm về bối cảnh lịch sử và thực tiễn, theo đó trước năm 2012, Phòng KTHS Công an cấp tỉnh từng được tiến hành cả giám định pháp y tử thi và pháp y thương tích theo Pháp lệnh số 24 năm 2004. Ngay trong Luật Giám định tư pháp năm 2012 (sửa đổi, bổ sung năm 2020) đã giới hạn cho phép Phòng KTHS Công an cấp tỉnh chỉ được giám định pháp y tử thi, điều này đã gây ra lãng phí nguồn nhân lực, trang thiết bị và chưa đáp ứng kịp thời yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm.

Theo đại biểu Nguyễn Tiến Nam, thực tế hiện nay, Phòng KTHS Công an cấp tỉnh có đủ điều kiện để triển khai giám định pháp y thương tích, cả về nhân lực và cơ sở vật chất, trang thiết bị. Về nhân lực, đại biểu cho biết hiện có 34 Phòng KTHS với 209 giám định viên pháp y và 238 người giúp việc (trung bình 06 giám định viên và 07 người giúp việc/Phòng). Bên cạnh đó, còn có đội ngũ chuyên gia, bác sĩ, y tá, kỹ thuật viên tại các bệnh viện thuộc Bộ Công an, bệnh viện/bệnh xá của Công an tỉnh, thành phố và 54 Trại giam sẵn sàng phối hợp khi có yêu cầu.

Đại biểu Nguyễn Tiến Nam (Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Trị) phát biểu

Hiện nay, nguồn cán bộ bổ sung dồi dào, chất lượng cao, bao gồm việc tuyển dụng bác sĩ từ các bệnh viện, sinh viên chính quy từ các trường y, và các trường Công an nhân dân (CAND) gửi đào tạo tại Học viện Quân y. Đặc biệt, từ năm 2025, Học viện Kỹ thuật và Công nghệ an ninh sẽ bắt đầu đào tạo ngành y khoa để tăng cường nhân lực cho lực lượng CAND, trong đó có đội ngũ bác sĩ thực hiện công tác giám định pháp y. Đội ngũ giám định viên pháp y Phòng KTHS có ưu điểm nổi bật là được đào tạo chuyên môn y khoa kết hợp với nghiệp vụ Công an về điều tra hình sự, dấu vết hình sự, họ được bố trí trực ban chiến đấu 24/24h, sẵn sàng tham gia khám nghiệm, giám định đối với các vụ việc xảy ra trên các địa bàn cơ sở, đảm bảo nhanh chóng, kịp thời.

Về cơ sở vật chất, trang thiết bị, đại biểu cho biết, 34 Phòng KTHS Công an cấp tỉnh đã triển khai các chuyên ngành hỗ trợ giám định thương tích như: giám định nồng độ cồn trong máu, ma túy sinh học, ADN, giám định độc chất. Các phòng thí nghiệm hiện có hỗ trợ đánh giá cơ chế hình thành thương tích, công cụ, phương tiện gây án, dấu vết va chạm trong tai nạn giao thông, giám định sinh học và đánh giá dấu vết sinh học. Do vậy, nếu được giao nhiệm vụ mới, các Phòng KTHS sẽ tận dụng ngay cơ sở vật chất, trang thiết bị hiện có như: máy siêu âm, máy điện tim, máy điện não, máy xét nghiệm sinh hóa, máy nội soi tai - mũi - họng, máy chụp X-quang… và chỉ cần bố trí thêm một số phương tiện, thiết bị là có thể triển khai ngay. Việc trang bị bổ sung cũng sẽ được thực hiện vì Bộ Công an đang triển khai Đề án hiện đại hóa công tác KTHS trong CAND theo Quyết định số 29/QĐ-TTg ngày 26/4/2023 của Thủ tướng Chính phủ.

Các đại biểu tham dự Phiên họp

Đại biểu cũng cho rằng, nếu giao cho Phòng KTHS Công an cấp tỉnh được thực hiện giám định pháp y thương tích sẽ có những lợi ích hoạt động tố tụng như lực lượng pháp y CAND đã tiến hành giám định hàng trăm nghìn vụ việc, đảm bảo tính khách quan và phục vụ tốt cho công tác điều tra, xử lý tội phạm. Trong nhiều vụ án như cố ý gây thương tích, xâm hại tình dục, giám định viên pháp y cần phải thực hiện ngay, bất kể ngày đêm. Trong các vụ việc cùng có người chết và người bị thương, cơ quan tố tụng hiện nay phải trưng cầu hai lực lượng (pháp y Công an giám định tử thi, pháp y y tế giám định thương tích). Do vậy, việc giao thêm chức năng giám định thương tích cho Phòng KTHS Công an cấp tỉnh giúp giải quyết vấn đề này, vì đội ngũ giám định viên của họ có thể đáp ứng được cả hai lĩnh vực.

Đại biểu Nguyễn Tiến Nam nhận định, giám định pháp y (tử thi và thương tích) đòi hỏi kiến thức chuyên môn y khoa kết hợp với kiến thức về truy nguyên hình sự, dấu vết hình sự để nghiên cứu, đánh giá về cơ chế hình thành dấu vết, loại vật gây thương tích. Việc này giúp cung cấp thông tin chính xác, nhanh chóng phục vụ điều tra, giải quyết vụ việc. Vì vậy, việc bổ sung chức năng giám định pháp y thương tích cho Phòng KTHS Công an cấp tỉnh là cần thiết, phù hợp với thực tiễn và đáp ứng yêu cầu hoạt động tố tụng hiện nay.

Các đại biểu tham dự Phiên họp

Lo ngại về tính khách quan và chi phí đầu tư

Trong khi đó, đại biểu Phạm Văn Hoà (Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp) bày tỏ sự cân nhắc về việc chuyển nhiệm vụ giám định pháp y thương tích sang Phòng KTHS Công an tỉnh. Đại biểu nhấn mạnh tầm quan trọng của giám định viên tư pháp về thương tích vì nó liên quan đến yếu tố hình sự và quyền lợi của con người, ví dụ thương tích trên 11% có thể dẫn đến truy tố trách nhiệm hình sự, dưới đó thì không. Đại biểu ghi nhận rằng Trung tâm Giám định Pháp y của Sở Y tế (do UBND tỉnh bổ nhiệm) trong thời gian qua đã làm việc rất cơ bản, rất tốt, có đầy đủ trang thiết bị y tế và đặc biệt là bác sĩ chuyên khoa về các lĩnh vực như chấn thương chỉnh hình, sọ não, xương...

Đại biểu Phạm Văn Hoà (Đoàn ĐBQH tỉnh Đồng Tháp) phát biểu

Về chi phí và trang thiết bị, đại biểu Phạm Văn Hoà lo ngại rằng nếu chuyển qua Phòng KTHS Công an tỉnh thì sẽ phải "trang bị toàn bộ những phương tiện máy móc và trang bị đội ngũ", dẫn đến tốn kém, trong khi bên Y tế đã có sẵn cơ sở kỹ thuật.

Tính khách quan là một trong những vấn đề được đại biểu đặc biệt quan tâm. Theo quy định hiện hành, nếu cơ quan Y tế giám định không đúng thì bên Công an có thể giám định lại, truy tố trách nhiệm hình sự đối với những người giám định sai, cố ý làm trái. Đại biểu Phạm Văn Hoà đặt câu hỏi, "nếu bên Kỹ thuật hình sự bên Công an mà làm sai, ai sẽ thực hiện nhiệm vụ này?". Do đó, đại biểu đề nghị giữ theo quy định hiện hành để đảm bảo sự khách quan hơn.

Các đại biểu tham dự Phiên họp

Có thể thấy, dự án Luật Giám định tư pháp (sửa đổi) đang đặt ra một vấn đề cần cân nhắc kỹ lưỡng: tối ưu hóa nguồn lực và tăng cường hiệu quả công tác tố tụng bằng cách giao thêm nhiệm vụ giám định pháp y thương tích cho Phòng KTHS Công an cấp tỉnh, hay duy trì hiện trạng để đảm bảo tính khách quan và tận dụng cơ sở vật chất sẵn có của ngành Y tế. Ý kiến của các đại biểu Quốc hội đã làm nổi bật những ưu điểm vượt trội về nguồn nhân lực, trang thiết bị và kinh nghiệm nghiệp vụ của lực lượng CAND trong lĩnh vực này, đồng thời cũng nêu lên mối lo ngại chính đáng về tính độc lập, khách quan của công tác giám định khi được thực hiện bởi cùng một cơ quan trong khối nội chính. Các đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo cân nhắc kỹ lưỡng nhằm đảm bảo hiệu quả của công tác giám định pháp y thương tích và tính minh bạch trong hoạt động này./.