Đấu thầu thuốc tập trung: Lợi hay hại?
- 04/09/2013
Trong Dự thảo Luật Đấu thầu (sửa đổi) đang được lấy ý kiến, có một nội dung quan trọng là đấu thầu thuốc theo phương pháp tập trung. Nhiều ý kiến cho rằng việc làm này bên cạnh những mặt tích cực cũng tồn tại nhiều khó khăn cho DN dược vừa và nhỏ.
Thách thức
Theo quy định, đấu thấu tập trung là các hãng dược sẽ cùng đấu thầu một loại thuốc với mức giá khác nhau. Đơn vị dự thầu có mặt hàng với chất lượng tốt nhất, giá thành mềm nhất sẽ cung ứng thuốc cho các cơ sở điều trị bệnh có nhu cầu mua.
Như vậy, theo phương pháp đấu thầu này, với một loại thuốc cùng nhà sản xuất, cùng hoạt chất có mặt trên thị trường cả nước sẽ có chung một mức giá, và sẽ không còn tình trạng chênh lệch giá thuốc khi đến tay người bệnh. Ngành Y tế kỳ vọng với phương án đấu thầu trên, sẽ tạo hành lang thông thoáng cho BHYT khi thanh toán phí khám chữa bệnh, người dân cũng được hưởng một mức giá vừa phải khi sử dụng thuốc trong quá trình điều trị. Bên cạnh đó, đấu thầu thuốc tập trung cũng sẽ hạn chế tối đa những tiêu cực có liên quan như tình trạng đẩy giá thuốc lên cao do đi qua nhiều khâu trung gian.
Tuy nhiên, bàn về phương pháp đầu thầu này, nhiều chuyên gia trong ngành Dược phải thừa nhận: Cùng một sản phẩm DN trong nước sản xuất được, nhưng không cạnh tranh nổi về giá, bị đánh bật ra khi đấu thầu do nhiều loại thuốc Ấn Độ, Trung Quốc chào giá thấp quá thấp.
"Để kéo giá xuống nhằm cạnh tranh với các mặt hàng nước ngoài, DN nội cũng làm được, đó là mua nguyên liệu rẻ (cận đát, Trung Quốc sản xuất… ) để sản xuất, khi đó thiệt thòi chắc chắn rơi vào người bệnh. Do vậy rất khó đạt được một lúc hai mục tiêu của đấu thầu thuốc tập trung: Giá rẻ và bảo đảm hiệu quả điều trị”, ông Hoàng Ngọc Tuấn- Trưởng phòng tiếp thị Công ty Cổ phần Dược phẩm dược liệu Pharmedic nói.
Trong cơ cấu chi phí dành cho khám chữa bệnh, tiền thuốc luôn chiếm tỷ lệ lớn (khoảng 60%) tổng chi phí viện phí và là gánh nặng của nhiều người bệnh. Trong đó ước tính, giá thuốc Bảo hiểm Y tế chi trả một năm khoảng 30.000 tỷ đồng.
Về một nguy cơ khác của DN, ông Lê Duy Thuận, Bệnh viện Đại học Y Dược TP Hồ Chí Minh cho rằng: Việc tham gia đấu thầu tập trung nếu trúng thầu DN dược sẽ phải cung ứng thuốc cho cả nước. Với dây chuyền sản xuất hiện có, khi phải cung ứng một lượng thuốc tăng từ 60- 200% DN không thể đủ khả năng”.
“Mặt khác, khi tham gia đấu thầu DN sẽ phải cam kết giữ ổn định mức giá. Nhưng trên thực tế nguồn nguyên liệu phục vụ cho sản xuất dược trong nước chủ yếu nhập từ nước ngoài. Cùng với việc giá nguyên liệu biến động sẽ khó tránh khỏi tình trạng doanh nghiệp trúng thầu bị đơn vị cung cấp nguyên liệu “hét giá” nguy cơ phá sản của DN dược có thể xảy ra", ông Thuận cho biết thêm.
Thuốc rẻ có tốt?
Vậy dư luận đặt câu hỏi, liệu giá thuốc rẻ liệu có đảm bảo chất lượng? Theo ông Lê Văn Truyền- nguyên Thứ trưởng Bộ Y tế, có hai yếu tố giảm chi phí tiền thuốc trong các bệnh viện. Một là cơ sở đã chọn những mặt hàng trong nước có thể sản xuất được giá tốt, có hiệu quả không kém nước ngoài. Hai là có cơ chế đấu thầu để sàng lọc các nhà sản xuất, cũng làm giá thuốc trong bệnh viện giảm.
“Tất cả những thuốc đạt tiêu chuẩn GMP đều được coi là cùng mức chất lượng. Thế nhưng có những loại biệt dược chất lượng cao do nước ngoài sản suất thì giá thành đương nhiên sẽ cao. Tuy nhiên không phải cứ thuốc rẻ là không tốt”, ông Truyền nói.
Với những lo ngại việc dùng thuốc giá rẻ sẽ giảm chất lượng điều trị, kéo dài thời gian điều trị, ông Phạm Minh Thảo- Phó Tổng giám đốc Bảo hiểm Xã hội Việt Nam cho rằng: Đúng là có một thực tế, giá thuốc quá rẻ dễ dẫn đến chất lượng không đảm bảo. Tuy nhiên, chúng ta cũng có thể kiểm soát được vấn đề này bằng cách tìm hiểu nhà sản xuất, kiểm soát nguyên liệu sản xuất thuốc. Nếu kiểm soát tốt từ nguyên liệu sản xuất, ví như thuốc của Trung Quốc nhưng nguyên liệu thuốc nhập từ châu Âu thì khác với nguyên liệu thuốc do chính Trung Quốc sản xuất.
"Khi kiểm soát được vấn đề này thì thuốc kém chất lượng không thể vào bệnh viện. Tuy nhiên, cần phải nghiên cứu sâu hơn để giá tốt, nhưng chất lượng đảm bảo. Đúng là những bệnh nhân nặng bắt buộc dùng biệt dược, thuốc mạnh mới hiệu quả, song có tới 70% bệnh là ở mức độ bình thường. Vì vậy, nên khuyến khích dùng thuốc trong nước đảm bảo đạt tiêu chuẩn GMP. Muốn dùng thuốc Việt thì các nhà quản lý và hãng dược phải tìm hiểu thói quen kê đơn thuốc của các bác sỹ Việt", ông Thảo đề xuất.
Theo quy định, đấu thấu tập trung là các hãng dược sẽ cùng đấu thầu một loại thuốc với mức giá khác nhau. Đơn vị dự thầu có mặt hàng với chất lượng tốt nhất, giá thành mềm nhất sẽ cung ứng thuốc cho các cơ sở điều trị bệnh có nhu cầu mua.
Như vậy, theo phương pháp đấu thầu này, với một loại thuốc cùng nhà sản xuất, cùng hoạt chất có mặt trên thị trường cả nước sẽ có chung một mức giá, và sẽ không còn tình trạng chênh lệch giá thuốc khi đến tay người bệnh. Ngành Y tế kỳ vọng với phương án đấu thầu trên, sẽ tạo hành lang thông thoáng cho BHYT khi thanh toán phí khám chữa bệnh, người dân cũng được hưởng một mức giá vừa phải khi sử dụng thuốc trong quá trình điều trị. Bên cạnh đó, đấu thầu thuốc tập trung cũng sẽ hạn chế tối đa những tiêu cực có liên quan như tình trạng đẩy giá thuốc lên cao do đi qua nhiều khâu trung gian.
Tuy nhiên, bàn về phương pháp đầu thầu này, nhiều chuyên gia trong ngành Dược phải thừa nhận: Cùng một sản phẩm DN trong nước sản xuất được, nhưng không cạnh tranh nổi về giá, bị đánh bật ra khi đấu thầu do nhiều loại thuốc Ấn Độ, Trung Quốc chào giá thấp quá thấp.
"Để kéo giá xuống nhằm cạnh tranh với các mặt hàng nước ngoài, DN nội cũng làm được, đó là mua nguyên liệu rẻ (cận đát, Trung Quốc sản xuất… ) để sản xuất, khi đó thiệt thòi chắc chắn rơi vào người bệnh. Do vậy rất khó đạt được một lúc hai mục tiêu của đấu thầu thuốc tập trung: Giá rẻ và bảo đảm hiệu quả điều trị”, ông Hoàng Ngọc Tuấn- Trưởng phòng tiếp thị Công ty Cổ phần Dược phẩm dược liệu Pharmedic nói.
Trong cơ cấu chi phí dành cho khám chữa bệnh, tiền thuốc luôn chiếm tỷ lệ lớn (khoảng 60%) tổng chi phí viện phí và là gánh nặng của nhiều người bệnh. Trong đó ước tính, giá thuốc Bảo hiểm Y tế chi trả một năm khoảng 30.000 tỷ đồng.
Về một nguy cơ khác của DN, ông Lê Duy Thuận, Bệnh viện Đại học Y Dược TP Hồ Chí Minh cho rằng: Việc tham gia đấu thầu tập trung nếu trúng thầu DN dược sẽ phải cung ứng thuốc cho cả nước. Với dây chuyền sản xuất hiện có, khi phải cung ứng một lượng thuốc tăng từ 60- 200% DN không thể đủ khả năng”.
“Mặt khác, khi tham gia đấu thầu DN sẽ phải cam kết giữ ổn định mức giá. Nhưng trên thực tế nguồn nguyên liệu phục vụ cho sản xuất dược trong nước chủ yếu nhập từ nước ngoài. Cùng với việc giá nguyên liệu biến động sẽ khó tránh khỏi tình trạng doanh nghiệp trúng thầu bị đơn vị cung cấp nguyên liệu “hét giá” nguy cơ phá sản của DN dược có thể xảy ra", ông Thuận cho biết thêm.
Thuốc rẻ có tốt?
Vậy dư luận đặt câu hỏi, liệu giá thuốc rẻ liệu có đảm bảo chất lượng? Theo ông Lê Văn Truyền- nguyên Thứ trưởng Bộ Y tế, có hai yếu tố giảm chi phí tiền thuốc trong các bệnh viện. Một là cơ sở đã chọn những mặt hàng trong nước có thể sản xuất được giá tốt, có hiệu quả không kém nước ngoài. Hai là có cơ chế đấu thầu để sàng lọc các nhà sản xuất, cũng làm giá thuốc trong bệnh viện giảm.
“Tất cả những thuốc đạt tiêu chuẩn GMP đều được coi là cùng mức chất lượng. Thế nhưng có những loại biệt dược chất lượng cao do nước ngoài sản suất thì giá thành đương nhiên sẽ cao. Tuy nhiên không phải cứ thuốc rẻ là không tốt”, ông Truyền nói.
Với những lo ngại việc dùng thuốc giá rẻ sẽ giảm chất lượng điều trị, kéo dài thời gian điều trị, ông Phạm Minh Thảo- Phó Tổng giám đốc Bảo hiểm Xã hội Việt Nam cho rằng: Đúng là có một thực tế, giá thuốc quá rẻ dễ dẫn đến chất lượng không đảm bảo. Tuy nhiên, chúng ta cũng có thể kiểm soát được vấn đề này bằng cách tìm hiểu nhà sản xuất, kiểm soát nguyên liệu sản xuất thuốc. Nếu kiểm soát tốt từ nguyên liệu sản xuất, ví như thuốc của Trung Quốc nhưng nguyên liệu thuốc nhập từ châu Âu thì khác với nguyên liệu thuốc do chính Trung Quốc sản xuất.
"Khi kiểm soát được vấn đề này thì thuốc kém chất lượng không thể vào bệnh viện. Tuy nhiên, cần phải nghiên cứu sâu hơn để giá tốt, nhưng chất lượng đảm bảo. Đúng là những bệnh nhân nặng bắt buộc dùng biệt dược, thuốc mạnh mới hiệu quả, song có tới 70% bệnh là ở mức độ bình thường. Vì vậy, nên khuyến khích dùng thuốc trong nước đảm bảo đạt tiêu chuẩn GMP. Muốn dùng thuốc Việt thì các nhà quản lý và hãng dược phải tìm hiểu thói quen kê đơn thuốc của các bác sỹ Việt", ông Thảo đề xuất.