Chống lãng phí chưa hiệu quả
- 28/12/2012
Ủy ban Tài chính Ngân sách của QH vừa tổ chức hội thảo lấy ý kiến của các chuyên gia về dự thảo Luật Tiết kiệm chống lãng phí sửa đổi. Lý do là luật này sau 7 năm có hiệu lực, tình trạng lãng phí vẫn xảy ra trong mọi mặt của quản lý nhà nước. ..Tuy nhiên, sửa đổi luật này theo hướng nào để có thể chống lãng phí không dễ.
7 năm không ai bị xử phạt vì… lãng phí
Theo thống kê của ngành Thanh tra cho thấy, toàn quốc hiện có 5.828 tổ chức vi phạm về giao đất, sử dụng đất với diện tích hơn 73.992 ha, trong đó có 521 cơ quan nhà nước vi phạm về đất với diện tích 2.480,47 ha. Chỉ tính riêng từ cuối năm 2011 đến nay, tuy mới thanh tra 5 tập đoàn lớn nhưng ngành thanh tra đã phát hiện sai phạm trên 30.000 tỉ đồng.
Số liệu thống kê cũng nêu rõ từ năm 2007 đến tháng 10-2011, qua thẩm tra, phê duyệt quyết toán vốn đầu tư của 186.049 dự án đã phát hiện, giảm trừ các khoản đề nghị quyết toán không đúng chế độ trên 5.863 tỷ đồng…
Những con số lãng phí khổng lồ của một đất nước còn nghèo như ở Việt Nam thật là đáng tiếc. Tuy nhiên, điều đáng nói là, Luật này có tới 40 điều khoản quy định trực tiếp từ bồi thường thiệt hại do lãng phí, xử phạt, kỷ luật, thậm chí truy cứu trách nhiệm hình sự do vi phạm. Thế mà, trong suốt 7 năm qua chưa có trường hợp nào bị kỷ luật, xử phạt vì… gây lãng phí. Có lẽ đây là lý do khiến lãng phí, thất thoát ở khu vực công ngày càng nghiêm trọng.
Sáng kiến tiết kiệm, được một, mất hai
Trong hai năm gần đây, đặc biệt là năm 2012, cùng với sự khó khăn của nền kinh tế,vấn đề tiết kiệm, chống lãng phí được nâng lên thành phong trào, với nhiều sáng kiến được đưa ra. Nhưng, có một thực tế buồn là: Các sáng kiến, đa phần mang đến kết cục là tiết kiệm được một, thì lãng phí hai, ba phần. Việc tiết kiệm "được một, mất hai” đã được Ủy viên Ủy ban Kinh tế của Quốc hội Cao Sỹ Kiêm kể lại với một chi tiết vui như sau: Có nơi giám sát tiết kiệm điện bằng cách cứ mỗi máy điều hòa nhiệt độ, lại được gắn kèm theo nó là một đồng hồ đo lượng điện tiêu thụ. Ông Kiêm bình luận, "đây có lẽ là sáng kiến đặc biệt để giám sát việc thực hành tiết kiệm điện”.
Trên thực tế, các sáng kiến tiết kiệm chống lãng phí kiểu đặc biệt như trên không phải là hiếm. Cơ quan HĐND của một địa phương nọ phát không một chiếc Ipad giá mười mấy triệu đồng (số tiền đủ để cấp tài liệu bằng bản giấy cho đại biểu đến hàng chục năm) để tiết kiệm tiền in tài liệu. Nhưng điều đáng lưu ý là, chiếc Ipad này, nếu biết sử dụng, thì cũng không phải để đọc tài liệu, mà dùng để …chơi điện tử "giết” thời gian trong lúc họp- như sự chia sẻ thật lòng của chính một đại biểu HĐND của địa phương đó.
Có thể nói, sau những phong trào đẩy mạnh tiết kiệm thì hiệu quả chưa thật nhiều nhưng tình trạng lãng phí lại có vẻ có chiều hướng gia tăng. PGS-TS Nguyễn Ngọc Điện, Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Kinh tế-Luật TP.Hồ Chí Minh cho rằng, muốn thực hành tiết kiệm trước hết phải chặn được nguồn gây lãng phí. Mà lãng phí quan trọng nhất là quản lý từ gốc nguồn tiền làm phát sinh chi tiêu lãng phí. Còn TS Trần Du Lịch, Phó Trưởng Đoàn đại biểu QH TP.Hồ Chí Minh đề xuất: Luật Thực hành tiết kiệm chống lãng phí sửa đổi phải hướng vào việc tạo những cơ chế để phát hiện lãng phí. Đặc biệt, không nên tiết kiệm kiểu được một, mất hai, hoặc cắt bớt một khâu nào đó trong quá trình vận hành, như vậy sẽ lợi bất cập hại khiến việc tiết kiệm có thể trở thành vô nghĩa.