Cần thiết có Luật dân số để giải quyết các vấn đề mới về phát sinh dân số
- 20/09/2013
Trước sự cấp thiết cần có văn bản quy phạm pháp luật cấp Luật để người dân thực hiện tốt hơn nữa công tác dân số, ngày 19-9, Báo điện tử Giadinh.net.vn phối hợp với Báo Gia đình và Xã hội tổ chức chương trình giao lưu trực tuyến: Sự cần thiết ra đời Luật Dân số.
Pháp lệnh Dân số (PLDS) được Ủy ban thường vụ Quốc hội khóa XI thông qua ngày 9-1-2003 và Pháp lệnh sửa đổi Điều 10 được Ủy ban thường vụ Quốc hội khóa XII thông qua ngày 27-12-2008. Đây là những văn bản pháp lý cao nhất của Nhà nước trong lĩnh vực dân số, khắc phục được tình trạng tản mạn, phân tán việc điều chỉnh dân số ở nhiều văn bản trước đó.
Tuy nhiên, dân số nước ta đang bước vào giai đoạn chuyển đổi nhân khẩu học chưa từng có trong lịch sử. Đó là giai đoạn chuyển từ mức sinh cao sang mức sinh thấp; từ mô hình hình sinh sớm sang mô hình sinh muộn; từ mức chết cao sang mức chết thấp, nhất là mức chết trẻ em; từ cơ cấu dân số trẻ sang giai đoạn già hóa dân số và chuyển sang dân số già; từ cơ cấu dân số phụ thuộc sang cơ cấu dân số vàng. Do đó, PLDS đã bộc lộ một số hạn chế, mặt khác, công tác quản lý dân số vẫn còn vướng phải một số bất cập. Vì vậy, việc xây dựng, ban hành Luật Dân số là hết sức cần thiết trong giai đoạn hiện nay, nhằm tạo cơ sở hành lang pháp lý vững chắc cho việc quản lý dân số và công tác dân số hiệu quả hơn, góp phần thúc đẩy đất nước ngày một phát triển.
Về việc đề xuất nội dung bắt buộc khám sức khỏe tiền hôn nhân đưa vào Dự án Luật Dân số, ông Nguyễn Đình Lân, Phó chi cục trưởng Chi cục Dân số - Kế hoạch hóa gia đình (DS-KHHGĐ) Hà Nội, cho biết: Việc khám sức khỏe tiền hôn nhân là việc cần thiết để trước khi kết hôn, các cặp vợ chồng, nhất là ở vùng miền núi, bảo đảm có đủ sức khỏe và sinh con an toàn, phát hiện sớm các gen mang bệnh như, tán máu bẩm sinh (thalasamia) hoặc các bệnh rối loạn về nhiễm sắc thể, các bệnh di truyền... nhằm nâng cao chất lượng dân số. Tuy nhiên, do việc khám sức khỏe tiền hôn nhân rất tốn kém, nên trong thời gian tới, một số đối tượng như người nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số, những người thuộc diện chính sách... sẽ được Nhà nước hỗ trợ trong việc khám sức khỏe tiền hôn nhân.
Về vấn đề rất nhức nhối trong thời gian hiện nay, đó là tình trạng phá thai đang diễn ra rất phức tạp, đặc biệt là phá thai tuổi vị thành niên, thanh niên, theo GS.TS Nguyễn Đình Cử, Viện Dân số và các vấn đề xã hội, Dự án Luật Dân số cần điều chỉnh theo hướng quy định chặt chẽ hơn về việc nạo phá thai như: Điều kiện được cung cấp dịch vụ phá thai và điều kiện đối với người được phá thai, phải ký cam kết tự nguyện phá thai với sự đồng ý của chồng (nếu đã có chồng) hoặc sự đồng ý của bố mẹ hoặc người giám hộ (nếu dưới 18 tuổi); có chứng minh nhân dân để xác định họ tên và nơi ở; có xác nhận cận lâm sàng về chẩn đoán có thai mới được làm thủ thuật phá thai. Đặc biệt, Dự án Luật Dân số phải bổ sung điều kiện về tuổi thai, lý do phá thai…
(Luật Dân số cần ra đời để giải quyết các vấn đề mới về phát sinh dân số. Ảnh minh họa: Giadinh.net.vn.)
Cũng theo GS.TS Nguyễn Đình Cử, mặc dù đã có “tầm nhìn xa” đối với các vấn đề, lựa chọn giới tính thai nhi, vô sinh, nhưng PLDS vẫn chưa chú ý đến một số vấn đề mới như: Kế hoạch hóa gia đình trong điều kiện mức sinh thay thế; mua, bán, hiến tặng trứng, tinh trùng và phôi; mang thai hộ và mang thai thuê; lựa chọn ngày, giờ sinh con; đa thai; sinh sản của người có nguy cơ cao; sàng lọc trước sinh và sơ sinh; chuyển đổi giới tính; lựa chọn cái chết “êm ái”. Do đó, trong Dự án Luật Dân số sẽ đề cập những vấn đề này.
Ông Nguyễn Văn Tân, Phó tổng cục trưởng Tổng cục DS-KHHGĐ cho biết, việc cung cấp dịch vụ sức khỏe sinh sản (SKSS) cho công nhân trong các khu công nghiệp sẽ ngày càng tốt hơn dù có Luật Dân số hay không. Hiện nay, một số địa phương có nhiều công nhân làm việc trong các khu công nghiệp, đã tổ chức cung cấp thông tin và các dịch vụ chăm sóc SKSS, KHHGĐ vào các ngày thứ 7, chủ nhật, phù hợp hơn với điều kiện làm việc của công nhân, nhằm nâng cao chất lượng dân số cho hàng triệu người.
Trong điều kiện mức sinh thấp và khác biệt khá lớn giữa các địa phương, theo Phó tổng Cục trưởng Nguyễn Văn Tân, chính sách về quy mô dân số của nước ta trong thời gian tới vẫn là duy trì mức sinh thấp một cách hợp lý (khoảng 2 con). Luật Dân số sắp tới cần phải tạo khuôn khổ pháp lý để đảm bảo đạt được mục tiêu này. Đối với các địa phương có mức sinh vẫn còn cao thì phải tiếp tục vận động sinh ít con hơn. Ngược lại, đối với các địa phương có mức sinh đã xuống thấp hơn mức sinh thay thế (dưới 2 con) thì cố gắng duy trì để mức sinh không giảm tiếp.