Cần quy định rõ vai trò, trách nhiệm của lực lượng vũ trang trong phòng tránh tiên tai

Báo cáo trước UBTVQH, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Phan Xuân Dũng nhấn mạnh: Đa số ý kiến các Đoàn đại biểu quốc hội tán thành với 19 loại hình thiên tai như dự thảo Luật phòng, tránh giảm nhẹ thiên tai. Có một số ý kiến đề nghị bổ sung các loại hình thiên tai như: “lũ ống”, “giông lốc”, “vòi rồng”, “thiên thạch rơi”, “bão từ”, “cát xâm thực”, “cháy rừng do khô hạn, cháy rừng do sét đánh”, “thảm họa điện hạt nhân”, “dịch bệnh” vào đối tượng điều chỉnh của Luật; có ý kiến đề nghị bỏ cụm từ “và các loại hình thiên tai khác”. Về ý kiến đề nghị bổ sung một số loại hình thiên tai, Thường trực Ủy ban KH, CN & MT cho rằng, “lũ ống” là dạng cụ thể của lũ, “giông lốc”, “vòi rồng” là dạng cụ thể của “giông” đã được quy định trong dự thảo Luật. Còn một số loại thiên tai như “bão từ”, “cát xâm thực”, “thiên thạch rơi” là những loại hình thiên tai không là phổ biến hoặc chưa xuất hiện ở nước ta, chưa xác định được mức độ tác động, ảnh hưởng, nên dự thảo không quy định cứng về các loại thiên tai này mà sếp chung vào nhóm “loại hình thiên tai khác” để sau này, khi có thực tiễn kiểm nghiệm, Chính phủ sẽ quy định cụ thể.

Về nguồn nhân lực trong phòng chống thiên tai và vai trò của lực lượng vũ trang nhân dân trong phòng chống thiên tai (tại Điều 6) đa số các ý kiến tán thành với quy định về nhiệm vụ của lực lượng vũ trang nhân dân trong phòng chống thiên tai như dự thảo Luật. Tuy nhiên, có ý kiến cho rằng, quy định như dự thảo Luật sẽ tạo ra sự ỷ lại các cơ quan, tổ chức, cá nhân. Thảo luận về vấn đề này, tại phiên họp, nhiều ý kiến cho rằng, quy định như dự thảo Luật sẽ huy động được tất cả các lực lượng thực hiện hoạt động phòng chống thiên tai. Dân quân tự vệ là lực lượng tại chỗ thực hiện ứng phó, khắc phục hậu quả thiên tai ngay từ khi thiên tai xuất hiện; quân đội nhân dân và công an nhân dân là lực lượng nòng cốt trong việc sơ tán người, phương tiện, tài sản, tìm kiếm cứu nạn, bảo đảm an ninh, trật tự trên địa bàn và khắc phục hậu quả thiên tai theo sự điều động của người có thẩm quyền. Do vậy, dự thảo Luật quy định rõ vai trò, trách nhiệm của lực lượng vũ trang nhân dân trong phòng chống thiên tai để Nhà nước có sự đầu tư tài chính, trang thiết bị trong đào tạo, huấn luyện, diễn tập cho lực lượng này để hoạt động chuyên nghiệp hơn trong lĩnh vực phòng chống thiên tai; đồng thời, khẳng định rõ nguyên tắc Nhà nước giữ vai trò chủ đạo trong phòng chống thiên tai.

“Với nhiệm vụ phòng tránh thiên tai, lực lượng vũ trang chỉ là nòng cốt. Còn khi nhân dân các địa phương không giải quyết được thì lực lượng vũ trang mới vào cuộc. Trên thực tế, khi thiên tai xảy ra, lực lượng vũ trang luôn là lực lượng nòng cốt trong hoạt động ứng phó và khắc phục hậu quả do thiên tai gây ra, các lực lượng khác đóng vai trò phối hợp là chính”, Trung tướng Trần Quang Khuê, Phó tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam nhấn mạnh. 

Về một số vấn đề quan trọng, còn ý kiến khác nhau của Dự án Luật Khoa học và Công nghệ (sửa đổi), tại phiên họp nhiều ý kiến của các UBTVQH đã cùng thảo luận về nội dung đề nghị bổ sung hình thức đấu thầu thực hiện nhiệm vụ Khoa học và Công nghệ (KH&CN). Về vấn đề này, theo Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường: Đây là hoạt động đặc thù, có nhiều rủi ro và trong quá trình thực hiện có thể phải điều chỉnh nội dung thực hiện, phát sinh chi phí. Trong khi đó, yêu cầu của đấu thầu là phải xác định được các định mức, chỉ tiêu kinh tế - kỹ thuật của sản phẩm cũng như thời gian, phương thức thực hiện và giá thành gói thầu. Vì vậy, các tiêu chí đấu thầu theo quy định của Luật đấu thầu không phù hợp với việc thực hiện nhiệm vụ KH&CN. Hơn nữa, kinh nghiệm quốc tế cho thấy việc đấu thầu không áp dụng đối với việc lựa chọn tổ chức, cá nhân thực hiện nhiệm vụ KH&CN.

Phát biểu tại phiên họp, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Thị Minh, cho rằng: Luật Khoa học và Công nghệ (sửa đổi) cần có sự phối hợp của Bộ KH&CN với các Bộ liên quan trong việc đề xuất dự toán chi ngân sách nhằm phân định rõ trách nhiệm trong việc lập dự toán cho việc thực hiện nhiệm vụ KH&CN. Đồng thời, Dự thảo Luật đã được chỉnh sửa theo hướng quy định rõ hơn thẩm quyền của Bộ KH&CN chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc chính phủ, để khắc phục tình trạng thiếu thống nhất trong quản lý kinh phí đầu tư cho KH&CN và sử dụng kinh phí sai mục đích; tăng cường vai trò của Bộ KH&CN với vai trò là cơ quan thay mặt Chính phủ chịu trách nhiệm thống nhất quản lý Nhà nước trong việc sử dụng kinh phí nhà nước cho KH&CN. 

Tiếp thu ý kiến của các Đoàn ĐBQH, các nhà khoa học, chuyên gia và các nhà quản lý, Dự thảo Luật đã chỉnh sửa theo hướng bổ sung và làm rõ hơn các quy định về đầu tư ngoài ngân sách nhà nước cho KH&CN; xác định rõ các quỹ hỗ trợ, đầu tư cho KH&CN như một phương thức huy động nguồn lực xã hội tài trợ cho hoạt động KH&CN.

Riêng về Quỹ phát triển KH&CN của doanh nghiệp, Bộ trưởng Bộ KH&CN Nguyễn Quân cho rằng, Dự thảo Luật đã chỉnh sửa theo hướng chỉ các doanh nghiệp nhà nước mới buộc phải thành lập Quỹ phát triển KH&CN. Doanh nghiệp ngoài Nhà nước được khuyến khích trích thu nhập tính thuế để thành lập Quỹ phát triển KH&CN của mình (nhưng không quy định mức tối đa được trích) hoặc đóng góp vào Quỹ phát triển KH&CN của ngành, địa phương và được hưởng quyền lợi theo quy định của Quỹ. Đồng thời, để khắc phục tình trạng không phát huy được hiệu quả sử dụng Quỹ phát triển KH&CN trong các doanh nghiệp, Dự thảo Luật quy định doanh nghiệp có toàn quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm trong việc quản lý, sử dụng quỹ đúng mục đích thành lập. 

Về ý kiến đề nghị của Viện Hàn lâm KHXHVN và Viện Hàn lâm KH&CNVN về sự cần thiết phải xác định địa vị pháp lý của Viện Hàn lâm khoa học trong Luật KH&CN, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng cho rằng không nên đưa vào Luật KH&CN. Bởi, việc thành lập Viện hàn lâm khoa học cũng như là quy định về tổ chức và hoạt động của tổ chức này hoàn toàn thuộc thẩm quyền của Chính phủ vì đây là tổ chức KH&CN cấp quốc gia do Chính phủ thành lập. Về danh hiệu thi đua và danh hiệu nhà nước cũng theo Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng là không nhất thiết quy định nội dung này trong Dự thảo Luật này mà để các văn bản pháp luật khác quy định.