Thứ ba, ngày 22/01/2019login

Sửa đổi Hiến pháp 1992: Giám sát quan trọng nhất của QH là giám sát hoạt động thu chi ngân sách của Chính phủ và các bộ

“Giám sát tối cao của Quốc hội (QH) muốn có hiệu lực và hiệu quả thực sự thì QH chỉ nên tập trung giám sát đối với hoạt động của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và các thành viên Chính phủ”. Đó là một trong những đề xuất gây chú ý tại hội thảo “Tổ chức bộ máy nhà nước, chế định kinh tế, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân trong Hiến pháp 1992 - Những vấn đề cần sửa đổi, bổ sung” tại TP.HCM ngày 23 và 24-7.

 Giám sát đúng địa chỉ hơn

 
Theo GS Trần Ngọc Đường, đối tượng giám sát tối cao của QH hiện nay còn quá rộng, khó có thể thực thi hiệu quả, trong điều kiện QH hoạt động không thường xuyên, lại quá tải về nội dung những vấn đề phải xem xét và quyết định trong các kỳ họp. “Quan niệm của nhiều nước về giám sát của QH đều hướng giám sát của QH trước hết là giám sát Chính phủ” - GS Đường nói và cho rằng cần phải thay đổi tư duy nhận thức về xác định đối tượng giám sát để hoạt động giám sát không bị dàn trải, thiếu tập trung lại tốn kém thời giờ, công sức.
 
 
Đại biểu thực hiện quyền chất vấn tại hội trường (Ảnh: TTXVN)
Trên cơ sở đó, GS Đường nhận định: “Việc tập trung giám sát Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và các thành viên của Chính phủ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Thông qua giám sát tối cao mà góp phần cho Chính phủ mạnh, tính pháp quyền của hành pháp được giữ vững, hạn chế các biểu hiện tiêu cực, tham nhũng trong bộ máy hành pháp”.
 
Theo đó, cách thức giám sát cũng phải có sự thay đổi thích hợp. Giám sát của QH không chỉ tập trung trong các kỳ họp mà còn phải được tiến hành giữa hai kỳ họp bằng các hình thức điều trần tại các ủy ban và Hội đồng Dân tộc. Việc chất vấn Thủ tướng và các bộ trưởng phải được tiến hành liên tục không chỉ tập trung trong kỳ họp QH. Cùng đó, trách nhiệm pháp lý qua lại giữa đại biểu QH với Thủ tướng và các bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang bộ không chỉ diễn ra tại các kỳ họp QH mà phải thường xuyên hơn.
 
QH phải nắm hầu bao ngân sách
 
Trong hoạt động giám sát, QH cũng cần tập trung giám sát đối với lĩnh vực tài chính và ngân sách quốc gia. Theo GS Đường, giám sát của QH trong lĩnh vực tài chính và ngân sách chưa được coi trọng đúng mức. QH quyết định việc phân bổ ngân sách trung ương nhưng dường như chưa kiểm soát được chi tiêu ngân sách, chưa đánh giá được hiệu quả của việc sử dụng ngân sách. Do vậy cần xác định, giám sát quan trọng nhất của QH là giám sát hoạt động thu chi ngân sách của Chính phủ và các bộ, dựa trên cơ sở các quyết định về tài chính và phân bổ ngân sách hằng năm do QH thông qua. “Chính việc giám sát có hiệu lực, hiệu quả những hoạt động của Chính phủ về tài chính và ngân sách quốc gia sẽ tác động mạnh mẽ đến các hoạt động khác của Nhà nước. Vì suy cho cùng mọi hoạt động khác của Nhà nước đều phải dựa trên cơ sở ngân sách quốc gia do nhân dân đóng góp. Và các hoạt động này tốt hay xấu đều bắt nguồn từ hoạt động của Chính phủ và các bộ” - GS Đường nhấn mạnh.
 
Đồng tình với quan điểm trên, TS Trần Du Lịch, Phó Trưởng đoàn Đại biểu QH TP.HCM, nhìn nhận: “Hoạt động của QH ngày càng đi vào thực quyền hơn. Và để nâng cao hiệu quả thực quyền đó, các chế định liên quan cần thể hiện một cách tập trung, có trọng điểm các quyền của QH. Nhất là, thực quyền ấy phải được thể hiện mạnh mẽ hơn trong các quyết định có liên quan đến tài chính - ngân sách. Từ đây, hiệu quả các hoạt động giám sát tối của QH với Chính phủ sẽ được nâng lên”.
 
Tập trung bỏ phiếu tín nhiệm đối với Chính phủ
 
Ý kiến của các chuyên gia cũng đề xuất nên có những thay đổi hợp lý trong việc áp dụng hình thức bỏ phiếu tín nhiệm đối với các chức danh do QH bầu hoặc phê chuẩn.
 
PGS-TS Trương Đắc Linh, Trường ĐH Luật TP.HCM, cho rằng: Nếu bỏ phiếu tín nhiệm đối với tất cả chức danh do QH bầu hoặc phê chuẩn thì đối tượng sẽ rất rộng. Điều đáng nói là, trong đó có những chức danh mà việc bỏ phiếu tín nhiệm là không cần thiết (như: chủ tịch, các phó chủ tịch và các thành viên của Hội đồng Dân tộc; chủ nhiệm, các phó chủ nhiệm các ủy ban của QH) vì đây là những chức danh thuộc tổ chức nội tại, bên trong của QH.
 
Theo PGS-TS Trương Đắc Linh, việc bỏ phiếu tín nhiệm nên tiến hành tập trung chủ yếu là người đứng đầu Chính phủ, các phó thủ tướng, bộ trưởng và các thành viên khác của Chính phủ. Vì đây chính là những chức danh có thẩm quyền mang tính quyết định trong thi hành quyền lực nhà nước. Nhất là với các bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang bộ, họ là người đứng đầu một ngành, một lĩnh vực, có quyền hành rất lớn nên cũng phải chịu trách nhiệm cao nhất đối với hoạt động của ngành, lĩnh vực đó. Đây cũng là điều phổ biến ở các nước trên thế giới.
 
Mặt khác, để thực hiện giám sát tối cao một cách nhanh chóng, hiệu quả hơn, TS Tô Văn Hòa, Trường ĐH Luật Hà Nội, đề xuất thêm: “Cần phải ghi vào Hiến pháp về việc thành lập ủy ban điều tra lâm thời”. Điều này hiện nay chỉ mới được ghi nhận trong Luật Hoạt động giám sát của QH.
 
Đảm bảo quyền được trưng cầu dân ý
 
Tại hội thảo sáng 24-7, nhóm nghiên cứu của Công ty IDV Consultants (hoạt động trong lĩnh vực tư vấn và hỗ trợ phát triển) đã trình bày Báo cáo khảo sát điều tra dư luận xã hội học về nhu cầu và phạm vi sửa đổi Hiến pháp 1992. Khảo sát này được tiến hành ở sáu tỉnh, TP: Hà Nội, Nam Định, Lào Cai, Quảng Trị, Đà Nẵng và TP.HCM với trên 1.000 phiếu khảo sát.
 
Theo báo cáo này, có trên 67% người dân được hỏi cho rằng cần thiết phải sửa đổi Hiến pháp và làm ngay. Trong đó, có hơn 60% ý kiến được hỏi quan tâm đến quyền thông tin và trên 68% quan tâm đến quyền biểu quyết khi Nhà nước trưng cầu dân ý.
 
Báo cáo này cũng kiến nghị Hiến pháp sửa đổi, bổ sung phải đảm bảo tính khả thi, khả năng áp dụng. Hiến pháp bổ sung, sửa đổi cần chú ý đến quyền an sinh xã hội, quyền tham gia các quyết định quan trọng khi Nhà nước trưng cầu dân ý.
Theo Pháp luật TPHCM
Minh Cường

Nghị quyết sửa đổi, bổ sung Hiến pháp năm 1992

Loại dự thảo : Dự thảo nghị quyết

Cơ quan trình dự thảo : Kiểm toán Nhà nước

Cơ quan chủ trì soạn thảo : Đang cập nhật

Ủy ban thẩm tra : Ủy ban Pháp luật

Trạng thái : Đã thông qua

 

THƯ VIỆN QUỐC HỘI - VĂN PHÒNG QUỐC HỘI
Địa chỉ: 22 Hùng Vương, Ba Đình, Hà Nội     Điện thoại: 080.46019     Fax: 080. 48278  
Email:
thuvienquochoi@qh.gov.vn | thuvienquochoi@gmail.com