Thứ ba, ngày 22/01/2019login

Đề nghị bổ sung địa vị pháp lý của Kiểm toán Nhà nước và Tổng kiểm toán nhà nước vào dự thảo sửa đổi Hiến pháp

Ngày 24.7.2012, tại Hà Nội, Kiểm toán Nhà nước (KTNN) đã phối hợp với Ủy ban Tài chính Ngân sách của Quốc hội tổ chức Hội thảo quốc tế “Địa vị pháp lý của Kiểm toán Nhà nước và Tổng Kiểm toán Nhà nước trong Hiến pháp nước CHXHCN Việt Nam". Tham dự Hội thảo có: đại diện lãnh đạo các cơ quan của Quốc hội, Chính phủ, các Bộ, ngành, đại diện Hội đồng nhân dân Thành phố Hà Nội; các chuyên gia, các nhà khoa học, toàn thể lãnh đạo chủ chốt của KTNN Việt Nam; 12 đại biểu quốc tế đến từ Áo, Indonesia, Hàn Quốc, Nam Phi, Australia và Ngân hàng Thế giới.
Đây là một số nước chủ chốt trong Tổ chức quốc tế các Cơ quan kiểm toán tối cao (INTOSAI), Tổ chức các Cơ quan kiểm toán tối cao châu Á (ASOSAI) và Tổ chức các Cơ quan kiểm toán tối cao ASEAN (ASEANSAI). 
 
Tổng KTNN Đinh Tiến Dũng và Chủ tịch Tòa Thẩm kế Áo Josef Moser – Tổng thư ký INTOSAI cùng tham gia chủ trì Hội thảo.
 
 
Hội thảo quốc tế về Kiểm toán nhà nước (Ảnh: Pháp luật Việt Nam)
Hội thảo được tổ chức nhằm lấy ý kiến góp ý rộng rãi của các chuyên gia, các nhà khoa học, các nhà quản lý trong và ngoài nước, các cơ quan của Quốc hội, Chính phủ, các Bộ, ngành, địa phương nhằm bổ sung quy định Địa vị pháp lý của KTNN và Tổng KTNN trong Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
 
Phát biểu khai mạc hội thảo, Tổng kiểm toán Nhà nước Đinh Tiến Dũng nói: Trải qua 18 năm xây dựng và phát triển, KTNN Việt Nam đã khẳng định được vai trò là một công cụ quản lý hữu hiệu, có nhiều đóng góp trong việc nâng cao hiệu quả quản lý nguồn lực tài chính Quốc gia, tăng cường tính minh bạch và công khai nền tài chính Đất nước. Tuy nhiên, trước yêu cầu của công cuộc đổi mới Đất nước, việc xây dựng nhà nước pháp quyền trong điều kiện hội nhập quốc tế đòi hỏi phải nâng cao năng lực, hiệu lực và hiệu quả hoạt động của KTNN. Thực tiễn đã cho thấy, vấn đề tồn tại hiện nay là địa vị pháp lý của KTNN chưa được quy định trong Hiến pháp - đạo luật cơ bản của Nhà nước như ở hầu hết các nước trên thế giới, nên không tránh khỏi khó khăn khi xác định địa vị pháp lý, xây dựng mô hình tổ chức và cơ chế hoạt động KTNN.
 
Một trong những nhiệm vụ quan trọng trong Chiến lược phát triển KTNN Việt Nam đến năm 2020 đã được Ủy ban Thường vụ Quốc hội phê duyệt theo Nghị quyết số 927/2010/UBTVQH12 ngày 19/4/2010 là: KTNN có nhiệm vụ chủ trì, phối hợp với các cơ quan hữu quan nghiên cứu, đề xuất bổ sung trong Hiến pháp nước CHXHCN Việt Nam vào thời điểm thích hợp một số điều khoản quy định về vị trí pháp lý, tính độc lập của cơ quan KTNN, thẩm quyền bổ nhiệm, miễn nhiệm, bãi nhiệm Tổng KTNN.
 
Hiện nay, địa vị pháp lý của KTNN và Tổng KTNN chưa được quy định trong Hiến pháp theo khuyến cáo của INTOSAI và thông lệ nhiều nước trên thế giới. Mặt khác, do chưa có quy định trong Hiến pháp nên chưa có sự tương thích về một số quy định giữa Luật KTNN với các luật liên quan như: Luật Tổ chức Quốc hội, Luật Tổ chức Chính phủ, Luật ngân sách Nhà nước…Tồn tại này làm giảm hiệu lực và hiệu quả hoạt động của KTNN với vị thế là cơ quan kiểm tra tài chính cao nhất của quốc gia.
 
Mặt khác, một số nhiệm vụ phát sinh trong thời gian qua trên thực tế KTNN đã và đang thực hiện, hoặc về lâu dài đây là nhiệm vụ của KTNN nhưng chưa được quy định trong Luật KTNN, cụ thể: Nhiệm vụ phòng ngừa, phát hiện tham nhũng, lãng phí thông qua hoạt động kiểm toán; Nhiệm vụ kiểm toán nợ công; Chưa quy định rõ nhiệm vụ tiền kiểm của KTNN.
 
Xuất phát từ thực tế, KTNN Việt Nam dự kiến sẽ đề xuất bổ sung trong Hiến pháp nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam một số nội dung cơ bản như sau:
 
(1) Vị trí pháp lý và tính độc lập của Kiểm toán Nhà nước: “KTNN là cơ quan kiểm tra tài chính nhà nước cao nhất do Quốc hội thành lập, hoạt động độc lập và chỉ tuân theo pháp luật”.
 
(2) Chức năng của Kiểm toán Nhà nước: “KTNN có chức năng kiểm toán báo cáo tài chính, kiểm toán tuân thủ, kiểm toán hoạt động đối với các cơ quan, đơn vị, tổ chức, cá nhân quản lý, sử dụng ngân sách, tiền và tài sản nhà nước”.
 
(3) Thẩm quyền bầu Tổng Kiểm toán  Nhà nước: “Quốc hội bầu, miễn nhiệm và bãi nhiệm Tổng Kiểm toán Nhà nước. Nhiệm kỳ của Tổng Kiểm toán Nhà nước là năm năm và được tái bổ nhiệm một nhiệm kỳ”.
 
(4) Trách nhiệm của Tổng KTNN: “Tổng KTNN chịu trách nhiệm và báo cáo kết quả kiểm toán với Quốc hội, Uỷ ban Thường vụ Quốc hội và công bố công khai kết quả kiểm toán theo luật định”.
 
Xung quanh vấn đề này, các đại biểu tham dự Hội thảo cũng đã trao đổi thêm một số nội dung liên quan đến một số vấn đề như:
 
Kiểm toán nhà nước là cơ quan chuyên môn hay công cụ kiểm tra?
 
Theo Luật KTNN, “KTNN là cơ quan chuyên môn do Quốc hội thành lập, hoạt động độc lập và chỉ tuân theo pháp luật...”; “Tổng KTNN do Quốc hội bầu, miễn nhiệm và bãi nhiệm theo đề nghị của Ủy ban thường vụ Quộc hội sau khi trao đổi thống nhất với Thủ tường Chính phủ...”.
 
Nhiều ý kiến cho rằng thuật ngữ “chuyên môn” trong quy định này chưa phản ánh đúng bản chất là cơ quan kiểm tra tài chính nhà nước cao nhất của quốc gia. Mặt khác, Luật KTNN quy định như vậy nhưng cả Luật Tổ chức Quốc hội và Luật Tổ chức Chính phủ- mặc dù mới được sửa đổi, bổ sung sau khi Luật KTNN được ban hành - cũng không có nội dung nào quy định về vấn đề này.
 
Theo PGS.TS Đặng Văn Thanh- Chủ tịch Hội Kế toán, kiểm toán Việt Nam - vấn đề quan trọng là nhận thức và quan điểm. Nếu chỉ coi KTNN là cơ quan chuyên môn về lĩnh vực tài chính nhà nước do Quốc hội thành lập, hoạt động độc lập và chỉ tuân theo pháp luật như quy định hiện hành thì thực chất KTNN không phải là cơ quan thuộc một trong ba nhánh quyền lực nhà nước pháp quyền mà chỉ là cơ quan chuyên môn giúp việc cho Quốc hội, HĐND có tính độc lập cao trong thực hiện chức năng, nhiệm vụ về mặt chuyên môn. Do vậy các điều khoản quy định liên quan đến KTNN sẽ bổ sung và chỉnh sửa trong các chế định liên quan Quốc hội, HĐND, Chính phủ và UBND các cấp....
 
Nhưng, nếu quan niệm KTNN là cơ quan kiểm tra tài chính nhà nước, không thuần túy là cơ quan chuyên môn mà là cơ quan của một nhánh quyền lực của nhà nước, cơ quan thuộc nhánh quyền lực tư pháp phục vụ Quốc hội, HĐND kiểm tra, kiểm soát việc thực thi quyền lực về tài chính nhà nước, về ngân quỹ quốc gia trong hệ thống pháp quyền Việt Nam thì cần thiết có một mục trong Chương X về TAND, VKSND, trong đó đưa ra một số quy định về địa vị pháp lý, tính độc lập của hoạt động KTNN, về Tổng KTNN, các Phó Tổng KTNN, về quan hệ phục vụ của KTNN với Quốc hội, HĐND các cấp...
 
Kiểm toán nhà nước chỉ độc lập khi được quy định trong Hiến pháp?
 
“Sự độc lập của cơ quan kiểm toán tối cao (CQKTTC) là nền tảng cho việc thực hiện chức năng của nhà nước, từ đó phục vụ cho công việc của Quốc hội, trực tiếp củng cố vị thế và vai trò của Quốc hội trong chức năng giám sát và kiểm soát...”- ông Josef Moser Chủ tịch Tòa Thẩm kế Áo, Tổng thư ký Tổ chức quốc tế các CQKTTC (INTOSAI) - lưu ý. Ông Josef Moser cũng đặc biệt nhấn mạnh: “Sự độc lập chỉ được đảm bảo nếu vị trí đó được xác lập trong luật, có địa vị pháp lý cao và từ đó được ghi trong Hiến pháp”.
 
Theo chuyên gia này, CQKTTC phải hoạt động độc lập với đơn vị được kiểm toán, được bảo vệ khỏi các tác động từ bên ngoài. Sự độc lập này đảm bảo việc chuẩn bị báo cáo về kết quả kiểm toán được cân đối đáng tin cậy và khách quan, không chỉ tối quan trọng đối với một nền hành chính công minh bạch mà còn đảm bảo thực hiện hiệu quả chức năng kiểm soát của Quốc hội đối với Chính phủ, củng cố niềm tin của quần chúng vào bộ máy hành chính của nhà nước.
 
Được biết, ở tất cả các nước có cơ quan KTNN, những vấn đề cơ bản về địa vị pháp lý, tính độc lập của cơ quan KTNN, Tổng KTNN đều được quy định trong Hiến pháp của mỗi nước.
Theo Tổng hợp từ Báo Đầu Tư và Pháp luật Việt Nam
Dự thảo Online

Nghị quyết sửa đổi, bổ sung Hiến pháp năm 1992

Loại dự thảo : Dự thảo nghị quyết

Cơ quan trình dự thảo : Kiểm toán Nhà nước

Cơ quan chủ trì soạn thảo : Đang cập nhật

Ủy ban thẩm tra : Ủy ban Pháp luật

Trạng thái : Đã thông qua

 

THƯ VIỆN QUỐC HỘI - VĂN PHÒNG QUỐC HỘI
Địa chỉ: 22 Hùng Vương, Ba Đình, Hà Nội     Điện thoại: 080.46019     Fax: 080. 48278  
Email:
thuvienquochoi@qh.gov.vn | thuvienquochoi@gmail.com