Thứ sáu, ngày 14/12/2018login
  •  

    Kính thưa Ủy ban thường vụ Quốc hội

    Thực hiện chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2014 của Quốc hội, ngày 11/01/2014, Thường trực Ủy ban Tư pháp đã tổ chức phiên họp mở rộng để thẩm tra dự án Pháp lệnh trình tự, thủ tục xem xét, quyết định áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân (sau đây gọi tắt là dự án Pháp lệnh) theo Tờ trình số 281/TTr-TANDTC ngày 19/12/2013 của Tòa án nhân dân tối cao. Tham dự phiên họp có đại diện Thường trực Uỷ ban Pháp luật, đại diện Thường trực Ủy ban về các vấn đề xã hội của Quốc hội, đại diện Lãnh đạo Tòa án nhân dân tối cao - Cơ quan chủ trì soạn thảo, đại diện Viện kiểm sát nhân dân tối cao (VKSNDTC), Bộ Tư pháp, Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội, Văn phòng Chủ tịch nước.
    Trên cơ sở Tờ trình của Tòa án nhân dân tối cao (TANDTC) và các tài liệu kèm theo, sau khi thảo luận, Thường trực Uỷ ban Tư pháp (Thường trực UBTP) kính trình Uỷ ban thường vụ Quốc hội (UBTVQH) Báo cáo thẩm tra sơ bộ về dự án Pháp lệnh này như sau:
    I. VỀ NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG
    1.     Về việc chuẩn bị dự án Pháp lệnh
    Thực hiện Nghị quyết số 23/2012/QH13 ngày 12/6/2012 của Quốc hội về Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2013 và Nghị quyết số 499/NQ- UBTVQH13 ngày 20/7/2012 của Ủy ban thường vụ Quốc hội về Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2013, TANDTC đã phối hợp với các cơ quan hữu quan tiến hành soạn thảo dự án Pháp lệnh. Nhìn chung, hồ sơ dự án Pháp lệnh được chuẩn bị đầy đủ đáp ứng được yêu cầu của Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật, đủ điều kiện để trình UBTVQH xem xét, cho ý kiến.
    Tuy nhiên, Nghị quyết số 24/2012/QH13 ngày 20/6/2012 của Quốc hội “Về việc thi hành Luật xử lý vi phạm hành chính” quy định:  Luật xử lý vi phạm hành chính (Luật XLVPHC) được Quốc hội thông qua ngày 20/6/2012, thì các quyết định liên quan đến việc áp dụng các biện pháp xử lý hành chính (BPXLHC) do Tòa án nhân dân (TAND) xem xét, quyết định có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/01/2014, thì dự thảo Pháp lệnh này đến nay TANDTC mới trình UBTVQH cho ý kiến lần đầu là quá chậm, ảnh hưởng tới việc thi hành Luật XLVPHC.
                2. Về quan điểm chỉ đạo và các yêu cầu của việc soạn thảo; đảm bảo tính thống nhất của hệ thống pháp luật
    Về cơ bản, Thường trực UBTP tán thành với các quan điểm chỉ đạo và các yêu cầu của việc soạn thảo Pháp lệnh được nêu trong Tờ trình. Tuy nhiên, một vấn đề đáng lưu ý là, thủ tục xem xét, quyết định áp dụng các BPXLHC tại TAND mang tính chất đặc thù, không phải là quyết định hành chính đơn thuần, dự thảo Pháp lệnh cần đảm bảo quy định được tính đặc thù này, khắc phục các hạn chế trước đây; bên cạnh đó các quy định của Pháp lệnh phải đảm bảo tính cụ thể, đơn giản, dễ thi hành, hạn chế tối đa việc phải chờ văn bản hướng dẫn mới áp dụng được.
    II. MỘT SỐ VẤN ĐỀ CỦA DỰ THẢO PHÁP LỆNH CÒN CÓ Ý KIẾN KHÁC NHAU ĐƯỢC NÊU TRONG TỜ TRÌNH CỦA TANDTC
    1. Về tên gọi của Pháp lệnh
    Đa số ý kiến Thường trực UBTP tán thành với quan điểm về tên gọi của Pháp lệnh là: “Pháp lệnh trình tự, thủ tục xem xét, quyết định áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân”. Tên gọi của Pháp lệnh phù hợp với tên gọi Pháp lệnh theo Nghị quyết số 23/2012/QH13 ngày 12/6/2012 của Quốc hội, ngắn gọn, có tính khái quát cao, thể hiện được nội dung Pháp lệnh quy định về trình tự, thủ tục xem xét, quyết định áp dụng các BPXLHC tại TAND, với phạm vi điều chỉnh của Pháp lệnh bao gồm các vấn đề cụ thể được quy định đầy đủ tại Điều 1 của Pháp lệnh.
    2. Về thủ tục khiếu nại; giải quyết khiếu nại
    Đa số ý kiến Thường trực UBTP tán thành với quan điểm cho rằng, việc xem xét, giải quyết khiếu nại, kiến nghị đối với các quyết định của Tòa án cấp huyện phải được Tòa án cấp tỉnh xem xét lại. Trong Pháp lệnh này, việc sử dụng thuật ngữ “khiếu nại” không gây nhầm lẫn với việc khiếu nại đối với quyết định hành chính và hành vi hành chính đã được Luật khiếu nại quy định. Ở đây, các quyết định bị khiếu nại là các quyết định của Tòa án; người có quyền khiếu nại, thủ tục khiếu nại, thủ tục giải quyết khiếu nại… đã được quy định rõ ràng, minh bạch trong Pháp lệnh này. Thực tiễn lập pháp cũng đã có quy định cho phép cá nhân, tổ chức được khiếu nại quyết định của Tòa án cấp huyện yêu cầu Tòa án xem xét lại; đó là khiếu nại quyết định bắt giữ tàu bay, bắt giữ tàu biển ...
    3. Về sự tham gia của Viện kiểm sát
    Nhiều ý kiến Thường trực UBTP đề nghị cân nhắc không quy định VKS có thẩm quyền kiểm sát việc Tòa án xem xét, quyết định áp dụng các BPXLHC, bởi vì theo quy định của Hiến pháp thì VKS có thẩm quyền kiểm sát các hoạt động tư pháp, trong khi hoạt động này không phải là hoạt động tư pháp, xét xử như đối với các vụ án hình sự, dân sự, lao động, hành chính.... Mặt khác, theo Luật XLVPHC, việc lập hồ sơ đề nghị Tòa án xem xét, quyết định áp dụng BPXLHC do các cơ quan hành chính (được quy định tại các Điều 99, 101, 103 Luật XLVPHC) thực hiện, VKS không kiểm sát việc lập hồ sơ như đối với các vụ án; tại phiên họp, đương sự (luật sư, nếu có) chỉ tranh luận với đại diện cơ quan công an cấp huyện đề nghị áp dụng BPXLHC chứ không tranh luận với đại diện VKS.
    Tuy nhiên, cũng có một số ý kiến tán thành với loại quan điểm cần quy định đại diện VKS tham gia phiên họp như dự thảo Pháp lệnh. Loại ý kiến này còn cho rằng cần bổ sung quy định VKS được quyền yêu cầu Tòa án gửi hồ sơ để nghiên cứu trước khi Tòa án mở phiên họp và phát biểu ý kiến về việc áp dụng BPXLHC được đề nghị.
    III. VỀ MỘT SỐ NỘI DUNG CỤ THỂ
    1. Về nguyên tắc xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính (Điều 2)
    Thường trực UBTP về cơ bản tán thành với nội dung quy định tại Điều 2 dự thảo Pháp lệnh. Tuy nhiên, đây là hoạt động có tính đặc thù của TAND nên cần xem xét bổ sung một số nguyên tắc sau đây:
              + Tương tự như giải quyết việc dân sự theo quy định của Bộ luật tố tụng dân sự, việc xem xét, quyết định áp dụng BPXLHC tại TAND do một Thẩm phán thực hiện không có Hội thẩm nhân dân tham gia;
              + Bảo đảm nguyên tắc khách quan, vô tư của những người tiến hành phiên họp, tham gia phiên họp tại TAND;
              + Bảo đảm nguyên tắc giải quyết theo 2 cấp. TAND cấp huyện có thẩm quyền xem xét, quyết định áp dụng BPXLHC. TAND cấp tỉnh có thẩm quyền giải quyết khiếu nại đối với quyết định của TAND cấp huyện;
              + Bảo đảm quyền được giải trình, tranh luận của người bị đề nghị áp dụng BPXLHC với cơ quan đề nghị áp dụng BPXLHC.
              2. Về việc tham gia phiên họp của người bào chữa
    Đa số ý kiến tán thành về việc bắt buộc phải có người bào chữa để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp cho người bị đề nghị áp dụng BPXLHC là người chưa thành niên. Tòa án có trách nhiệm chỉ định người bào chữa cho họ trong trường hợp họ không tự mời người bào chữa.
    Tuy nhiên, cũng có ý kiến không tán thành về việc bắt buộc có người bào chữa cho người bị đề nghị áp dụng BPXLHC vì việc giải quyết loại việc này khác với việc xét xử các vụ án hình sự mà bị cáo là vị thành niên theo quy định của Bộ luật tố tụng hình sự.
    3. Về quyền yêu cầu thay đổi biện pháp xử lý hành chính đối với trường hợp quy định tại Khoản 1 và Khoản 2 Điều 118 của Luật XLVPHC (Điểm b Khoản 3 Điều 13)
    Điểm b Khoản 3 Điều 13 dự thảo Pháp lệnh quy định: “Thẩm phán ra quyết định yêu cầu thay đổi BPXLHC đối với trường hợp quy định tại Khoản 1 và Khoản 2 Điều 118 của Luật XLVPHC”.
    Thường trực UBTP cho rằng, không quy định nội dung này trong dự thảo Pháp lệnh; vì theo quy định của Luật XLVPHC khi lập hồ sơ đề nghị TAND xem xét, quyết định áp dụng BPXLHC đối với từng cá nhân cụ thể, cơ quan có thẩm quyền phải căn cứ vào các quy định của Luật XLVPHC về đối tượng áp dụng BPXLHC tương ứng. Do đó, TAND căn cứ vào hồ sơ đề nghị để xem xét, quyết định áp dụng hay không áp dụng BPXLHC đã được đề nghị.
    4. Về yêu cầu bổ sung tài liệu, chứng cứ (Điều 14)
    Điều 14 dự thảo Pháp lệnh quy định Thẩm phán được quyền yêu cầu cơ quan đề nghị bổ sung tài liệu, chứng cứ khi xét thấy cần bổ sung tài liệu, chứng cứ.
    Thường trực UBTP tán thành với quy định này. Vì theo quy định tại Điểm d Khoản 2 Điều 3 Luật XLVPHC thì người có thẩm quyền áp dụng BPXLHC có trách nhiệm chứng minh vi phạm hành chính. Do đó, Thẩm phán yêu cầu bổ sung tài liệu, chứng cứ là để thực hiện trách nhiệm của mình. Tuy nhiên, Thường trực UBTP cho rằng cần quy định rõ các căn cứ để Thẩm phán được yêu cầu bổ sung tài liệu, chứng cứ tránh kéo dài việc xem xét, quyết định áp dụng BPXLHC.
    5. Về thủ tục giải quyết khiếu nại (Điều 32)
    Khoản 2 Điều 32 quy định việc giải quyết khiếu nại do Hội đồng gồm 03 Thẩm phán do Chánh án TAND cấp tỉnh phân công. Nhiều ý kiến trong Thường trực UBTP đề nghị cần cân nhắc lại quy định này; vì khác với thủ tục phúc thẩm lại các vụ án có kháng cáo, kháng nghị thì khi xét xử sơ thẩm vụ án Hội đồng xét xử sơ thẩm gồm 01 Thẩm phán và 02 Hội thẩm. Do đó, khi xét xử phúc thẩm lại vụ án thì Hội đồng xét xử phúc thẩm gồm 03 Thẩm phán của Tòa án trên một cấp. Đối với việc xem xét, quyết định áp dụng BPXLHC do 01 Thẩm phán TAND cấp huyện thực hiện theo đề nghị của cơ quan quản lý hành chính nhà nước. Vì vậy, khi có khiếu nại, kiến nghị đối với quyết định của TAND cấp huyện thì việc giải quyết khiếu nại, kiến nghị cũng chỉ nên giao cho 01 Thẩm phán TAND cấp tỉnh thực hiện là hợp lý.
    6. Về một số vấn đề khác
    Dự án Pháp lệnh gồm 5 chương 42 điều. Qua thẩm tra sơ bộ, Thường trực UBTP và đại biểu của các cơ quan có liên quan đã phát biểu về nhiều nội dung của dự thảo Pháp lệnh và về kỹ thuật của văn bản dự thảo. TANDTC đã tiếp thu các ý kiến để chỉnh sửa hoàn thiện dự thảo Pháp lệnh bảo đảm chất lượng trình UBTVQH xem xét.
              Trên đây là Báo cáo thẩm tra sơ bộ về dự án Pháp lệnh trình tự, thủ tục xem xét, quyết định áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân. Thường trực Uỷ ban Tư pháp kính trình Uỷ ban thường vụ Quốc hội xem xét, quyết định./.
     
    Nơi nhận:
    - Như trên;
    - Lưu: HC, TP.
      Epas: 3191
    TM. ỦY BAN TƯ PHÁP
    CHỦ NHIỆM
     
     
     
     
     
     
      Nguyễn Văn Hiện
     

     

THƯ VIỆN QUỐC HỘI - VĂN PHÒNG QUỐC HỘI
Địa chỉ: 22 Hùng Vương, Ba Đình, Hà Nội     Điện thoại: 080.46019     Fax: 080. 48278  
Email:
thuvienquochoi@qh.gov.vn | thuvienquochoi@gmail.com