Thứ hai, ngày 24/11/2014login
  • Lĩnh vực: Kinh tế
  • Cơ quan trình dự thảo: Chính phủ
  • Cơ quan chủ trì soạn thảo: Bộ Kế hoạch và Đầu tư
  • Ủy ban thẩm tra: Ủy ban Kinh tế
  • Thảo luận tại: Kỳ họp thứ 3 - Khóa XIII
  • Thông qua tại: Kỳ họp thứ 4 - Đang cập nhật
  • Trạng thái: Đã thông qua
Tóm tắt dự thảo

 

 Trong quá trình xây dựng dự thảo Luật, nổi lên một số vấn đề lớn sau đây cần tiếp tục xin ý kiến, cụ thể là:

 1. Về các quy định liên quan đến bản chất tổ chức hợp tác xã

 a) Về bản chất chung của tổ chức hợp tác xã

 Về cơ bản, có 2 nhóm ý kiến như sau:

 - Ý kiến thứ nhất cho rằng hợp tác xã là một tổ chức kinh tế do thành viên lập ra nhằm mục đích hỗ trợ cho hoạt động sản xuất, kinh doanh của mình, từ đó giúp thành viên cải thiện hoạt động kinh tế, thu nhập, nâng cao mức sống của thành viên; thành viên vừa là chủ sở hữu vừa là người sử dụng sản phẩm, dịch vụ của hợp tác xã. Hợp tác xã trước hết phải bảo đảm cung ứng sản phẩm, dịch vụ cho thành viên theo nhu cầu của thành viên. Đây chính là nội hàm “hợp tác” của khái niệm “hợp tác xã”.

 - Ý kiến thứ hai cho rằng, đã cùng nhau góp vốn, góp sức, sản xuất kinh doanh thì bản chất không khác gì doanh nghiệp, đề nghị giữ nguyên khái niệm về hợp tác xã như quy định hiện hành của Luật Hợp tác xã năm 2003: “hợp tác xã hoạt động như một loại hình doanh nghiệp”, tức được cung cấp sản phẩm, dịch vụ cho thị trường, không giới hạn tỷ lệ và không ràng buộc phải ưu tiên phục vụ thành viên và thành viên có quyền lựa chọn sử dụng sản phẩm, dịch vụ của các nhà cung cấp sản phẩm, dịch vụ khác, không nhất thiết là của hợp tác xã nhằm tạo động lực cạnh tranh và phát triển cho hợp tác xã.

 b) Về định nghĩa hợp tác xã

 Có ý kiến cho rằng cần khẳng định “hợp tác xã hoạt động như một loại hình doanh nghiệp” như được quy định tại Luật Hợp tác xã năm 2003 vì thực chất hợp tác xã hoạt động như một loại hình doanh nghiệp đặc thù, cần được bảo đảm hoạt động bình đẳng với mọi loại hình doanh nghiệp khác và có quyền kinh doanh một số ngành nghề mà pháp luật không cấm.

 c) Có ý kiến đề nghị có quy định xử lý đối với trường hợp hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã thành lập trước khi Luật này có hiệu lực thi hành mà các thành viên không đáp ứng các điều kiện trở thành thành viên, quyền và nghĩa vụ của thành viên và chấm dứt tư cách thành viên hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã quy định tại dự thảo Luật

 d) Về giá trị của khối lượng sản phẩm, dịch vụ xã viên phải sử dụng

 Có 02 loại ý kiến về quy định mức độ sử dụng sản phẩm, dịch vụ của hợp tác xã đối với thành viên:

 - Ý kiến thứ nhất cho rằng, không cần quy định cụ thể về giới hạn tỷ lệ cung cấp sản phẩm, dịch vụ của hợp tác xã cho cộng đồng ngoài thành viên hợp tác xã, mà nên để điều lệ hợp tác xã quy định.

 - Ý kiến thứ hai cho rằng, cần quy định cụ thể về giới hạn tỷ lệ cung cấp sản phẩm, dịch vụ của hợp tác xã cho cộng đồng ngoài thành viên hợp tác xã kết hợp với điều khoản mở cho phép điều lệ hợp tác xã quy định để làm rõ bản chất tổ chức hợp tác xã, tránh hợp tác xã trở thành doanh nghiệp.

 đ) Về mức vốn góp tối đa của một thành viên

Còn có một số ý kiến khác nhau về mức vốn góp tối đa của một thành viên khi tham gia hợp tác xã. Có ý kiến cho rằng cần giảm mức vốn góp tối đa của một thành viên xuống mức 20% như Liên minh Hợp tác xã Quốc tế khuyến cáo hoặc đề nghị quy định tỷ lệ vốn góp của các thành viên là bằng nhau, nhằm đề cao nguyên tắc bình đẳng trong quản lý hợp tác xã. Trong trường hợp nếu hợp tác xã cần vốn thì ưu tiên huy động vốn vay từ các thành viên hợp tác xã và trả lãi suất theo thỏa thuận. Cũng có ý kiến đề nghị không nên giới hạn tỷ lệ góp vốn vì như vậy sẽ không phát huy, khai thông kênh huy động vốn cho hợp tác xã vốn đang rất khó khăn về tiếp cận tín dụng, tức coi tổ chức hợp tác xã như tổ chức doanh nghiệp. 

 2. Về đối tượng tham gia hợp tác xã

 - Có ý kiến cho rằng đối tượng tham gia hợp tác xã chỉ nên bao gồm cá nhân và pháp nhân, không nên quy định hộ gia đình, vì nếu cho đối tượng này được tham gia hợp tác xã thì rất khó quản lý trong thực tế.

 - Ý kiến khác đề nghị không nên quy định hộ gia đình và pháp nhân được tham gia hợp tác xã, hoặc nếu cho phép tham gia thì cần quy định số lượng tối đa.

- Có ý kiến đề nghị tạm thời chưa cần thiết mở rộng diện đối tượng tổ chức, cá nhân nước ngoài tham gia hợp tác xã, vì hiện nay hợp tác xã còn rất nhỏ lẻ, chưa có sức hút rộng rãi.  

 3. Về chính sách ưu đãi, hỗ trợ phát triển hợp tác xã

 - Ý kiến thứ nhất cho rằng ban hành cụ thể các chính sách, chương trình hỗ trợ phát triển hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã về đào tạo cán bộ, phát triển nguồn nhân lực, đất đai, tài chính, tín dụng, xây dựng quỹ hỗ trợ phát triển hợp tác xã, áp dụng khoa học công nghệ, tiếp thị và mở rộng thị trường, đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng, tạo điều kiện để các hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã được tham gia các chương trình phát triển kinh tế - xã hội của Nhà nước.

 - Ý kiến thứ hai cho rằng Nhà nước không nên và không đủ nguồn lực để hỗ trợ toàn diện cho tất cả các hợp tác xã ở mọi lĩnh vực, ngành nghề của nền kinh tế quốc dân. Thực tế cho thấy nhiều hợp tác xã được thành lập trên danh nghĩa để hưởng lợi từ chính sách ưu đãi, hỗ trợ của nhà nước, còn thực chất hoạt động như công ty. Vì vậy, cần giới hạn chính sách hỗ trợ, ưu đãi của Nhà nước, đồng thời cũng giới hạn phạm vi ngành, lĩnh vực, địa bàn được hưởng chính sách này.

 4.      Về HTX được thành lập công ty, góp vốn, mua cổ  phần

 - Ý kiến thứ nhất cho rằng, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã được quyền thành lập công ty, góp vốn, mua cổ phần của các doanh nghiệp theo quy định của Luật Doanh nghiệp và pháp luật có liên quan.

 - Ý kiến thứ hai cho rằng, không nên cho phép hợp tác xã thành lập công ty, góp vốn mua cổ phần của doanh nghiệp khác nhằm bảo đảm hợp tác xã được thành lập là để phục vụ nhu cầu của thành viên, tránh rủi ro cho hợp tác xã. Ngoài ra, với việc cho phép mua cổ phần của các doanh nghiệp khác thì việc chi lãi vốn cổ phần được quy định như thế nào, trong khi lãi trong hợp tác xã được phân phối theo mức độ sử dụng dịch vụ, từ đó sẽ nảy sinh sự bất hợp lý, dễ gây nên xung đột về mục tiêu sinh lời từ việc mua cổ phần và mục tiêu phục vụ thành viên.

 5. Về ý kiến đề nghị nên cho phép thành lập một bộ máy đối với các hợp tác xã có quy mô nhỏ.

 Luật Hợp tác xã năm 2003 quy định hợp tác xã “được thành lập một bộ máy vừa thực hiện chức năng quản lý vừa thực hiện chức năng điều hành” hoặc “thành lập riêng bộ máy quản lý và bộ máy điều hành”. Đối với trường hợp thành lập một bộ máy, cơ cấu tổ chức quản lý hợp tác xã gồm có: đại hội xã viên, ban quản trị với người đứng đầu là chủ nhiệm hợp tác xã đồng thời chủ nhiệm cũng là người điều hành hợp tác xã và Ban kiểm soát. Luật Hợp tác xã năm 2003 không tách biệt rõ ràng giữa chức năng quản lý và chức năng điều hành; chưa làm rõ quyền, trách nhiệm của chủ tịch hội đồng quản trị, thành viên hội đồng quản trị với quyền, trách nhiệm của chủ nhiệm hợp tác xã; đặt ngang quyền nhau giữa bộ máy của chủ sở hữu và bộ mày điều hành hàng ngày của hợp tác xã là không hợp lý, đồng thời tạo tâm lý về bộ máy cồng kềnh của tổ chức quản lý hợp tác xã.

 6.      Về  phân phối lợi nhuận

 - Có ý kiến đề nghị cần quy định tỷ lệ cứng cho việc phân phối lợi nhuận theo mức độ sử dụng dịch vụ và vốn góp, để đảm bảo hợp tác xã tổ chức và hoạt động theo bản chất.

 - Ý kiến khác cho rằng, với từng loại hình hợp tác xã khác nhau thì mức độ sử dụng dịch vụ của hợp tác xã cũng khác nhau, chẳng hạn hợp tác xã vận tải, hợp tác xã xây dựng,... Nếu quy định cứng áp dụng cho tất cả các loại hình hợp tác xã là không phù hợp; hoặc có ý kiến khác cho rằng không quy định phân phối theo mức độ sử dụng sản phẩm, dịch vụ của hợp tác xã.

 7.      Về tài sản, tài chính của hợp tác xã

 - Có ý kiến cho rằng cần quy định cụ thể về vấn đề định giá tài sản vốn góp (điều kiện, tiêu chuẩn lựa chọn tổ chức định giá, phương pháp định giá, biên bản định giá được xác nhận của chính quyền...), đặc biệt đối với các trường hợp góp vốn là giá trị quyền sử dụng đất, quyền sở hữu trí tuệ, vì việc định giá thường rất phức tạp. Ngoài ra, cũng cần quy định rõ về việc chi phí định giá tài sản góp vốn sẽ được hạch toán vào đâu, hợp tác xã sẽ thanh toán chi phí định giá hay cá nhân góp tài sản phải tự trả chi phí này.

 - Có ý kiến cho rằng, khi giải thể phải chia cho thành viên tài sản được hình thành trong quá trình phát triển hợp tác xã.

 8.      Về tổ chức liên minh hợp tác xã

 Còn có một số ý kiến khác nhau về tổ chức liên minh hợp tác xã như sau:

 - Có ý kiến cho rằng không nên giao chức năng quản lý nhà nước về hợp tác xã cho Liên minh hợp tác xã, đồng thời cần quy định rõ hơn về địa vị pháp lý, về chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức để bảo đảm Liên minh hợp tác xã là tổ chức do các hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã tự nguyện cùng nhau thành lập nhằm hỗ trợ sự phát triển khu vực hợp tác xã.

 - Ý kiến khác cho rằng, Liên minh hợp tác xã về bản chất là một hiệp hội, cần hoạt động như một hiệp hội nhằm đại diện và bảo vệ lợi ích hợp pháp của hợp tác xã thành viên. Hiện nay, Nghị định số 45/2010/NĐ-CP đã quy định khá chi tiết về tổ chức, hoạt động và quản lý hội, theo đó Hội có tư cách pháp nhân, trụ sở, con dấu, tài khoản, hoạt động theo nguyên tắc tự nguyện, tự quản, tự bảo đảm kinh phí hoạt động và không vì mục đích lợi nhuận. Do đó, đề nghị bỏ Chương về Liên minh hợp tác xã như quy định trong dự thảo Luật, mà chỉ cần quy định Liên minh hợp tác xã là tổ chức Hội đại diện và bảo vệ quyền lợi cho hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã và hoạt động theo các quy định của pháp luật hiện hành về Hội.

 9.      Về kiểm toán hợp tác xã

 - Có ý kiến cho rằng, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã cũng phải thực hiện chế độ kế toán, kiểm toán như các doanh nghiệp theo quy định của Luật kế toán và các quy định pháp luật hiện hành.

 - Có ý kiến khác cho rằng, tổ chức hợp tác xã có bản chất khác hẳn so với tổ chức doanh nghiệp, nên nội dung kiểm toán đối với hợp tác xã cũng khác so với doanh nghiệp. Vì vậy, dự thảo Luật cần có quy định về hoạt động kiểm toán hợp tác xã thực hiện theo quy định riêng của Chính phủ phù hợp với bản chất, đặc điểm của của hợp tác xã.

 

Kết quả biểu quyết của đại biểu quốc hội tại hội trường
Tổng hợp ý kiến:

Tổng hợp ý kiến góp ý dự thảo Luật Hợp tác xã (sửa đổi) trong file đính kèm.

THƯ VIỆN QUỐC HỘI - VĂN PHÒNG QUỐC HỘI
Địa chỉ: 22 Hùng Vương, Ba Đình, Hà Nội     Điện thoại: 080.46019     Fax: 080. 48278  
Email:
thuvienquochoi@qh.gov.vn | thuvienquochoi@gmail.com