5 nội dung chính được đề xuất sửa đổi tại Luật Thống kê

Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện, Luật Thống kê còn bộc lộ hạn chế, vướng mắc về cơ sở pháp lý, thực tiễn, kết quả hoạt động thống kê.

Thêm vào đó, thực tiễn quản lý kinh tế - xã hội đòi hỏi mỗi ngành, mỗi lĩnh vực phải liên tục đổi mới cho phù hợp với tình hình thực tiễn xã hội. Ngành Thống kê là ngành cung cấp số liệu chính xác, kịp thời cho các cơ quan Đảng, nhà nước phục vụ việc đánh giá, dự báo tình hình, hoạch định chiến lược, chính sách xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội.

Trước yêu cầu thay đổi của thực tiễn xã hội, thực tiễn quản lý điều hành kinh tế - xã hội thì các quy định của Luật Thống kê tất yếu phải thay đổi để điều chỉnh những quan hệ về thống kê mới phát sinh.

Vừa qua, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã công bố dự thảo Luật Thống kê sửa đổi gồm 10 chương với 58 điều, tập trung sửa đổi một số nội dung lớn như:

Thứ nhất, làm rõ vai trò công tác thống kê và tầm nhìn của Luật Thống kê (sửa đổi)

Dự thảo nêu rõ: Công tác thống kê không chỉ phục vụ cho quản lý nhà nước, mà cho mọi đối tượng dùng tin, không chỉ trong nước mà cả quốc tế; Công tác thống kê không chỉ của Nhà nước mà của mọi chủ thể trên thị trường; Công tác thống kê không chỉ là căn cứ để hoạch định chiến lược, chính sách, kế hoạch mà còn là công cụ để kiểm tra, giám sát việc thực hiện và đánh giá cả về việc hoạch định chiến lược, chính sách, kế hoạch; Thống kê không chỉ là thu thập, tổng hợp, công bố thông tin, mà còn bao gồm nhiều công đoạn khác nhau, như phân tích dự báo, dịch vụ thống kê…

Vì thế, Luật Thống kê vừa phải quy định những vấn đề khái quát, vừa mang tính chất là Luật chuyên ngành.

Vì thế, cần sửa đổi Luật theo hướng:

- Bổ sung đầy đủ hơn vai trò của công tác thống kê, xác định cụ thể hơn vị trí của công tác thống kê: công cụ quản lý nhà nước, công cụ giám sát, kiểm tra, dịch vụ thông tin, phân tích dự báo, công bố thông tin…

- Mở rộng phạm vi, đối tượng điều chỉnh của Luật, giảm thiểu phải quy định trong Nghị định. Với định hướng đó sẽ tăng chương, tăng điều và quy định chi tiết hơn.

Thứ hai, nhấn mạnh và quy định rõ hơn tính độc lập của hoạt động thống kê

Dự thảo luật đã mở rộng nội dung quy định về quyền được độc lập và khả năng bảo đảm tính độc lập cho rõ về 2 mặt này. Quy định chi tiết trong các điều Luật cụ thể về nguyên tắc này.

Thứ ba, quy định rõ hơn và tiếp tục thực hiện mô hình tập trung kết hợp với phân tán. Theo đó, quy định chi tiết hơn về hệ thống thông tin, hệ thống chỉ tiêu, về quyền thẩm định điều tra, chế độ báo cáo, công bố thông tin, thanh tra, kiểm tra thống kê, về quyền truy cập thông tin; về hệ thống tổ chức thống kê tập trung, tổ chức thống kê bộ, ngành, sở, ngành, tổ chức thống kê cấp xã và việc thành lập Hội đồng thống kê quốc gia.

Theo dự thảo, hệ thống thông tin thống kê chính thức được xây dựng để đáp ứng nhu cầu thông tin thống kê của các cấp, gồm: Hệ thống thông tin thống kê quốc gia; hệ thống thông tin thống kê bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao (Bộ, ngành); hệ thống thông tin thống kê cấp tỉnh và cấp huyện.

Thứ tư, tăng cường công nghệ thông tin hiện đại cho hoạt động thống kê

Công nghệ thông tin để thu thập thông tin thẳng từ các đơn vị trọng điểm, không phải thông qua việc tổng hợp từng cấp; Công nghệ thông tin để truy cập, trao đổi thông tin, bảo đảm tính thống nhất giữa các ngành, các cấp; Hình thành trung tâm tư liệu thống kê quốc gia tại Tổng cục Thống kê.

Thứ năm, đẩy mạnh dịch vụ thống kê

Với quan điểm coi hoạt động thống kê là dịch vụ công, cơ quan soạn thảo đã sửa đổi Luật theo hướng:

- Quy định trong Luật cho phép có hoạt động dịch vụ thống kê.

- Quy định nội dung các hoạt động dịch vụ thống kê./.